اسىرەسە, قازاق مەكتەبىنىڭ اتا-انالارى مەن وقۋشىلارىن الاڭداتىپ وتىرعان ۇلكەن ماسەلە – «شاڭىراق» مەكتەپ گيمنازياسىنىڭ عيماراتى. قوس عيماراتتىڭ ءبىرى 1937 جىلى سالىنسا, ەكىنشىسى 1960 جىلى بوي كوتەرگەن. وسىعان دەيىن ءبىلىم ورداسىنىڭ ەسكىلىگىن ايتىپ ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت جازدىق. «شاڭىراق» دەپ شىرىلداماعان قازاقتىلدى تىلشىلەر كەمدە-كەم شىعار. الايدا ناتيجە جوق. ايتەۋىر, جوندەۋگە 50 ملن تەڭگە قارجى ءبولىنىپتى.
– «شاڭىراق» مەكتەبىن جوندەۋگە 50 ملن تەڭگە ءبولىندى. ول قارجىعا مەكتەپ عيماراتىنا جاپسارلاس سالىنعان شاعىن سپورتزالدى بۇزدىق. سەبەبى, ول اپاتتىق جاعدايدا تۇرعان. سونىمەن قاتار باستاۋىش سىنىپ وقيتىن كورپۋستىڭ جىلۋ جۇيەسىن, تەرەزەلەرىن اۋىستىردىق. سپورتزالىنىڭ ەدەنىن تسەمەنتپەن تارتىپ شىقتىق – دەيدى اتالعان ءبىلىم مەكەمەسىنىڭ ديرەكتورى لاۋرا ابرايموۆا.
اتا-انالار بولسا, مەكتەپ عيماراتىن جوندەۋدى ەمەس, جاڭا مەكتەپ سۇراپ ءجۇر. ەسكى دۇنيە ەسىڭدى شىعارادى دەگەندەي, قاۋساعان عيماراتتى اكتەي بەرگەننەن جاڭارىپ شىعا كەلمەيدى. ال قالا قۇرىلىسى جانە ساۋلەت ءبولىمى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, جاڭا قازاق مەكتەبىنىڭ ورنى بەلگىلى بولعان.
– قازىرگى ۋاقىتتا «ميچۋرين 1» اۋماعىندا 3 گەكتار بوس جەر قازاق مەكتەبىنىڭ قۇرىلىسى ءۇشىن راسىمدەلدى. جوبالاۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. مەكتەپ 300 ورىنعا لايىقتالعان. قۇرىلىس 2024 جىلى باستالادى, – دەيدى قالا قۇرىلىسى جانە ساۋلەت ءبولىمىنىڭ باس مامانى ناتاليا دولگوۆا.
بىراق قالا اكىمى داۋلەت باتىرباەۆ باس ماماننىڭ پىكىرىن جوققا شىعاردى. اكىم جاڭا مەكتەپتىڭ ورنى ءالى دە ناقتى شەشىلمەگەنىن تىلگە تيەك ەتتى. دەمەك, «شاڭىراق» مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى ءالى دە 1937 جىلعى عيماراتتا ءبىلىم الماق. ايتا كەتەرلىگى, قالانىڭ قاق ورتاسىنا «جايلى مەكتەپ» باعدارلاماسى اياسىندا «سامۇرىق قازىنا» قورىنىڭ قولداۋىمەن 600 ورىندىق مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى باستالعان. وكىنىشتىسى, ول دا «شاڭىراق» مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارىنا ارنالماعان. جەرگىلىكتى باسشىلىق بەرگەن اقپاراتقا سەنسەك, ارالاس مەكتەپ بولاتىن سەكىلدى. قۇرىلىس باستالسا, ۇمىتپەن قاراپ جۇرگەن «شاڭىراق» مەكتەبىنىڭ اتا-انالارى بالالارىن ارالاس مەكتەپتە وقىتۋدان باس تارتىپ وتىر. تازا قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ كەرەك ەكەنىن ايتادى.
– بالام ءبىرىنشى سىنىپقا بارادى. مەكتەپ عيماراتتارى بولسا اپاتتىق جاعدايدا. بىزگە جاڭا مەكتەپ كەرەك. مىناۋ زاماندا ءبىر مەكتەپتىڭ عيماراتى ەكى جاقتا دەگەن سۇمدىق عوي. نە دۇرىس سپورتزالدارى جوق, – دەيدى قالا تۇرعىنى اسەم كابەكوۆا.
اتا-انالاردىڭ «جاڭا مەكتەپ كەرەك» دەپ بارماعان باسشىسى, قاقپاعان ەسىگى قالماعان. قىل اياعى ريددەردەگى ءتىل جاناشىرلارى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە دەيىن بارىسقان. ناتيجە جوق ازىرشە. پارتيالىق باقىلاۋ كوميسسياسى دا ماسەلەنىڭ نازاردا تۇرعانىن ايتتى.
ەسكىنى عانا ەمەس, جاڭانىڭ ءوزىن جاماپ-جاسقاپ جۇرگەن جۇمىسشى-
لاردى كوردىك. وسىدان بەس-التى جىل بۇرىن عانا قولدانىسقا بەرىلگەن جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەبىنىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەك ەمەس. توبەسىنەن تامشى تامىپ, قابىرعالارى قوپسىپ كەتكەن. قىستىڭ كۇنى سپورتزالدارداعى تەمپەراتۋرانى ايتپاي-اق قويايىق. جوندەۋ جۇمىستارىنا بيۋدجەتتەن قارجى بولىنبەگەندىكتەن, سپورت مەكتەبىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءوز كۇشىمەن ارلەپ, سىرلاپ قويعان. تامشى تامىپ تۇرعان شاتىرعا دەيىن ەشكىمگە الاقان جايماي جوندەگەن. سپورت مەكتەبىنە قاتىستى تۇرعىندار ارىزدانىپ, شاعىمدانىپ جۇرگەن ماسەلە, اۋەسقويلار جاتتىعۋ جاساۋعا كەلگەنىمەن, سپورت زالعا باسشىلىق كىرۋگە رۇقسات بەرمەيدى ەكەن. ونىڭ دا ءمان-جايىن سۇراستىردىق. سپورت مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى نۇربولات قۋاندىق ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, مەكەمە نەگىزىنەن جاسوسپىرىمدەر مەن بالالارعا ارنالعان.
– تۇرعىندار ساباق ۋاقىتىندا كەلىپ, بالالارمەن قاتار جاتتىققىسى كەلەدى. بۇل دەگەنىمىز – بالالارعا, جاتتىقتىرۋشىعا كەدەرگى. ال كەشكى جەتىدەن كەيىنگى ۋاقىتتا مەكەمەدەگى قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىس ۋاقىتى اياقتالادى. اۋەسقوي سپورتشىلار زالدى جۋىپ-شايمايدى, كەرىسىنشە لاستاپ كەتۋى مۇمكىن. ونىڭ ۇستىنە جاراقاتتانىپ قالسا كىم جاۋاپ بەرەدى؟! دەسە دە, بالالاردىڭ ساباق كەستەسى بەكىتىلگەن سوڭ تۇرعىنداردىڭ ۇسىنىسىن قاراستىرىپ كورەمىز, – دەيدى نۇربولات ماعزۇموۆ.
تۇرعىندار دەمەكشى, ريددەردەگى تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان ازاماتتاردىڭ كەزەگى جۋىقتا جىلجىمايتىن سەكىلدى. سەبەبى 60 پاتەرلى بەس قاباتتى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ جۇمىسى سوزبالاڭعا سالىنعانى بىلاي تۇرسىن, توقتاپ قالعان. «سك نۇر-گرۋپپ» مەردىگەر كومپانياسى باستاعان ءىستى جول ورتادان تاستاپتى.
– كەلىسىمشارت ءۇزىلدى. 192 ملن تەڭگە قارجى تولەنىپ قويعان. ول قارجىعا ولار قۇرىلىس ماتەريالدارىن ساتىپ العان. بەيبىت جولمەن شەشەيىك دەگەن مەردىگەر كومپانيا باسشىلىعى ول قارجىنى 1 شىلدەگە دەيىن قايتارىپ بەرەمىز دەگەن. قايتقان قارجى جوق. ەندى ەكسپەرتيزا جاساپ, جوبانى وزگەرتەمىز. ەگەر قارجى بولىنسە, كەلەسى جىلى جۇمىستى جالعاستىرامىز, – دەيدى قالا قۇرىلىسى جانە ساۋلەت ءبولىمىنىڭ باستىعى نۇرسۇلتان كوككوزوۆ.
جالپى, تۇرعىن ۇيگە كەزەككە تۇرعانداردىڭ كەزەگى كەشىككەنىمەن, ء«بىر قاباتتى شىعىس» باعدارلاماسىمەن سالىنىپ جاتقان ەكى پاتەرلى 10 ءۇي قىركۇيەكتە كوپ بالالى وتباسىلارعا بەرىلە باستايدى.
قۇرىلىسى تۇرالاپ قالعان ءۇيدى ايتپاعاندا, ريددەر قالاسىندا قارقىندى ءجۇرىپ جاتقان قۇرىلىس جۇمىستارى جوق ەمەس. قالا ورتاسىندا 140 توسەكتىك كوپسالالى اۋرۋحانا بوي كوتەرگەن. قازىر ىشكى ارلەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. مۇنداعى مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار دا سوڭعى ۇلگىدە بولماق.
كەزەكتى جۇمىس ساپارى سوڭىندا پارتيالىق باقىلاۋ كوميسسياسى ريددەر قالاسىنىڭ اكىمى داۋلەت باتىرباەۆتىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, ورىن الىپ جاتقان وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ جولىن تالقىلادى. بۇل ورايدا كۇنى كەشە عانا تاعايىندالعان قالا باسشىسى ءبىر ايدان كەيىن ناقتى جاۋاپ بەرەتىنىن ايتىپ سەندىردى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
