ادەتتە, كاتونقاراعايعا ات باسىن بۇرعان ەل اۋەلى راحمان كولىن كورۋگە اسىعادى. ودان ەسكى اۋستريا جولىنا شىعىپ, مۇمكىن بولسا, مارقاكول اسىپ كەتەدى. قاراكول, كوككول, مۇزتاۋدى بەتكە الاتىندار دا از ەمەس. ەندىگى كەزەكتە تابيعاتقا تامسانىپ كەلگەن مەيماندار اتقا قونىپ, توپقايىڭ اۋىلىنىڭ تۇسىنان تاۋ اسىپ, التايدىڭ قويىن-قولاتىن ارالاۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر. «ورمان جولدارى» اتتى بۇل جاڭا باعىتتىڭ لەنتاسى دا سالتاناتتى تۇردە قيىلدى.
– بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قولداۋىمەن قازاقستانداعى ەڭ ءىرى تابيعي پاركتەردىڭ ءبىرى كاتونقاراعاي مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىندە جاڭارتىلعان «ورمان جولدارى» تۋريستىك مارشرۋتى اشىلدى. بۇل جولدىڭ ادەمىلىگى ءوز الدىنا, تاريحي تۇستارى دا بار. سونىسىمەن دە تۋريستەردى تارتادى. جاڭا باعىت تۋريزم سالاسىنا جاڭا كۇش, تىڭ سەرپىن بەرسىن, دەپ تىلەگىن ايتتى اۋدان اكىمى ءدىلدار قاليحان ۇلى.
بايقاساق, كەيىنگى جىلدارى قازاقستاندا ىشكى تۋريزمگە دەگەن ۇلكەن قىزىعۋشىلىق بار. اسىرەسە, ۇلتتىق ساياباقتار ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋدا باستى ءرول اتقارىپ كەلەدى. جالپى, قازاقستاندا 14 ۇلتتىق ساياباق بولسا, بىلتىر پاركتەردى 2 ميلليونعا جۋىق تۋريست ارالاعان ەكەن. بۇل – 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 25 پايىزعا جوعارى.
كاتونقاراعاي ۇلتتىق پاركىنىڭ اۋماعى 643,477 گەكتاردى قۇرايدى. 2017 جىلدان باستاپ كاتونقاراعاي ۇلتتىق پاركى قازاقستان-رەسەي ترانسشەكارالىق بيوسفەرالىق رەزەرۆات رەتىندە يۋنەسكو-نىڭ دۇنيەجۇزىلىك بيوسفەرالىق رەزەرۆاتتار جەلىسىنە ەنگىزىلگەن. ۇلتتىق پارك اۋماعىندا جالپى ۇزىندىعى 680 شاقىرىمنان اساتىن 10 تۋريستىك مارشرۋت پەن ءتورت سوقپاق بار. ال 2022 جىلى كاتونقاراعاي ۇلتتىق پاركىنە 7 مىڭ 61 ادام كەلگەن.
– كليماتتىڭ جىلدان-جىلعا قۇرعاپ بارا جاتقانىن ەسكەرە وتىرىپ, التايدىڭ تاۋلى, ورماندى ايماقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتىپ جاتىرمىز. ەكولوگيالىق مارشرۋتتاردى اشۋداعى ماقساتىمىز دا سول, جانۋارلار مەن وسىمدىكتەر الەمىنە زيان كەلتىرمەي, تابيعاتتىڭ بىرەگەي بۇرىشتارىن مەيماندارعا كورسەتۋ, دەيدى شىعىس قازاقستان وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ باسشىسى قايرات مەيرامبەكوۆ.
«ورمان جولدارى» باعىتى باستالار تۇسقا ۇلتتىق پاركتىڭ بيولوگيالىق ارتۇرلىلىگى تۋرالى اقپاراتتار, ناۆيگاتسيالىق بەلگىلەر ورناتىلدى. 20 شاقىرىمنان اساتىن مارشرۋتتى جاياۋ سوقپاقپەن ءجۇرىپ ءوتۋ ءۇشىن شامامەن ءبىر-ەكى كۇن قاجەت.
ايتا كەتسەك, بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى جىلدار بويى بيولوگيالىق ارتۇرلىلىكتى ساقتاۋ جانە ەلدەگى ايماقتاردىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ شارالارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا بارىنشا قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. تابيعي ايماقتارداعى تۋريستىك مارشرۋتتار مەن سوقپاقتاردى جۇيەلەي وتىرىپ, ساياحاتشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتىپ عانا قويماي, تابيعاتقا تونەتىن قاۋىپ-قاتەرلەردى ازايتادى. بۇل دەگەنىمىز – ەڭ اۋەلى ءورت. سونىمەن قاتار قوقىس تاستاۋ, وسىمدىك الەمىنە زيان كەلتىرۋ دەگەن سەكىلدى ارەكەتتەردىڭ الدىن الادى.
– بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن تابيعات پەن ادامنىڭ تەپە-تەڭدىگىن ساقتاۋىمىز كەرەك. بۇۇدب ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن ەكولوگيالىق ءتۋريزمنىڭ ماڭىزدىلىعى مەن الەۋەتىن تۇسىنە وتىرىپ, وسى سالانى دامىتۋعا جۇيەلى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. مۇنداي قولداۋدىڭ ءارتۇرلى نىساندارىنىڭ قاتارىندا وزىق تاجىريبەلەر مەن جالپىعا تانىلعان حالىقارالىق ستاندارتتاردى ەسكەرە وتىرىپ, ەكولوگيالىق ءتۋريزمنىڭ زاڭنامالىق بازاسىن جەتىلدىرۋ, ساراپتامالىق جانە ادىستەمەلىك كومەك كورسەتۋ, ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار ءۇشىن ەكوتۋريزمدى دامىتۋ ستراتەگياسىن ازىرلەۋ, تۋريستىك مارشرۋتتار مەن جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولدارىن ۇيىمداستىرۋ, ەقتا-دا «جاسىل» بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن كۇش سالامىز, – دەدى قازاقستانداعى بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى تۇراقتى وكىلىنىڭ ورىنباسارى سۋحروب حودجيماتوۆ.
كەيىنگى 14 جىلدا بۇۇدب قولداۋىمەن 8 جاڭا ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار قۇرىلىپ, ۇشەۋىنىڭ اۋماقتارى كەڭەيتىلگەن ەكەن. سونداي-اق پاركتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا جانە قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. ماسەلەن, بۇۇدب جوباسى اياسىندا عالامدىق ەكولوگيالىق قوردىڭ قارجىلىق قولداۋىمەن كاتونقاراعاي ۇلتتىق پاركىنە جول تالعامايتىن كولىكتەر, راديوتەحنيكا, ورمان ورتتەرىنە قارسى شاعىن كەشەندەر, كۆادروكوپتەر, فوتواپپارات, قار بارىسىن باقىلاۋعا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار بەرىلدى.
ءسويتىپ, جاڭا باعىتتىڭ لەنتاسى قيىلعان سوڭ ءىس-شاراعا جينالعان مەيماندار مەن باق وكىلدەرى اتقا قونىپ, 20 شاقىرىمدى ءجۇرىپ ءوتتى. جولاي كەڭەس وكىمەتى كەزىندە ىستەپ تۇرعان كەن ورنىن كورىپ, تاڭداي قاعىستى. قاريالاردان ەستىگەنىمىز بار, مۇندا سوعىس جىلدارى قورعاسىن وندىرگەن ەكەن. ءبىز بەت العان اڭعار جايىلعان كىلەمدەي قىزىلدى-جاسىل گۇلمەن كومكەرىلىپ جاتتى. راس, استى كەنىش, ءۇستى پەيىش التاي تاۋىنىڭ بۇككەن سىرى شەكسىز. بۇدان بىلاي كاتونقاراعايعا كەلگەن تۋريست بۇل باعىتتا ساپار شەگىپ, التايدىڭ ادام اياعى سيرەك باسقان تۇسىن ارالاي الادى.
