سايلاۋ • 15 قىركۇيەك, 2023

سايلاۋعا حالىق سەنۋى كەرەك

381 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىمىزدە وتكەن بارشا سايلاۋدىڭ ساباعى بار. وسىعان دەيىن بۇرمالاۋ­شى­لىق­قا جول بەرگەنى ءۇشىن قاي سايلاۋ كوميسسياسى مۇشەسى جازاعا تارتىلدى؟ جوق. سوندا حالىق سىنىنان قورىتىندى شىعارىلعان جوق پا؟

سايلاۋعا حالىق سەنۋى كەرەك

سوڭعى وتكەن پارلامەنت ساي­لاۋى­نا حالىق كوپ ءۇمىت ارتىپ ەدى. بىراق سول ءۇمىت اقتالدى ما؟ جەز­قاز­عاندا سايلاۋ ناۋقانىندا سايلاۋشىلارىمەن كوپ كەزدەسپەگەن ۇمىتكەردىڭ دەپۋتات بولىپ كەتكەنى الەۋمەتتىك جەلىدە ءبىراز تالقىعا ءتۇستى. ول ساياسي ناۋقاننان ءسال بۇرىن عانا ءىرى كاسىپورىنعا تاعايىندالعان باسشى ەدى. ەگەر بۇرىننان ىستەپ كەلە جاتقان, ەلگە بەلگىلى ازامات بولسا ءبىر ءسارى. حالىق «وڭىرگە بەل­گىلى ادام نەگە دەپۋتات بولا ال­ماي­دى؟» دەستى. بىلاي قاراساڭ, قي­سىن­عا كەلەتىن ءۋاج.

ەكى جىلدان بەرى جەرگىلىكتى دەڭگەي­دە ءوتىپ جاتقان اكىمدەر سايلاۋلارىن­دا دا كىمنىڭ جەڭەتىنى الدىن الا بەلگىلى بولىپ جاتادى. سايلاۋداعى كەلەڭسىزدىكتەر پرەزيدەنت باستامالارىنا كولەڭكە تۇسىرەدى. بىراق سىن نەگىزىنەن جەرگىلىكتى بيلىككە باعىت­تالعانى اقيقات. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا وتكىزىلەتىن اۋدان جانە وبلىستىق دەڭگەيدەگى قالا اكىمدەرىن سايلاۋلاردىڭ ادىلەتتى ءوتۋى بارىمىزگە بايلانىستى. سايلاۋ ادىلەتتى بولماي ادىلەتتى قازاقستان دا ورنامايدى. 

سايلاۋعا كوپشىلىكتىڭ سەنىمىن نى­عاي­تۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, سايلاۋ كوميسسيالارىن تۇگەلدەي جاڭارتۋ كەرەك. «ەلىمىزدە تسيفرلاندىرۋ دامىعان, كورشى ەلدەردەن وزىقپىز» دەپ ايتىلادى. ەندەشە نەگە سايلاۋ كەزىندە تسيفرلاندىرۋ قىزمەتىن پايدالانباسقا؟ سايلاۋ كوميس­سيالارىنىڭ مۇشەلەرىن قالاي تاعايىنداۋ كەرەك؟ كوميسسيا قۇ­را­مىندا بارلىق پارتيالاردىڭ وكىلدەرى بولعانى ءجون. دەگەنمەن مۇندا دا ويلانتاتىن تۇستار بار. جەر­گىلىكتى جەرلەردە پارتيالاردىڭ كۇش -قۋاتى قانداي؟ اتى بار دا زاتى جوق پارتيالاردىڭ وكىلدەرى سايلاۋ كوميسسيالارىنا قالاي مۇشە بولا الادى؟ ويتكەنى جەزقازعاندا ەلىمىزدەگى كەيبىر پارتيالاردىڭ فيليالدارى دا جوق.

سوندىقتان سايلاۋ كوميسسيا­لا­رى­نىڭ مۇشەلەرىن ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى قوعامدىق كەڭەستەر ارقىلى سايلاۋدى ۇسىنامىن. بيىلعى كۇزدە وبلىستا قاناتقاقتى جوبا رەتىندە ءبىر اۋدان­دا اكىم سايلاۋى وتەدى. قازىردىڭ وزىندە دايىندىق جۇمىستارى باستالىپ كەتتى. بىراق سايلاۋ كوميسسيا­لا­رى سول بۇرىنعى قالپىندا قالا بەرسە, ەشقانداي وزگەرىس بولمايدى. سايلاۋ سايقىمازاققا اينالماسىن دەسەك, وزگەرىستى سايلاۋ كوميسسيالارىن جاڭادان جاساقتاۋدان باستايىق.

بۇل ماسەلەنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى جولداۋىندا دا كوتەردى. قۇجاتتا ايماقتاعى اتقا­رۋ­شى بيلىكتىڭ شەشىم قابىلداۋ ىسىنە ازاماتتاردىڭ تىكەلەي قاتىسۋ مۇم­كىندىگىن بىرتىندەپ ارتتىرۋ ماسە­لەسى ءسوز بولدى. «اۋىل, كەنت جانە اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىن تۇرعىندار وزدەرى سايلاي باستاعانىنا ەكى جىلدان استى. سودان بەرى اۋىلدىق دەڭگەيدەگى اكىمدەردىڭ تورتتەن ءۇشى سايلاندى. ەندى اۋدان جانە وبلىستىق دەڭگەيدەگى قالا اكىمدەرىن سايلاپ كورەمىز», دەگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلىمىز­دەگى سايا­سي رەفورمالاردى ودان ءارى جالعاس­تى­رۋعا مۇددەلى ەكەندىگىن بايقاتادى.

 

ابزالبەك مولاقوۆ,

جەزقازعان قالالىق قوعامدىق كەڭەس توراعاسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار