سۋرەتتى تۇسىرگەن جەڭىس ىسقاباي
اگرارلى وڭىردە الداعى ۋاقىتتا اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ كولەمى 2,8 پايىزعا ءوسىپ, 544 ملرد تەڭگەگە جەتەدى دەپ جوسپارلانۋدا. وسى سالانى ىلگەرىلەتۋگە 57,9 ملرد تەڭگە جۇمسالماق. سوعان ساي 53 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسادى. بۇل – الداعى 4 جىلدىڭ كولەمىندە جۇزەگە اساتىن جۇمىستىڭ ءبىر پاراسى. ونىڭ ىشىندە ء«ىرى جوبالار» قاناتقاقتى جوباسى اياسىندا 44,8 ملرد تەڭگەگە 18 جوبا كوزدەلىپ وتىر. سونىڭ ءبىرى – جوعارىدا ايتقان ءسۇت فەرماسى. كاسىپورىن كەلەر جىلى ىسكە قوسىلادى.
جالپى, مال شارۋاشىلىعىندا قۇس فابريكاسىمەن قوسقاندا وبلىستا 113 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. اتاپ ايتساق, 33 مىڭ باسقا 76 بورداقىلاۋ الاڭى, 8,4 مىڭ باس سيىرعا 36 ءسۇت فەرماسى بار. بىلتىرمەن سالىستىرعاندا جالپى وبلىستا مال مەن قۇس سانى, ولاردان وندىرىلگەن ءونىم كولەمى ورتاشا 5,8 پايىزعا وسكەن.
شىنى كەرەك, ىرگەسى ەندى قالانعان وڭىردە حالىقتىڭ ءسۇت ونىمدەرىنە دەگەن سۇرانىسىن قانشالىقتى قاناعاتتاندىرىپ وتىر دەگەن ماسەلە تۋىندايتىنى انىق. بۇل رەتتە اگرارلى وڭىرگە جاۋاپكەرشىلىك ارتىلاتىنى انىق. ءبىز وسى رەتتە ەسكەلدى اۋدانىنا قاراستى كوكجازىق اۋىلىنداعى زاماناۋي ۇلگىدە سالىنعان تاۋارلى ءسۇت فەرماسىنىڭ جايىنا ءۇڭىلۋدى ءجون سانادىق. بۇل ءوندىرىس ورنى – قازاقستان مەن يراننىڭ بىرلەسكەن جوباسى. بۇگىندە جوبانىڭ ءى كەزەڭى ءساتتى جۇزەگە اسىپ, حالىقتى قۋانتىپ وتىر. قازىر مۇندا 270 باس ءسۇتتى گولشتەين تۇقىمى بار.
فەرماداعى مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ازىرگە تايىنشالار كۇنىنە 1500 ليترگە دەيىن ءسۇت بەرەدى, بىراق ءتيىستى كۇتىمنىڭ ناتيجەسىندە جىل سايىن ءسۇت بەرۋ كولەمى ارتىپ كەلەدى. قازىر ءبىر سيىر تاۋلىگىنە 30 ليترگە دەيىن ءسۇت بەرسە, كەيىننەن بۇل كورسەتكىش 40-45 ليترگە دەيىن جەتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. كەلەشەكتە فەرماداعى ءسۇتتى سيىر سانى 610 باسقا دەيىن ۇلعايتىلىپ, ءوڭىم كولەمى دە ەسەلەنبەك.
گەرمانيادان اكەلىنگەن قارا الا تايىنشالار جەرگىلىكتى كليماتقا بەيىم. ءسۇت ونىمدىلىگى بويىنشا گولشتەين تۇقىمى ءىرى قارا مالدىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇزدىگى, وعان قوسا ونى امبەباپ تۇقىم دەپ تە اتايدى, سەبەبى ونى ءسۇتتى دە, ەتتى دە دەپ سانايدى. مۇنى ەسكەلدى اۋدانىنىڭ فەرمەرلەرى دە راستاپ وتىر.
«40 جىلعا جۋىق مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. بۇرىن مۇنداي تۇقىمعا كۇتىم جاساپ كورمەگەن ەدىك, قازىر ۇيرەندىك. تۇقىمى وتە جاقسى, ءسۇتى دە, ەتى دە مول. بۇزاۋلارعا جاقسى كۇتىم جاسالسا, ولار تەز-اق وسەدى. بۇل تۇقىمنىڭ 5-6 ايلىق بۇزاۋلارىنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ جەرگىلىكتى تۇقىمداردىڭ ءبىر جاسار بۇزاۋلارىمەن بىردەي. ارينە, وعان كۇتىم, جاقسى ازىق پەن كليماتتىق جاعداي دا تىكەلەي اسەر ەتىپ وتىر, دەيدى فەرمانىڭ ۆەتەرينار دارىگەرى بايكال كوپتىلەۋوۆ.
كاسىپكەرلەر بىرنەشە جىل بۇرىن ءسۇت فەرماسىن قۇرۋدى قولعا الىپ, 2021 جىلى اشتى. ينۆەستورلار ءوز ەسەبىنەن سيىر قورالارىن سالىپ, العاشقى مالدىڭ باسىن تىكەلەي گەرمانيادان اكەلدى. ەندى فەرمانى كەڭەيتپەك ويلارى بار. قاراجاتتىڭ جارتىسىن وتاندىق, جارتىسىن يراندىق ينۆەستورلار سالعان.
– ءبىرىنشى كەزەڭىندە ساۋىن مال باسىن 270-كە جەتكىزدىك, ەكىنشى كەزەڭدە 440-قا, ءۇشىنشى كەزەڭدە 610 باسقا دەيىن جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ال جاس تولدەرمەن بىرگە فەرمادا جالپى سانى 900-گە جۋىق مال ۇستايمىز. قازىر سيىرلارىمىز تاۋلىگىنە 1000-1500 ليترگە دەيىن ءسۇت بەرەدى, كەيىننەن مۇنى 2500 تونناعا جەتكىزەمىز. بۇل – ءسۇتتى تۇقىم. ءبىرىنشى تولدەگەننەن كەيىن تاۋلىگىنە 20-27 ليتر, ەكىنشى بۇزاۋلاعاندا 30-35 ليتر ءسۇت بەرەدى, – دەدى ء«سۇت ماستەر-م» جشس ديرەكتورى فاريد دجاحانگيري.
كاسىپكەرلەر بيزنەستى قولداۋ باعدارلامالارى ارقىلى مەملەكەتتىڭ كومەگىن الامىز دەگەن ۇمىتتە.
«ىرگەمىزدى كەڭەيتسەك پە دەيمىز. 270 سيىر سىياتىن ورىن بار, ەندى ءارى قاراي قۇرىلىستى كەڭەيتىپ سالۋ كەرەك. كەم دەگەندە 500 ملن تەڭگەنى ءوز قاراجاتىمىزدان قۇيۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. جەڭىلدىكتى شارتتارمەن نەسيە الساق, جاقسى بولار ەدى. وسى جوسپارلارىمىزدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن الدىمەن جەمازىق بازامىزدىڭ ماسەلەسىن شەشىپ الۋىمىز كەرەك. بۇگىنگى تاڭدا بىزدە 30 گا جەر بار, بىراق بۇل جەتكىلىكسىز, سوندىقتان جەمشوپتىڭ كوپ بولىگىن ساتىپ الۋعا تۋرا كەلەدى. بۇل – شىعىندى عانا ەمەس, ەڭ باستىسى, ءسۇتتىڭ ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ماڭىزدى, وزەكتى ماسەلە», دەيدى سەرىكتەستىك ديرەكتورى.
فەرمادا تۇراقتى جۇمىس ورىندارى قۇرىلىپ, جەرگىلىكتى اۋىل مەن كورشى اۋىلدان تۇرعىندار كەلىپ جۇمىس ىستەيدى. ورتاشا جالاقىسى – 150-200 مىڭ تەڭگە, قىزمەتكەرلەرگە تەگىن تۇسكى اس بەرىلىپ, تاسىمال دا ۇيىمداستىرىلعان. مۇندا 17 ادام جۇمىس ىستەيدى. فەرماداعى ۇدەرىستىڭ 70%-ى اۆتوماتتاندىرىلعان, ال كومپيۋتەرلەنگەن جابدىق شۆەتسيادان جەتكىزىلىپتى. كەڭەيتۋدەن كەيىن جۇمىس ورىندارىنىڭ سانىن ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر. جالپى, ء«سۇت ماستەر-م» فەرماسىندا وندىرىلەتىن ءسۇت «اركاباەۆ لتد» جشس ءسۇت زاۋىتىنا جونەلتىلەدى.
وبلىس اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, ەسكەلدى اۋدانىندا وسىنداي 8 تاۋارلى ءسۇت فەرماسى بار. ولاردا 1740-تان استام مال باسى ۇستالادى. قاڭتار-ناۋرىز ايلارى ارالىعىندا اۋداندا 7899,6 توننا ءسۇت وندىرىلگەن. ال جالپى جەتىسۋ وبلىسىندا بارلىعى 40-قا جۋىق ءسۇت فەرماسى جۇمىس ىستەيدى. ءوڭىر حالقى ءسۇت سالاسىندا تولىعىمەن جەتىسۋلىق ونىمدەردى تۇتىنادى.
جەتىسۋ وبلىسى
