قوعام • 10 تامىز, 2023

بالالىق شاققا ساياحات

381 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل مەكتەپ وقۋشى­لا­رى­نىڭ جازعى دەمالىسى ءوڭىردىڭ قاراعايلى ورماندى اۋداندارىنداعى تۇمسا تابيعات اياسىنا ور­نا­لاسقان ون شاقتى لاگەردە ۇيىمداستىرىلعان. مۇنىڭ سىرتىندا, اتا-انا قام­قورلىعىنان قاعىلعان بالعىندار مەن ەرەكشە با­لا­لارعا ارنالعان ءۇش دەمالىس ورنى جۇمىس ىستەيدى. بۇل لاگەرلەردە جاز بويى ءتورت جۇزدەن استام بالا تەگىن دەمالىپ جاتىر.

بالالىق شاققا ساياحات

تاياۋدا وبلىستىق ءبىلىم باس­قار­ماسى ارنايى ءباسپاسوز تۋرىن ۇيىمداستىرىپ, اتا-انالاردى, جەرگىلىكتى قوعامدىق ۇيىمدار مەن جۋرناليستەردى جازعى دەمالىس لاگەرلەرىن ارالاپ, ونداعى بالالاردىڭ جاعدايىن ءبىلىپ قايتۋعا شاقىرعان. وسىلايشا, باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى داناگۇل سۇيىندىكوۆا باستاعان توپ ايگىلى «سوسنوۆىي بور» شيپاجايىنىڭ ىرگەسىندەگى گەنەرال باكىروۆ اتىنداعى دەمالىس ورنىنا, التىنسارين اۋدانىنداعى بوزبەك اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى ورمان ىشىنە ورنا­لاس­قان «بولاشاق» بالالار سا­ۋىق­­تىرۋ لاگەرى مەن قوستاناي اۋدانىنداعى «التىنگۇل» بالالار ساۋىقتىرۋ لاگەرىندە بولىپ قايتتىق.

«التىنگۇل» لاگەرىندە 7 جاس­­تان 15 جاسقا دەيىنگى ەرەكشە با­لا­لار دەمالىپ جاتىر ەكەن. بالاقايلار كۇندەلىكتى پسي­حو­لوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ جانە وڭالتۋ-دامىتۋ ەم-شارا­لارىن الىپ وتىر.

– قازىر لاگەردە ءۇشىنشى اۋى­سىمداعى 32 بالا دەمالىپ جاتىر. دەمالىس ورنىنىڭ اۋماعى – 7 گەكتار. لاگەر تولىق­تاي بەينەكامەرامەن جاب­دىق­تالعان. ءبىر اۋىسىمدا 50 بالاعا دەيىن قابىلداي الا­مىز. ءار توپتا 12 بالادان بار. ولارعا ەكى تاربيەشى جانە ولاردىڭ كومەكشىلەرى قارايدى. بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن ءار اۋى­سىمدا كەزەكشىلىك ەتۋ ارقىلى ەكى ۋچاسكەلىك مامان قامتاماسىز ەتەدى. لاگەردىڭ ءتورتىنشى اۋىسىمىندا ۇيدە وقيتىن بالالار كەلەدى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. بالالار انالارىمەن بىرگە كەلىپ دەمالاتىن بولادى. اتا-انالار قالاعان ۋاقىتتارىندا كەلىپ, با­لا­لارىنىڭ جاعدايىن بىلە الادى, – دەيدى دەمالىس كەشەنىنىڭ ديرەكتورى گۇلشات جۇماباەۆا.

وكسانا ستاسيۋك ەكىنشى جىل قاتا­رىنان «التىنگۇل» لا­گە­رىن­دە جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ما­مان­دىعى – ناۋبايشى: بالا­لار­دىڭ كۇندەلىكتى جەيتىن ىستىق نانىن, ءتاتتى توقاشىن ءپىسىرىپ بەرەدى. بالعىندار كۇنىنە التى ۋاقىت تاماقتانادى. تاعامنىڭ دايىندالۋ ساپاسى مەن ازىق-ت ۇلىكتىڭ دۇرىس ساقتالۋىن ديەتولوگ دارىگەر قاداعالاپ وتىرادى. «بارلىعىن قولدان پىسىرەمىز. با­لالارعا ءبارى ۇنايدى. العىس­تارىن ايتىپ كەتەدى. جالپى, بۇل سالادا جۇرگەنىمە 10 جىلدان استى», دەيدى و.ستاسيۋك.

التىنسارين اۋدانىنا قاراس­تى بوزبەك اۋىلىنىڭ ماڭىن­داعى «بولاشاق» بالالار ساۋىق­تى­رۋ لاگەرىندە ءبىر اۋىسىم ىشىن­دە قوستاناي, اقتاۋ, اقتوبە, قاراعاندى, اقمولا وبلىستارى مەن استانادان كەلگەن 600-دەي بالا دەمالادى.

قازىر مۇندا وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باعدارلاماسى اياسىندا بالالار لاگەرلەرى ارا­سىنداعى وڭىرلىك سپارتاكيا­دا ءوتىپ جاتىر. سپورتتىق ءىس-شاراعا «چايكا», «ورلەنوك» بالا­لار-ساۋىقتىرۋ لاگەرلەرى, گەنەرال باكىروۆ اتىن­داعى دەمالىس ورنى مەن «بولا­شاق» بالالار ساۋىقتىرۋ لاگەرىنىڭ كىش­كەنتاي تۇرعىندارى قاتى­سىپ جاتىر. بالالار سپورتتىڭ توعىزقۇمالاق, فۋتبول, ۆولەيبول سىندى تۇرلەرىنەن سايىس­قا تۇسەدى. اۋماعى اينالا قور­شال­عان لاگەردىڭ قاۋىپسىزدىگى 21 بەينەباقىلاۋ كامەراسى ار­قىلى كۇزەتىلەدى. بەيساۋات جۇرگەن بەيتانىس ادامداردىڭ كىرىپ كەت­پەۋىن كۇزەتشىلەر مەن ەكى پوليتسيا قىزمەتكەرى قالت جىبەرمەي قادا­عالاپ وتىرادى. قا­زىر بۇل لاگەردە بەسىنشى اۋىسىمداعى 480 بالا دەمالىپ جاتىر. لاگەر باسشىسىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, مۇندا جاز بويى ۇزىن سانى ءۇش مىڭ بالاعا دەيىن دەمالىپ كەتەدى. ماسەلەن, اقتوبەلىك ءجانيا ايبات ەسىمدى بالاقاي جازعى دەمالىس لاگەرىنە العاش رەت كەلىپ وتىر.

– 5-سىنىپتا وقيمىن. ماعان ءبارى قاتتى ۇنادى. وزىمە جاڭا دوس­تار تاپتىم. وتە كوڭىلدى. ءتۇرلى ويىن-ساۋىق ءىس-شاراسى ۇيىم­داس­تىرىلادى. تاماقتارى دا وتە ءدامدى. شىلدە ايىنىڭ اياعىندا كەل­گەنمىن. كوزدى اشىپ-جۇمعانشا, كەتەتىن كۇن دە تاياپ قالدى, – دەيدى ءجانيا.

ال دەرجاۆين قالاسىنىڭ تۇر­عىنى ادەمى نازحان توبىل وڭىرىن­دەگى بالالار لا­گەرىنە وسىمەن ءۇشىنشى رەت كەلىپ وتىر. «جاسىم – ون ەكىدە. تار­بيەشىلەرىمىز بەن جەتەك­­شى­لەرىمىزدىڭ ءبارى مەيىرىمدى, جاق­سى ادامدار. كەشكە تامان ارنايى بي كەشى بولادى. ول جەردە دە قىزىقتى بايقاۋلار وتەدى. سپارتاكيادا اياسىندا ۆولەيبول جارىسىنا قاتىسىپ جاتىرمىن», دەيدى ەكى بەتى بال-بۇل جانعان ادەمى.

ساپار سوڭىندا قىزىق-قۋانى­شى كول-كوسىر جايدارى جازدىڭ جارقىن كۇندەرىن تازا اۋا, تۇمسا تابيعات اياسىندا وتكىزىپ جاتقان بالالاردىڭ شات كۇلكىسىن قيماي-قيماي قوشتاستىق.

سوڭعى جاڭالىقتار