بجزق-نىڭ جۇرگىزىلگەن ەسەبىنە سايكەس, ەل ازاماتتارىنىڭ 1 ترلن 355 ملرد تەڭگەگە جۋىق زەينەتاقى جيناقتارى بار. بۇل بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭىندا جيناقتالعان زەينەتاقى قاراجاتىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ 9,2 پايىزىن قۇراعان. وسىدان ەكى جىل بۇرىن شەتەلدىك مەنەدجەرلەر ەل ازاماتتارىنىڭ 1 ترلن 382 ملرد تەڭگەدەن استام جيناق اقشاسىن باسقارعان كورىنەدى.
سونىمەن قاتار بجزق ەسەبىنە سايكەس, 2021 جىلى زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ ءبىر بولىگىن باسقاراتىن شەتەلدىك كومپانيالار قور سالىمشىلارىنا 140,9 ملرد تەڭگە تابىس اكەلگەن. سونىمەن زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ ءبىر بولىگى العاش رەت 2018 جىلى ول كەزدە مەنەدجمەنتكە Aviva Investors Global Services Limited تارتىلىپ, اكتيۆتەردىڭ 0,8%-دان اسپايتىن بولىگى سىرتقى باسقارۋعا بەرىلگەن. بىرتىندەپ شەتەلدىك مەنەدجەرلەر پۋلى ارتىپ, 8 سىرتقى باسقارۋشى كومپانيانىڭ ۇشتىگىنە Pgim Limited (306,1 ملرد تەڭگە), Principal Global Investors (Europe) Limited (303,7 ملرد تەڭگە) جانە HSBC Global Asset Management (UK) Limited (222 ملرد تەڭگە) كىرگەن. سىرتقى باسقارۋعا بەرىلگەن زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ 61,3%-ى وسى ءۇش كومپانياعا تيەسىلى.
ال وسى ارالىقتا قور ينۆەستورلارى قانداي اكتسيالار بويىنشا تابىس تاپتى؟
ءبىر جىل ىشىندە بجزق سالىمشىلارىنىڭ اكتسيالارعا ينۆەستيتسيالاۋ ەسەبىنەن ديۆيدەندتىك كىرىسى ەكى ەسەگە جۋىق ازايىپ, ەگەر 2021 جىلعى سالىمشىلاردىڭ ديۆيدەندتىك كىرىسى 29 ملرد تەڭگەنى قۇراسا, 2022 جىلى ول 17 ملرد تەڭگەدەن اسپاعان. وتكەن جىلى ديۆيدەندتەر كولەمى بويىنشا ۇزدىك 5 باعالى قاعازعا, ماسەلەن, قازاتومونەركاسىپتىڭ دەپوزيتارلىق قولحاتتارى (ديۆيدەندتىك كىرىستىڭ 69%), «KEGOC» اق جاي اكتسيالارى (12,8%), «اتامەكەن-اگرو» ارتىقشىلىقتى اكتسيالارى (12%), «قازترانسويل» كومپانياسىنىڭ جاي اكتسيالارى (1,6%) جانە Fincraft Resources ارتىقشىلىقتى اكتسيالارى (1,5%) بولعان.
بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنا تۇسكەن تولەمدەر قايدا جىبەرىلدى؟
ءبىر جىل ىشىندە قوردان جيناقتالعان زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ كولەمى 58,9%-عا ازايىپ, 2021 جىلى بجزق بۇل ماقساتتارعا 2 ترلن 882 ميلليارد تەڭگە بولىنسە, 2022 جىلى – 1 ترلن 182 ملرد تەڭگە بولعان.وتكەن جىلى ينۆەستورلار تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋ جانە ەمدەلۋگە اقى تولەۋ ءۇشىن بجزق-دان 902,8 ملرد تەڭگە الىپ, تولەمدەر سوماسىنىڭ 76,3%-ىن قۇراعان. سالىستىرمالى تۇردە قاراعاندا 2021 جىلى بۇل كورسەتكىش ەكى ەسەدەن استامعا ءوسىپ, 2,5 ترلن تەڭگە شاماسىندا قالىپتاستى. سول كەزدەگى زاڭنامالىق قۇقىقتىڭ بەرىلۋىنە بايلانىستى حالىقتىڭ جيناقتالعان زەينەتاقى قاراجاتىنىڭ ءبىر بولىگىن الۋعا دەگەن سۇرانىس ارتىپ, تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋ, يپوتەكانى وتەۋ, ەمدەلۋ جانە باسقا دا ماقساتتار ءۇشىن زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ ءبىر بولىگى الىنعانى بار. 2021 جىلى زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ءبىر بولىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن الۋدىڭ جەتكىلىكتىلىك شەگى 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسە تومەن بولعان. سوندىقتان بجزق-دان «ارتىعىن» الۋ مۇمكىندىگى بار كوپتەگەن سالىمشىلار وسىلاي جاسادى.
بجزق-دان جيناق اقشانى مەرزىمىنەن بۇرىن الۋدان باسقا, زەينەت جاسىنداعى ازاماتتارعا – 119,2 ملرد تەڭگە, مۇراگەرلەرگە – 54,3 ملرد تەڭگە جانە ەلدەن كەتكەندەرگە – 43,4 ملرد تەڭگە تولەمدەردىڭ قوماقتى سوماسى جاسالعان.
بۇل رەتتە بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى, ۇلتتىق بانك پەن جەكە مەنەدجەرلەر قانداي كوميسسيا الادى؟
زەينەتاقى نارىعىنىڭ قاتىسۋشىلارى قانداي كوميسسيا الاتىنىن كورەيىك. الەۋمەتتىك كودەكس دەرەكتەرىنىڭ نەگىزىندە 2023 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ كولەمىنەن بجزق كوميسسياسىنىڭ مولشەرى ايىنا 0,01%-دان 0,008%-عا دەيىن تومەندەدى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 2021 جىلدان باستاپ قور ينۆەستيتسيالىق كىرىستەن كوميسسيا المايدى. ول تەك زەينەتاقى اكتيۆتەرىن باسقارۋشىلاردان الىنادى. ۇلتتىق بانك – 2% جانە ينۆەستيتسيالىق پورتفەلدى باسقارۋشىلار – ينۆەستيتسيالىق كىرىستىڭ 7,5%-نان اسپايدى. 2023 جىلى ۇلتتىق بانكتىڭ كوميسسيالىق سىياقىسى 1,5 پايىزدى, ال 2022 جىلى ينۆەستيتسيالىق كىرىستىڭ 1,8 پايىزىن قۇرادى. بجزق-نىڭ تەكسەرىلگەن ەسەپتەرىنە سايكەس, 2022 جىلى زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ ءبىر بولىگىن باسقارۋشىلار, Halyk Global Markets – 3,5%, Jusan Invest – 5%, BCC Invest – 7%, Centras Securities – 7,5%, Halyk Finance – ينۆەستيتسيالىق كىرىستىڭ 5% كوميسسياسىنا يە بولعان. سونداي-اق 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ۇلتتىق بانككە سالىناتىن بازالىق كوميسسيا الىمى مەن اتالعان بانكتىڭ سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بايلانىستى شىعىستاردى وتەۋدىڭ كۇشى جويىلعانى كورسەتىلگەن.
قالاي دەگەنمەن دە, بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى بازالىق كوميسسيانى وتەۋ جانە سىرتقى باسقارۋشىلارعا ارتىق كىرىستەن سىياقى تولەۋ بويىنشا كوميسسيالار تولەگەن. ەسكە الساق, 2020 جىلى قور ۇلتتىق بانكتەن قارجى قۇرالدارى پورتفەلىنىڭ توبىنا بايلانىستى ديففەرەنتسيالدى تۇردە ەسەپتەلەتىن بازالىق-كوميسسيالىق سىياقى العان. ونىڭ ماكسيمالدى مولشەرى ايىنا 0,06% بولۋى مۇمكىن ەكەن. بجزق-نىڭ كاستوديانى – ۇلتتىق بانك. 2021 جىلدىڭ 1-قاڭتارىنان باستاپ قوردىڭ كاستودياندىق وپەراتسيالار بويىنشا قىزمەتتەرگە اقى تولەۋ جونىندەگى مىندەتتەمەلەرى الىنىپ تاستالعان كورىنەدى.
