كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
شىلدە ايىندا وتكەن استانا قالاسىن دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەستە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلورداداعى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەرگە توقتالىپ ءوتتى. ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – باس قالادان پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنىن اشۋ. مەملەكەت باسشىسى استانادا بىلىكتى ۇستازداردىڭ تاپشىلىعى ەرەكشە سەزىلىپ وتىرعانىن ايتىپ, جىل سايىن ءبىر مىڭعا جۋىق مۇعالىم جەتىسپەي جاتاتىنىن حابارلادى. «سوندىقتان ەلوردادا پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنىن اشۋ تۋرالى ۇسىنىستى قولدايمىن. بۇل – دەر كەزىندە كوتەرىلگەن باستاما. سول ارقىلى سالىنىپ جاتقان مەكتەپتەرگە قاجەتتى ماماندار دايارلاۋعا مۇمكىندىك تۋادى. ۇكىمەت پەداگوگيكالىق وقۋ ورنىن اشۋدى مۇقيات پىسىقتاۋى قاجەت. قاراجات ماسەلەسىن شەشۋى كەرەك», دەدى پرەزيدەنت.
استانا قالاسىنداعى جəنە ورتالىق, سولتۇستىك ايماقتارداعى ورتا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ پەداگوگ ماماندارمەن قامتاماسىز ەتىلۋ جاعدايىنا تالداۋ جاساپ كورىپ ەدىك, جەدەل شەشۋدى قاجەت ەتەتىن مəسەلەلەردىڭ بارىنا كوزىمىز جەتتى. سونىڭ ىشىندەگى كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماڭىزدى مəسەلەنىڭ ءبىرى – ەلوردادا مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەت اشۋ. ويتكەنى استانا قالاسىنىڭ جəنە وعان جاقىن ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردىڭ ورتا مەكتەپتەرىندە مامانداردىڭ تاپشىلىعى جىل سايىن قاتتى سەزىلىپ وتىر. ال كادر ماسەلەسىن شەشىپ الماي, ساپالى ءبىلىم بەرۋ تۋرالى اڭگىمە قوزعاۋدىڭ ماڭىزى شامالى.
وسى ورايدا استانا قالاسىندا اشىلاتىن پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قۇرىلىمى, ماقساتتارى جانە مىندەتتەرى تۋرالى ءوز ويىمىزدى جەتكىزگىم كەلەدى. كاسىپتىك دەڭگەيى جوعارى ۇستاز ارنايى پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنىندا تولىق قالىپتاسادى. ويتكەنى مۇنداي وقۋ ورنىنىڭ ءبىر عانا ايقىن ماقساتى بولادى, ول – ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ (ورتا مەكتەپتەر جانە كوللەدجدەر) تالابىنا ساي كەلەتىن پەداگوگتەر دايارلاۋ. بىزدىڭشە, پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ نەگىزگى مىندەتى: ءۇش ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن, وقۋشىلارعا سىني ويلاي ءبىلۋدى جəنە وزدىگىنەن ءبىلىم الۋ جولدارىن ۇيرەتەتىن بىلىكتى ۇستازدار دايارلاۋ; شىعارماشىل, زاماناۋي وقىتۋ تەحنولوگيالارىن مەڭگەرگەن جəنە IT-قۇزىرەتتىلىگى جەتكىلىكتى, جان-جاقتى دامىعان ۇستازداردى قالىپتاستىرۋ; جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكا تسيكلدەرى بويىنشا ستۋدەنتتەرگە تەوريالىق جانە پراكتيكالىق مازمۇنداعى əدىستەمەلىك ءبىلىم بەرە وتىرىپ, مەكتەپتەرگە ەنگىزىلىپ جاتقان STEM باعدارلاماسىمەن جۇمىس ىستەۋگە ۇيرەتۋ; تəربيە بەرۋ ءəدىسناماسىنىڭ ىرگەتاسى رەتىندە ۇلتتىق تəربيە بەرۋ جۇيەسىن قابىلداۋ.
سونىمەن قاتار ەلىمىزدەگى پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارى قازىرگىدەي عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ ەمەس, وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ قۇرامىندا بولۋى قاجەت. ويتكەنى مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر, ورتا مەكتەپ جانە پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنى قۇرىلىمدارىنىڭ اراسىنداعى عىلىمي, ادىستەمەلىك, تاربيەلىك جانە پراكتيكالىق ساباقتاستىق ءۇزىلىپ قالماۋى ءۇشىن اتالعان قۇرىلىمدار ءبىر سالا قۇرامىنا كىرگەنى دۇرىس. ورتا مەكتەپكە پەداگوگ دايىنداۋ باعىتىنداعى الەمدىك تاجىريبەگە زەر سالساق, وسى سالانىڭ ءتۇرلى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى نەمەسە ورتالىقتار پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا شوعىرلانعان.
مۇنداي جاعدايدا پەداگوگ ماماندىعىن تاڭداعان ستۋدەنتتەر تەك تەوريالىق جəنە پراكتيكالىق ءبىلىم جۇيەسىن عانا مەڭگەرمەيدى, سونىمەن قاتار عالىم-پەداگوگتەردىڭ جەتەكشىلىگىمەن ءəرتۇرلى زەرتتەۋ جۇمىستارىنا قاتىسادى. ال كافەدرالاردىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى, ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتار پەداگوگيكالىق باعىتتاعى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن ماقساتتى ءارى جۇيەلى تۇردە اينالىسا الادى.
Əلەمدىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى جəنە پەداگوگيكالىق باعىتتاعى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارىنىڭ ءىس-تəجىريبەلەرىن سارالاساق, پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەت قۇرامىنداعى تومەندە ايتىلاتىن زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى جəنە ورتالىقتاردىڭ بولعانى قۇپتارلىق. كەزىندە جەمىستى جۇمىس ىستەگەن مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرۋ ينستيتۋتىن قايتادان قالپىنا كەلتىرۋ ماڭىزدى. ەگەر وسىنداي ينستيتۋت پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەت قۇرامىندا بولسا, مەكتەپتەگى پəندەردى وقىتۋ ۇدەرىسىنىڭ پراكتيكالىق نəتيجەلەرى جəنە وسى پəندەردى وقىتۋ əدىستەمەسى مەن تەحنولوگياسىنداعى تەوريالىق جاڭالىقتار ءبىر ارنادا توعىسار ەدى.
پەداگوگيكا جəنە پسيحولوگيا عىلىمدارى ءəربىر بالانىڭ ءتۇرلى باعىتتا دارىنى بولاتىنىن دəلەلدەگەلى جارتى عاسىردان ارتىق ۋاقىت ءوتىپتى. دەمەك ۋنيۆەرسيتەت قۇرامىندا وقۋشىنىڭ دارىنىن ماقساتتى تۇردە زەرتتەيتىن عىلىمي ورتالىقتار بولۋى كەرەك. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ دارىندىلىق فەنومەنىنىڭ تەوريالىق نەگىزىن ارناۋلى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى جاساسا, ونى پراكتيكاعا ەنگىزۋ جۇمىسىمەن رەسپۋبليكالىق «دارىن» عىلىمي پراكتيكالىق ورتالىعى اينالىسار ەدى.
مەكتەپ وقۋلىقتارى جونىندە ايتىلىپ جۇرگەن ماسەلەلەر ءالى دە جۇيەلى تۇردە شەشىلمەي كەلەدى. ويتكەنى əر پəن بويىنشا ساپالى وقۋلىقتى جازىپ شىعارۋ – ءبىر-ەكى اۆتوردىڭ قولىنان كەلەتىن جۇمىس ەمەس. وقۋلىقتار كەشەندى, كۇردەلى عىلىمي ىزدەنىس جۇمىستارىنىڭ نəتيجەسىندە ساپالى بولماق. ەگەر مەكتەپ وقۋلىعىن قۇراستىرۋ جۇمىسىنا پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەر اتسالىسسا, بۇدان ءبىزدىڭ ۇتارىمىز مول. ويتكەنى وقۋلىق ازىرلەۋگە پەداگوگيكالىق وقۋ ورنىنىڭ عالىمدارى, قىزمەتكەرلەرى, ستۋدەنتتەر جəنە مەكتەپتەردىڭ ۇزدىك مۇعالىمدەرى قاتىسا الادى. پەداگوگ-عالىمدار ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسى جاساعان ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارى نەگىزىندە وقۋلىقتار قۇراستىرادى, كافەدرا مۇشەلەرى مەن ستۋدەنتتەر وقۋلىقتىڭ ءəربىر تاقىرىبىن ەكسپەريمەنتتىك مەكتەپتەردە تəجىريبەدەن وتكىزىپ, ءəربىر وقۋشىنىڭ وقۋ ماتەريالدارىن قابىلداۋ مۇمكىندىكتەرىن زەرتتەيدى. وسىنداي زەرتتەۋ نəتيجەسىندە الىنعان ستاتيستيكالىق مəلىمەتتەر كافەدرانىڭ عىلىمي سەمينارلارىندا تالقىلانادى. ءسويتىپ, ۋنيۆەرسيتەت كافەدرالارىندا وقۋلىقتىڭ جەكە تاقىرىپتارى بويىنشا ايتىلعان سىندارلى پىكىرلەر نəتيجەسىندە ساپالى وقۋلىق پايدا بولادى.
جاراتىلىستانۋ پəندەرى بويىنشا مۇعالىمدەر دايارلايتىن فاكۋلتەتتەردە مەكتەپتەگى پəندىك كابينەتتەرگە قاجەتتى قۇرىلعىلاردى جەتىلدىرۋ جۇمىستارىمەن اينالىساتىن ستۋدەنتتىك كونسترۋكتورلىق ورتالىقتار, قۇرىلعىلاردى قولدان جاسايتىن شەبەرحانالار, روبوتتەحنيكالىق زەرتحانالار جəنە ءبىلىم الۋشىلاردىڭ پراكتيكالىق ماشىعى مەن شەبەرلىگىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان تاعى باسقا باعدارلامالار جۇمىس ىستەۋى كەرەك. بولاشاق ماماننىڭ شىعارماشىلىعىن دامىتاتىن جəنە پراكتيكالىق شەبەرلىگىن ۇشتايتىن وسىنداي ارناۋلى ورتالىقتاردىڭ بولۋى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشى قۇرامىنىڭ, كافەدرا دوكتورانتتارى مەن ماگيسترانتتارىنىڭ ستۋدەنتتەرمەن تىكەلەي عىلىمي جəنە əدىستەمەلىك قارىم-قاتىناستا بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
قازاق حالقىنىڭ مىڭداعان جىل بويى ۇزدىكسىز جيناقتاعان رۋحاني بايلىعى – ونەرىن, əدەبيەتىن, تاريحىن زەرتتەيتىن عىلىمي ينستيتۋتتار جەمىستى ەڭبەك ەتىپ جاتقانىن بىلەمىز. ۋنيۆەرسيتەت قۇرامىندا وسى رۋحاني قۇندىلىقتارمەن بايلانىستاعى پەداگوگيكالىق ويلار مەن يدەيالاردى زەردەلەيتىن ەتنوپەداگوگيكالىق ورتالىقتار بولعانى ءجون.
بازاربەك مۇقىشەۆ,
س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى
