ء«بىزدىڭ ەلدەر, مادەنيەتى پەن ەكونوميكاسى بۇرىننان كەلە جاتقان دوستىق جانە سەرىكتەستىك قاتىناستارمەن تىعىز بايلانىسقان مەملەكەت باسشىلارى جان-جاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارادى. جاقىن ارادا ۆيزاسىز رەجيمدى اشۋدى پىسىقتاپ جاتىرمىز. بۇل مادەني-گۋمانيتارلىق جانە ەكونوميكالىق قاتىناستاردى ودان ءارى دامىتۋعا ايتارلىقتاي سەرپىن بەرەتىنى ءسوزسىز», دەدى سەرىك جۇمانعارين.
ۆيتسە-پرەمەر قازاقستانعا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيالاردىڭ نەگىزگى ءۇش باعىتىن ايقىندادى. ءبىرىنشىسى – لوگيستيكا, ول قولدانىستاعى باعىتتاردى دامىتىپ, جاڭا باعىتتاردى اشۋدى, ينفراقۇرىلىم جۇرگىزىپ, جۇكتەۋ-ءتۇسىرۋ ورتالىقتارىن اشۋدى كوزدەيدى. وسى باعىت ءىرى كولىك وپەراتورلارى ءۇشىن ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋدىرادى.
«بۇگىندە شەكارا ماڭىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق حابتار, لوگيستيكالىق ورتالىقتار جەلىسى قۇرىلۋدا, ولار ءارى قاراي كەڭەيتۋ الەۋەتى بار ەاەو جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ نەگىزى بولماق. قازاقستاننىڭ ءار وبلىسىنداعى ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ قۇرىلعان ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتار بار. ولارعا سالىقتىق پرەفەرەنتسيالار پۋلى ۇسىنىلىپ, ارنايى قۇقىقتىق رەجيم قولدانىلادى. سالىقتار مەن باجداردى تولەۋدەن بوساتۋ تۇرىندەگى ينۆەستيتسيالىق پرەفەرەنتسيالارمەن قوسا, جاقىندا ينۆەستورلارعا باستاپقى كەزەڭدە جۇكتەمەنى ازايتۋعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق سالىق نەسيەسى ەنگىزىلدى. ياعني ينۆەستورلارعا كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى جانە (نەمەسە) م ۇلىك سالىعى اياسىندا تولەمدەردى ءۇش جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە 100%-عا تومەندەتۋ مۇمكىندىگى بەرىلەدى», دەدى سەرىك جۇمانعارين.
بۇگىنگى تاڭدا قىتاي شەكاراسىندا كەدەرگىسىز ساۋدانى دامىتۋ ءۇشىن «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا قالىپتاستىرۋ تولىعىمەن اياقتالدى. اەا ينفراقۇرىلىمىنا يندۋستريالىق جانە لوگيستيكالىق ايماقتارمەن قاتار, 2015 جىلى ەلدىڭ شىعىسىندا جۇكتەردى جيناۋ مەن تاراتۋ ءۇشىن ىسكە قوسىلعان قۇرعاق پورت كىرەدى. 2014 جىلى ليانيۋنگان پورتىندا قىتايلىق سەرىكتەستەرمەن بىرلەستىكتە لوگيستيكالىق تەرمينال قۇرىلدى, ول بۇگىندە قازاقستانعا/قازاقستاننان جۇكتەردى جينايتىن نەگىزگى بەكەت بولىپ وتىر. اتالمىش پورت قىتايمەن شەكاراداعى «جەتىگەن – قورعاس» تەمىرجولى جانە «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» اۆتوماگيسترالىمەن تەحنولوگيالىق بايلانىس نەگىزىندە جانە ءىرى كولىك-لوگيستيكالىق وپەراتورلاردى تارتۋ ارقىلى ەۋرازيالىق ترانسكونتينەنتالدىق تاسىمالداردى دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن اشتى.
ۆيتسە-پرەمەر ينۆەستيتسيالار ءۇشىن ەكىنشى باعىت رەتىندە ءونىمدى تەرەڭ وڭدەۋدى, ال ءۇشىنشى باعىت رەتىندە اۋىل شارۋاشىلىعىن اتاپ ءوتتى.
ايتا كەتسەك, قازاقستان مەن قحر اراسىنداعى ءوزارا ساۋدا 2022 جىلى رەكوردتىق كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىپ, $24,1 ملرد-قا جەتتى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستاندىق ءونىمنىڭ قىتايعا ەكسپورتى ۇشتەن ءبىر استامعا ءوسىپ, $13,2 ملرد بولدى. يمپورت 33,5%-عا ءوسىپ, $11 ملرد-تى قۇرادى. ەلدەر اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق 2023 جىلعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا 20,5%-عا ارتىپ, $13,6 ملرد-تى قۇرادى, ونىڭ ىشىندە $6,3 ملرد قازاقستاندىق ەكسپورتقا تيەسىلى.
