دوللي قويى – XX عاسىردىڭ ەڭ ۇلكەن عىلىمي جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى. ونى جاساپ شىعارۋ ءۇشىن دونور-قويدان الىنعان سوماتيكالىق يادرو 277 انالىق جاسۋشاعا تاسىمالدانعان. ولاردان 29 ەمبريون پايدا بولىپ, تەك ءبىر عانا جاسۋشا امان قالعان. وسى جالعىز جاسۋشادان اناسىنان اۋمايتىن جاڭا اعزا دۇنيەگە كەلگەن.
يەن ۋيلمۋت 1960 جىلدان باستاپ ەمبريولوگيا جانە رەپرودۋكتولوگيامەن اينالىسىپ, 1990 جىلى ەدينبۋرگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ روسلين ينستيتۋتىندا عالىمدار توبىن باسقاردى. وسى عالىمدار توبى 1996 جىلى دوللي قويىن ءبىر جاسۋشادان كلونداپ الدى. دوللي 6 جىل ءومىر ءسۇرىپ, 6 ساۋ قوزى تولدەدى. بىراق بۋىن اۋرۋلارى مەن وكپەنىڭ ۆيرۋستىق ينفەكتسياسى انىقتالعاننان كەيىن ەۆتانيزاتسيالاندى.
يەن ۋيلمۋت ءدىڭ جاسۋشالارىن زەرتتەۋدىڭ نەگىزىن قالادى. بۇل تەحنولوگيا دەنەدە زاقىمدالعان تىندەردى قالپىنا كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ول 2012 جىلى ەدينبۋرگ ۋنيۆەرسيتەتىنەن كەتىپ, التى جىلدان كەيىن پاركينسون اۋرۋىنا شالدىققان. عالىمنىڭ ومىردەن وتكەنى تۋرالى حاباردى حالىققا ارىپتەستەرى ەستىرتتى. ء«بىز پروفەسسور يەن ۋيلمۋتتىڭ قايتىس بولعانىنا قاتتى قايعىردىق. ول عىلىمي الەمنىڭ جاۋھارى ەدى. دوللي قويىن كلونداعان روسلين ينستيتۋتىنىڭ كومانداسىن باسقاردى. بۇل جەتىستىك ءبىز كورىپ وتىرعان رەگەنەراتيۆتى مەديتسينا سالاسىنداعى كوپتەگەن جاڭالىققا جول اشتى», دەدى ولار.
عىلىمداعى ناتيجەلەردىڭ جوسپارعا باعىنبايتىن دا كەزى بولادى. عارىشتان جەردى باقىلاۋ نەمەسە حيروسيما مەن ناگاساكيدە جارىلعان اتوم بومبالارى سەكىلدى, عىلىم ءوز مۇمكىندىكتەرى الەمىندە اداسىپ تا كەتىپ جاتادى. عىلىمداعى اتىشۋلى جاڭالىق «دوللي قويىنىڭ دۇنيەگە كەلۋىن» دە ءبىراز قاۋىم قولداپ, كوپ ادام, اسىرەسە ءدىني قاۋىمداستىق اشىق تەرىستەدى. عاسىر جاڭالىعى ادامدار دا كلوندالادى دەگەن قورقىنىشقا ۇلاستى. ءتىپتى اقش-تىڭ سول كەزدەگى پرەزيدەنتى بيلل كلينتون «تەحنولوگيا ءبىزدىڭ يدەالدارىمىز بەن قوعامىمىزدىڭ نەگىزىندە جاتقان قاسيەتتى وتباسىلىق بايلانىستارعا قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن», دەپ ادامدى كلونداۋ ەكسپەريمەنتتەرىنە تىيىم سالدى.
دەگەنمەن يەن ۋيلمۋت كلونداۋ تەحنولوگياسىن ادامدارعا قولدانۋعا ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى بولدى. ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ءدولليدى جاساۋ ادامزاتتى الماستىرۋ ءۇشىن ەمەس, جاقسارتۋ ءۇشىن بولعانىن ءتۇسىندىرىپ ءوتتى. مۇنداي زەرتتەۋلەر سوزىلمالى اۋرۋلاردى, گەنەتيكالىق بۇزىلۋلاردى ەمدەۋدە قولدانىلاتىن جاڭا تىندەردى وسىرۋگە كومەكتەسەدى دەپ ەسەپتەدى. قازىر يەننىڭ ءدىڭ جاسۋشالارى سالاسىنداعى زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەلەرى قاتەرلى ىسىكتى ەمدەۋدىڭ جاڭا تەحنولوگيالارىندا قولدانىلىپ ءجۇر.
پروفەسسور ۋيلمۋت BBC جۋرناليسىنە زەرتحاناسىن كورسەتىپ, ەندىگى ماقساتى پاركينسون اۋرۋىمەن اۋىراتىن ناۋقاستىڭ جاسۋشاسىن الىپ, ونى ەمبريونالدى كۇيگە قايتارۋ ەكەنىن ايتقان. بىراق بۇل زەرتتەۋ ءبىرشاما قيىندىق تۋىنداتقان. مىنە, يەن ۋيلمۋت ءوزى كۇرەسكىسى كەلگەن پاركينسون اۋرۋىنان كوز جۇمدى.
