146 جىلدىق تاريحى بار ۋيمبلدون دوداسى 1877 جىلدان بەرى ءداستۇرلى تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. تۇساۋكەسەر تۋرنير لوندوننىڭ تۋماسى سپەنسەر گوردىڭ جەڭىسىمەن اياقتالدى. فينالدا ول ۋيليام مارشالدى ۇتتى. العاشقى 30 جارىستا كورت قوجايىندارى قارسىلاس شىداتپاسا, 1907 جىلى باس جۇلدە العاش رەت وزگە ەلدىڭ وكىلىنە بۇيىردى. سول تۋرنيردە اۋستراليالىق تەننيسشى نورمان برۋكستىڭ باعى جاندى. سودان كەيىن جەڭىمپازداردىڭ گەوگرافياسى كەڭەيە ءتۇستى. اتالعان دودانىڭ ەرلەر سايىسىندا جەرگىلىكتى ويىنشىلار زور تابىسقا قول جەتكىزدى. ۇلىبريتانيالىقتار 37 مارتە توپ جاردى. اقش تەننيسشىلەرىنىڭ دە قارقىنى وتە كۇشتى. امەريكالىقتار 33 باسەكەدە الدارىنا جان سالمادى. جاسىل قۇرلىقتان كەلگەندەر 21 رەت تەڭدەسسىز دەپ تانىلدى. سونداي-اق شۆەيتساريا – 8, فرانتسيا, سەربيا, شۆەتسيا – 7, گەرمانيا مەن جاڭا زەلانديا – 4, يسپانيا – 3, مىسىر, نيدەرلاند, چەحوسلوۆاكيا جانە حورۆاتيانىڭ وكىلدەرى 1 رەتتەن دارا شىقتى.
جەكەلەگەن ويىنشىلار اراسىنان ءحىح عاسىردا ۋيليام رەنشولدىڭ شوقتىعى بيىك بولدى. انگليانىڭ لەمينگتون كۋرورتىندا دۇنيەگە كەلگەن جامپوز جەتى جارىستا (1881, 1882-86, 1889 جىلدارى) توپ جاردى. ودان كەيىن ءدال سول ۋيمبلدوننىڭ ءتول تۋمالارى – اعايىندى دوحەرتيلەردىڭ ءداۋىرى باستالدى. ءۇيدىڭ ۇلكەنى رەدجينالد 1897-1900 جىلدارداعى قاتارىنان ءتورت تۋرنيردە قارسىلاس شاق كەلتىرمەسە, ءىنىسى لوۋرەنس اعاسىنان اسىپ ءتۇسىپ, 1902-1906 جىلدارداعى بەس جارىستا باسەكەلەستەرىنىڭ بارلىعىنان باسىم بولدى. ودان بولەك, دوحەرتيلەر وليمپيا ويىندارىن ەكى-ءۇش رەتتەن ۇتىپ, ۋيمبلدوننىڭ جۇپتىق سايىسىندا سەگىز رەت جەڭىسكە جەتتى. بۇل رەكوردتى ءالى ەشكىم قايتالاي العان جوق. وكىنىشكە قاراي, اعايىندىلاردىڭ ءومىرى كەلتە بولدى. جۇرەگى سىر بەرگەن رەدجينالد 1910 جىلى 38 جاسىندا قايتىس بولسا, ارادا توعىز جىل وتكەندە جۇيكە اۋرۋىنا شالدىققان لوۋرەنس 44 جاسقا قاراعان شاعىندا جارىق دۇنيەمەن قوش ايتىستى.
حح عاسىردىڭ العاشقى 15 جىلدىعىندا ەنتوني ۋيلدينگ اسقان شەبەرلىگىمەن كوزگە ءتۇستى. اۋستراليا وكىلىنىڭ ءتورت تۋرنيردە (1910-1913) اسىعى الشىسىنان ءتۇستى. جەتپىسىنشى جىلداردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا شۆەتسيالىق بورن بورگتىڭ باق جۇلدىزى جارقىراي جاندى. سكانديناۆيا تۇبەگىنىڭ تارلانى باس جۇلدەنىڭ بەسەۋىن (1976-1980) قانجىعاسىنا بايلادى. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەننەن كەيىن پيت سامپراستىڭ تاسى ورگە دومالادى. اقش-تىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتكەن گرەكيالىق تەننيسشىنىڭ ۋيمبلدوننىڭ جەتى دۇركىن جەڭىمپازى (1993-95, 1997-2000) دەگەن اتاعى بار.
ءححى عاسىر تابالدىرىقتان اتتاعاننان كەيىن رودجەر فەدەرەر مەن نوۆاك دجوكوۆيچتىڭ تەگەۋرىنىنە شىداس بەرۋ وتە قيىن ەدى. شۆەيتساريانىڭ ماقتانىشى سەگىز رەت (2003-07, 2009, 2012) تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا, سەربيانىڭ سايىپقىرانى باس جۇلدەنىڭ جەتەۋىن (2011, 2014-15, 2018-19, 2021-22) ولجالادى. ەسىمدەرى جوعارىدا اتالعان قوس ساڭلاق ۇستەمدىك قۇرعان كەزەڭدە ولارعا تەك يسپانيالىق رافاەل نادال (2008, 2010) مەن ۇلىبريتانيالىق ەندي ماررەي (2013, 2016) عانا قارسىلىق كورسەتە الدى. ال وزگە مىقتىلارعا ونداي باق بۇيىرعان جوق.
ايەلدەر اراسىنداعى ءتۋرنيردىڭ تۇساۋى 1884 جىلى كەسىلدى. تۇڭعىش ءتۋرنيردىڭ جەڭىمپازى – مود ۋوتسون. لوندوندا ءدىني قىزمەتكەرلەردىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن ول العاشقى ەكى جارىستا الدىنا جان سالمادى. ءحىح عاسىردىڭ اياعىندا لوتتي دود بەس (1887-88, 1891-93) جانە بلانش بينگلي-گيليارد (1886, 1889, 1894, 1897, 1899-1900) التى رەت ۇزدىكتەر كوشىن باستادى. شامامەن سول ۋاقىتتا شارلوتتا كۋپەر (1895-96, 1898, 1901, 1908) اتوي سالسا, كوپ ۇزاماي دوروتەيا لامبەرت-چامبەرس (1903-04, 1906, 1910-11, 1913-14), سيۋزان لەنگلەن (1919-23, 1925) جانە حەلەن ۋيللس-مۋدي (1927-30, 1932-33, 1935, 1938) سىندى بۇرىمدىلار بەت قاراتپادى. وسىلاردىڭ اراسىندا تەك لەنگلەن عانا فرانتسيانىڭ وكىلى. وزگەلەردىڭ بارلىعى دا جەرگىلىكتى ويىنشىلار.
الپىسىنشى جىلدارى بيللي دجين كينگتىڭ داڭقى دۇركىرەدى. اقش-تىڭ ارۋى التى جارىستا (1966-68, 1972, 1973, 1975) جەڭىمپاز اتاندى. جەتپىسىنشى جىلداردىڭ سوڭىندا مارتينا ناۆراتيلوۆا ءوزىنىڭ ورەلى ونەرىمەن جانكۇيەرلەر جۇرەگىن جاۋلاي باستادى. العاشقى ەكى تۋرنيردە (1978-79) چەحوسلوۆاكيانىڭ نامىسىن قورعاعان اسقان دارىن يەسى ودان كەيىن اقش-قا قونىس اۋدارىپ, تاعى جەتى تۋرنيردە (1982-87, 1990) دارا شىقتى. ۋيمبلدونداعى تۇڭعىش تابىسىنا قول جەتكىزگەندە مارتينا نەبارى 21 جاستا ەدى. لوندونداعى ءتۋرنيردى سوڭعى رەت ول 34 جاسىندا ۇتتى. 1975 جىلدان بەرى اسا ءىرى حالىقارالىق دودالارعا قاتىسا باستاعان ناۆراتيلوۆا ءوز كارەراسىن 2006 جىلى 50 جاستان اسقان شاعىندا اياقتادى. ءبىر سوزبەن ايتساق, امەريكالىق تەننيسشى كورتتا باقانداي 31 جىل بويى اتوي سالدى.
مارتينا ناۆراتيلوۆانىڭ بايراقتى باسەكەلەردەگى باستى قارسىلاسى شتەففي گراف ەدى. سەكسەنىنشى جىلداردىڭ سوڭىندا ۇزدىكتەر ساناتىنا قوسىلعان گەرمانيانىڭ مانگەيم قالاسىنىڭ تۋماسى وزىنەن 13 جاس ۇلكەن اقش-تىڭ اتاقتى تەننيسشىسىن تالاي تۋرنيردە ءسۇرىندىردى. كەيىننەن شتەففي شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرمايتىن بولدى. نەمىس سپورتشىسى جەتى جارىستا (1988-89, 1991-93, 1995-96) كۇمىس ناۋانى توبەسىنە كوتەردى. ءححى عاسىر تابالدىرىقتان اتتاعان تۇستا اپالى-ءسىڭلىلى ۋيليامستەردىڭ كۇنى تۋدى. ۆينۋس بەس باسەكەدە (2000-01, 2005, 2007-08) الدىنا جان سالماسا, سەرەنا جەتى جارىستا (2002-03, 2009-10, 2012, 2015-16) جەڭىمپاز اتاندى.
جالپى, ايەلدەر اراسىنداعى باسەكەدە اقش پەن ۇلىبريتانيا وكىلدەرىنىڭ تابىسى مول. امەريكالىقتار 57 جانە جەرگىلىكتى بۇرىمدىلار 36 جارىستا الدارىنا جان سالمادى. سونداي-اق گەرمانيا – 9, فرانتسيا – 8, اۋستراليا – 6, برازيليا – 3, چەحيا – 3, يسپانيا – 2, رەسەي, رۋمىنيا, شۆەيتساريا جانە قازاقستان تەننيسشىلەرى 1 رەتتەن توپ جاردى.
بىلتىر جالاۋى جەلبىرەگەن ۋيمبلدوندا قازاقستان تەننيسشىلەرى وزدەرىنىڭ تاريحي جەڭىسىنە قول جەتكىزدى. ءبىزدىڭ ەلدىڭ ورەندەرى بۇعان دەيىن «ۇلكەن دۋلىعا» ساناتىنداعى تۋرنيرلەردىڭ جەكەلەگەن سايىسىندا توپ جارماعان ەدى. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن ەلەنا رىباكينا تولتىردى. سول كەزدە WTA رەيتينگىندە 23-ورىندا تۇرعان 22 جاستاعى جەرلەسىمىز نەبىر تانىمال ويىنشىلاردى جولىنان ىعىستىرىپ, باس جۇلدەنى ولجالادى. تارقاتىپ ايتساق, باستاپقى باسەكەلەرىندە ەلەنا امەريكالىق كوكو ۆاندەۆەگە (الەمنىڭ 157-راكەتكاشىسى), كانادالىق بيانكا اندرەەسكۋ (56-راكەتكاشى), قىتايلىق چجەن تسينۆەن (52-راكەتكاشى) جانە پەترۋ مارتيچتەن (80-راكەتكاشى) باسىم ءتۇستى. سول كەزدەسۋلەردە ەلەنا قارسىلاستارىنا بىردە-ءبىر سەتتە ەسە جىبەرگەن جوق. شيرەك فينالدا ول ايلا تومليانوۆيچتەن (44-راكەتكاشى) ايلاسىن اسىرسا, جارتىلاي فينالدا رۋمىنيانىڭ داڭقتى تەننيسشىسى سيمونە حالەپتى (18-راكەتكاشى) قاپى قالدىردى. اقتىق سىندا رىباكينا الەمنىڭ ەكىنشى راكەتكاشىسى مىسىرلىق ونس جابەردى 3:6, 6:2, 6:2 ەسەبىمەن جەڭدى. وسى جارقىن جەڭىسىنىڭ ارقاسىندا جەرلەسىمىز 2,32 ميلليون ەۋرونى ەنشىلەدى. وسىلايشا, الەمدىك سپورت تاريحىندا ەلەنا ءوز ەسىمىن التىن ارىپتەرمەن جازدى.
جەكەلەگەن سايىستاردا ەلەنا رىباكينادان باسقا قازاقستاننىڭ بىردە-ءبىر تەننيسشىسى وسىنداي دارەجەگە جەتپەگەنىن ءبىز جوعارىدا ايتتىق. دەسەك تە, جۇپتىق باسەكەدە ياروسلاۆا شۆەدوۆانىڭ جاسىنداي جارقىلداعانى جانكۇيەرلەردىڭ جادىندا. 2010 جىلى امەريكالىق ۆانيا كينگ ەكەۋى لوندوندا قارسى كەلگەندەردىڭ بارلىعىن قوعاداي جاپىرىپ, باس جۇلدەنى يەلەندى. شۆەدوۆا مەن كينگ جۇبى فينالدا رەسەيلىك ەلەنا ۆەسنينا مەن ۆەرا زۆونارەۆادان باسىم ءتۇستى. 2016 جىلى ياروسلاۆا جوعارىداعى كورسەتكىشىن قايتالاۋعا شاق قالعان ەدى. ماجارستاندىق تيمەيا بابوش ەكەۋى اقتىق ايقاسقا دەيىن القىنباي جەتكەنىمەن, شەشۋشى تۇستا ولار ۆينۋس پەن سەرەنا ۋيليامستەرگە ەسە جىبەردى. سونداي-اق شۆەدوۆا مەن كينگ جۇبى 2010 جىلى اقش-تىڭ اشىق بىرىنشىلىگىندە دە بارلىق باسەكەلەستەرىن بەت قاراتپاي جەڭدى.
بىلتىر ۋيمبلدوننىڭ ەرلەر اراسىنداعى تارتىسى نوۆاك دجوكوۆيچتىڭ جەڭىسىمەن اياقتالدى. سەربيالىق ساڭلاق فينالدا اۋستراليالىق نيك كيروستى 4:6, 6:3, 6:4, 7:6 ەسەبىمەن قاپى قالدىردى. جىگىتتەردىڭ جۇپتىق جارىسىندا جاسىل قۇرلىقتىڭ وكىلدەرى – ماكس پەرسەلل مەن مەتتيۋ ەبدەن ەشكىمگە دەس بەرمەدى. بۇرىمدىلداردىڭ باسەكەسىندە چەحيانىڭ وكىلدەرى – باربورا كرەيچيكوۆا مەن كاتەرينا سينياكوۆانىڭ باعى جاندى. ميكستە ۇلىبريتانيالىق نيل سكۋپسكي مەن امەريكالىق دەزيرە كراۆچيكتىڭ مەرەيى ۇستەم بولدى.
دەرەك پەن دايەك
- جەكەلەگەن سايىستا ەرلەر اراسىندا ەڭ كوپ جۇلدە العان رودجەر فەدەرەر. شۆەيتساريانىڭ ماقتانىشى 8 تۋرنيردە توپ جاردى. ايەلدەر اراسىندا مارتينا ناۆراتيلوۆا مولىنان ولجاعا كەنەلدى. اقش سپورتشىسى 9 مارتە باس جۇلدەنى ولجالادى. ال باسەكەلەردىڭ بارلىق تۇرلەرىن قوسا العاندا, ەڭ كەرەمەت كورسەتكىش بيللي دجين كينگ پەن ناۆراتيلوۆاعا تيەسىلى. ولار 20 رەتتەن جەڭىمپاز اتاندى.
- ۋيمبلدوننىڭ ەڭ جاس چەمپيوندارى – ۇلىبريتانيالىق لوتتي دود پەن گەرمانيالىق بوريس بەككەر. 1887 جىلى دود جەڭىمپاز اتانعاندا 16 جاسقا دا تولماعان ەدى. 1985 جىلعى جارىستا 17 جاستاعى بەككەردىڭ باق جۇلدىزى جاندى.
- جەكەلەگەن جارىستىڭ «ەڭ قارت» چەمپيوندارى – ارتۋر گور (1909 جىل, 41 جاس) مەن شارلوتتا كۋپەر (1908 جىل, 41 جاس). اتاقتى مارتينا ناۆراتيلوۆا 2003 جىلى ميكستە توپ جاردى. ول كەزدە اقش تەننيسشىسى 46 جاستان اسقان ەدى.
- جان باروترا (1964 جىل, 64 جاس), مەيدلين و’نيل (1923 جىل, 55 جاس) جانە دجوزيا ءريچيدىڭ (1926 جىل, 55 جاس) ەسىمدەرى شاۋ تارقان شاعىندا ۋيمبلدوندا ونەر كورسەتكەن ويىنشىلار رەتىندە تاريحتا قالدى. ءبىر عاجابى, باروترا بارلىعى 35 تۋرنيرگە قاتىسسا, ارتۋر گور 34 جارىستا بوي كورسەتتى. ال ناۆراتيلوۆا 31 دودادا باق سىنادى.
- 2010 جىلى وتكەن جارىستا امەريكالىق دجون يزنەر مەن فرانتسيالىق نيكوليا مايۋ 11 ساعات 05 مينۋت وينادى. بۇل تارتىس 6:4, 3:6, 6:7, 7:6, 7:6 ەسەبىمەن العاشقىسىنىڭ پايداسىنا شەشىلدى. ال 1922 جىلى فرانتسيالىق سيۋزان لەنگلەن مەن اقش-تىڭ وكىلى موللا مالوري اراسىنداعى باسەكە نەبارى 23 مينۋتقا سوزىلدى. بۇل كەزدەسۋدە 6:2, 6:0 ەسەبىمەن لەنگلەن جەڭىسكە جەتتى.
- 2010 جىلى امەريكالىق تەيلور دەنتتىڭ سوققىسى ساعاتىنا 238 شاقىرىم جىلدامدىقتى كورسەتتى. ايەلدەر اراسىنداعى رەكوردتىق كورسەتكىش ۆينۋس ۋيليامسكە تيەسىلى. ونىڭ باعىتتاعان دوبى 208 شاقىرىم جىلدامدىقپەن جۇيتكىگەن ەدى.
