سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور
«قوناقجاي وتباسى» اتتى جوبا بيىل شىعىستا تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. ماقساتى جالقى – جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي, ورىس ۇلتىنىڭ بالالارىنا قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋ. بۇعان دەيىن وزگە ۇلتقا قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋدىڭ سانداعان تاسىلدەرى قولدانىلعان. الايدا ەركىن سويلەپ كەتەتىندەي ناتيجە بەرمەگەنىن بىلەمىز. ون ءبىر جىل مەكتەپتە وقىعانىمەن, ءلام دەپ قازاقشا سويلەمەيتىندەرى قانشاما؟ ال «قوناقجاي وتباسى» باعدارلاماسى ناتيجە بەرە مە, ونى ۋاقىت كورسەتە جاتار.
الىمساقتان قالالىق بولىپ كەتكەن قازاقتىڭ بالالارى جاز شىعا اۋىلداعى اتا-اپالارىنا بارىپ, مال قايىرىسادى, ءشوپ شابىسادى. تاماقتىڭ قۇنارلىسىن تۇتىنىپ, بەتتەرى كۇنگە توتىعىپ, كۇزگە قاراي عانا قالاعا قايتىساتىن. اۋىلدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن بىتە قايناسا وسكەن بالا قيىندىققا دا كونبىس كەلەر ەدى. راس, اۋىل شىڭدايدى.
قاناتقاقتى جوبا اياسىندا كاتونقاراعاي, ورەل, بەرەل اۋىلدارىنداعى پەداگوگتەر وتباسىندا 60-تان استام بالا تاربيە الدى. وتباسىلاردى تاڭداۋدا دا بىرقاتار جاعداي ەسكەرىلىپ, تالاپتار قويىلعان. البەتتە, بالا ۇستازدار وتباسىنا توقتاۋى كەرەك. سونىمەن قاتار قوناق بولىپ كەلگەن بالالارمەن تەتەلەس سول ءۇيدىڭ دە بالاسى بولۋى شارت. ايتقانداي, پىسىقتالعان ەرەجە بويىنشا جوبا ويداعىداي جۇزەگە اسىرىلىپ, ازدى-كوپتى ناتيجەسىن بەرە باستاعانداي كورىندى. ارينە, اينالاسى جيىرما كۇننىڭ ىشىندە شەمونايحا, التاي سەكىلدى ورىس ۇلتى كوپ شوعىرلانعان جەرلەردىڭ بالالارى قازاقى ورتاعا توپ ەتىپ تۇسە سالا قازاقشا سايراپ كەتۋى مۇمكىن ەمەس. ەڭ باستىسى, قازاقى ورتامەن ەتەنە تانىستى. جوبا جالعاسىن تاۋىپ, بيىل ءتىل ۇيرەنگەن بالالار قايتا تاڭدالسا, كەزەڭ-كەزەڭىمەن بەلگىلى ءبىر ناتيجەگە قول جەتۋى مۇمكىن.
– «قوناقجاي وتباسى» جوباسى ماۋسىم ايىنان باستاپ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. س.لاستاەۆ ورتا مەكتەبى قاراماعىنا ۇستازداردىڭ جەتى وتباسىن الىپ, 15 بالاعا ءبىلىم بەردىك. ەڭ نەگىزگى ماقساتىمىز – قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋ ەدى. ۇيرەتۋگە تىرىستىق تا. بالالاردىڭ ءار كۇنى وزگەشە ءوتتى. ءبىزدىڭ وتباسىمىز التاي قالاسىنان كەلگەن ۆلاديسلاۆا جانە كسەنيا ەسىمدى ەكى قىز بالانى تاربيەگە الدىق. وزدەرى دە تاربيەلى وتباسىنان كەلگەن ەكەن. ءبارىمىز بىرگە كاتونقاراعايدىڭ كورىكتى جەرلەرىنە سەرۋەنگە شىعىپ تۇردىق. ۇلتتىق تابيعي پاركتىڭ جۇمىسىمەن تانىستىردىق. شىڭعىستايداعى مەكتەپ-مۋزەيدى كوردى. تاريح تامىرى تەرەڭ بەرەل قورىق-مۋزەيىنە ساپار شەكتىك. ساپارلاسا ءجۇرىپ, قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋگە تىرىستىق. اتا-انالارىمەن دە ۇنەمى بايلانىستا بولدىق, – دەيدى س.لاستاەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ گەوگرافيا ءپانى مۇعالىمى انار مەرعازينا.
وقۋشىلار دا جازعى دەمالىستىڭ ءتيىمدى ءوتىپ جاتقانىن ايتىپ, شىنايى كوڭىلدەرىن ءبىلدىردى. ءيا, كۇندەرى قىزىقتى ءوتتى. التايدىڭ تاريحىمەن تانىسىپ, تانىمدارى دا كەڭەيدى. ءار كۇندەرى جاڭاشا باستالادى. الايدا تابىن كۇتۋ, بۇزاۋ ىزدەۋ, سۋ اكەلۋ سىندى اۋىلدىڭ كۇيكى تىرلىكتەرىنە ارالاستىرا قويعان جوق. تالاپ سولاي ەدى. ونىڭ ۇستىنە, وقۋشىلاردىڭ بارلىعى ۇنەمى پسيحولوگ ماماننىڭ قاداعالاۋىندا بولدى. قالاي دەگەنمەن, اتا-اناسىنىڭ قاسىنان بۇرىن-سوڭدى شىعىپ كورمەگەن 12-14 جاستاعى بالالار ءۇشىن جىراقتاعى اۋىلعا بارىپ, بوتەن وتباسىنىڭ قامقورىندا بولۋ وڭايعا سوقپاس. سوندىقتان دا پسيحولوگ مامان ۇنەمى ولاردىڭ قاسىنان تابىلدى.
– مەكتەپتە قازاق ءتىلىن وقىتقانىمەن, اۋىلدا جۇرگەندەي ۇيرەنبەيدى ەكەنبىز. قازىر مەن قازاق تىلىندەگى كوپتەگەن ءسوزدى ۇيرەنىپ الدىم. ەندى ءبىر-ەكى رەت كەلسەم, قازاقشانى جاقسى مەڭگەرەتىن سەكىلدىمىن. جالپى, كاتونقاراعايدىڭ حالقى, تابيعاتى ۇنادى. مەن توقتاعان وتباسى دا قوناقجاي, ءوز بالالارىنداي كورىپ ءجۇر, – دەيدى التاي قالاسىنان كەلگەن ۆلاديسلاۆا ەسىمدى وقۋشى.
ءيا, جيىرما كۇن ورىس ۇلتىنىڭ بالاسىن باۋىرىنا باسىپ, قازاقتىڭ ءتىلىن ۇيرەتكەن وتباسىلاردىڭ وسى ورايداعى ەڭبەكتەرى وتە زور. ءبىلىم بەرگەنى بىلاي تۇرسىن, بوتەن بالاعا اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ كەرەكتىگى جانە بار. تۇپتەپ كەلگەندە, قولعا الىنعان جوبا ۇلت مۇددەسى ءۇشىن باستالدى. ءبىلىم باسقارماسى باسشىلىعىنىڭ ايتۋىنشا, «قوناقجاي وتباسى» جوباسى الداعى جىلدارى دا جالعاسىن تابۋى مۇمكىن.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كاتونقاراعاي اۋدانى
