راس, دانيال احمەتوۆتەي ءبىر جەردە تابان اۋدارماي اكىم بولعان مەملەكەتتىك قىزمەتكەر كەمدە-كەم شىعار. وعان دەيىن شىعىستى بەردىبەك ساپارباەۆ التى جىل باسقارىپ, حالقى قيماي-قيماي قوشتاسقان.
حوش! توعىز جىلدا د.احمەتوۆ نە ىستەدى؟ بۇل سۇراقتى حالىققا قويساق, الدىمەن جولدىڭ جىرىن ايتادى. ايتسا, ايتقانداي. حالىقارالىق ماڭىزعا يە «ومبى – مايقاپشاعاي» كۇرە جولى 2018 جىلى باستالىپ, 3,5 جىلدا حالىق يگىلىگىنە بەرىلەدى دەپ جارىسا جازدىق. ودان بەرى باقانداي بەس جىل ءوتتى. شاڭى شىعىپ ءالى جاتىر. سول سەكىلدى «وسكەمەن – تالدىقورعان» جولىنىڭ قۇرىلىسى دا ساعىزداي سوزىلدى. «وسكەمەن – التاي» باعىتىنداعى تەرەڭ ساي (وسينوۆ) اسۋىنان توتە جولدىڭ قۇرىلىسى باستالۋى باستالعانىمەن, بۇگىندە تۇرالاپ قالعان. سويتسە, جول سالىپ كەلە جاتقان اككى ماماندار بايقاۋسىزدا ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ جەرىنە كىرىپ كەتكەن ەكەن. بۇل ۋچاسكەدەگى تەرەڭ سايعا كوپىر سالۋ ماسەلەسى جانە بار. وتىرىك-شىنىن قايدام, تەندەر ويناتىلىپ, جاڭا مەردىگەر كومپانيا انىقتالىپتى. قۇرىلىسى قاشان قايتا جاندانىپ, قاشان اياقتالارى بىزگە بەيمالىم. جارايدى, بۇل جول بىلاي تۇرسىن, شىعىستىڭ قالالارىنا اپاراتىن جولداردىڭ ءوزى سىن كوتەرمەيدى. ءوندىرىسى وركەن, تابيعاتى كوركەم ريددەر قالاسىنا بارىپ كورىڭىز. جەتكەنشە دىڭكەڭىز قۇريدى. جولى ابدەن توزعان. ءار-ءار جەرىن اپامنىڭ جاماۋىنداي ەتىپ جاماعانىمەن, كۇردەلى جوندەۋدى تالاپ ەتىپ-اق تۇر. سەمەي قالاسى باعىتىنداعى جولدى دا جوندەۋ جوسپارىنا ەنگىزىلگەنىنەن حاباردارمىز. بىراق قاشان؟ قىسقاسى, شىعىستىڭ جولى تۋريزم سالاسىن شىرق ۇيىرە دامىتاتىنداي سايراپ جاتقان جوق, قيراپ جاتىر. سوعان قاراي حالىق بۇقتىرما سۋ قويماسىنا سالىنىپ جاتقان كوپىردىڭ ۋاقتىلى اياقتالۋىنا كۇمانمەن قاراي باستادى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, كۇرشىم مەن مارقاكول وڭىرىندەگى تۇرعىندار ءۇشىن ماڭىزدى كوپىر پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن سالىنىپ جاتىر. جوعارىدان تۇسكەن تاپسىرما جەرگىلىكتى جەردە سيىرقۇيىمشاقتانىپ كەتپەسە يگى.
«جول جوق دەسە دە بولادى. وڭتۇستىك اۋداندارعا, تۋعان جەر تارباعاتايعا بارۋدان قالدىق. اكىمنىڭ توعىز جىل وتىرۋى – رەكورد. جالپى, اكىمدەردىڭ ىشىندە مۇنداي مەرزىم جوق شىعار؟ مەن جامانداۋ نەمەسە اسىرا ماقتاۋدان اۋلاقپىن. وبەكتيۆتى پىكىر ايتايىن. دانيال احمەتوۆتىڭ تۇسىندا مادەنيەتكە كوپ كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. ماسەلەن, «ەرتىس كونتسەرت» ءىشى كىرسە شىققىسىز. وسكەمەندەگى تەاتر قۇرىلىسى ساپالى, ءساتتى اياقتالدى. قانشاما ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەر زەرتتەلىپ جاتىر؟ كونە تاريحقا كوپ كوڭىل بولەدى. قازاقتىڭ ساقتاردان باستالعان جەتى تومدىق تاريحى باسىلعان ەكەن. ونىڭ باسىندا دانيال كەنجەتاي ۇلى تۇر دەپ ويلايمىن. سونىمەن قاتار «اباي الەمى» سەرياسىمەن ساپالى, مازمۇندى كىتاپتار شىعارىلىپ جاتىر. دەنساۋلىق جاعى دا نازاردان تىس قالمادى. مامانداردى شەتەلدەردە وقىتتى, وزگە وڭىرلەردە جوق مەديتسينالىق اپپاراتتار اكەلدى. بىراق مەملەكەتتىك تىلگە قولداۋ كورسەتۋ جاعى كەمشىن. كادر ساياساتىندا دا كەمشىن تۇستار بار. ساپاسىز ۇيلەر دەگەندەي, ۇساق-تۇيەكتەردى ايتقىم كەلىپ تۇرعان جوق», دەگەن قوعام بەلسەندىسى ءتۇسىپحان تۇسىپبەكوۆ وكپەسى بارىن دا جاسىرمادى.
ايتۋىنشا, دانيال احمەتوۆ ەل الدىندا مەنمۇندالاپ تۇرعان كيروۆتىڭ ءمۇسىنىن الىپ تاستاپ, قاسىم قايسەنوۆتىڭ ەسكەرتكىشىن قويامىز دەگەن ەكەن. بىراق قاسىم قايسەنوۆتىڭ قاسقايىپ تۇراتىن كۇنى الىس سەكىلدى. بيىل 105 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا ءوز اتىنداعى ساياباققا كيروۆتى الىپ, پارتيزان جازۋشىنى تۇعىرعا قوندىرسا, حالىق بوركىن اسپانعا اتىپ قۋانار ەدى. كيروۆتى قويىپ, التاي قالاسىندا لەنيننىڭ ءمۇسىنى ءالى تۇر. ءمۇسىن دەگەننەن شىعادى, ەستەرىڭىزدە بولسا, قايبىر جىلى دانيال احمەتوۆ وسكەمەننىڭ جاڭا 19-شاعىناۋدانىنا پۋشكيننىڭ ەسكەرتكىشىن قويماق بولعان. اقىرى, قوعام بولىپ شۋلاسىپ, ءباسپاسوز بەتتەرىنە جازىپ, رايىنان قايتقان...
ءباسپاسوز دەمەكشى, شىعىستاعى جۋرناليستيكانىڭ قارا شاڭىراعى – «شىعىس اقپارات». كەزىندە بەردىبەك ساپارباەۆ مەدياحولدينگ قۇرۋعا مۇرىندىق بولىپ, بۇل قارا شاڭىراقتىڭ الەۋەتى ەداۋىر ارتقان. شىعارماشىلىعى دا شارىقتاعان. الايدا سوڭعى سەگىز-توعىز جىلدا باسشى توقتامادى. 2015 جىلى م.بولدەكباەۆ كەلىپ, ۇزاق ىستەگەن جوق. ونىڭ ورنىنا باسشىلىق قىزمەتتە تاجىريبەسى جوق ي.ياكۋنينا دەگەن جۋرناليست جايعاستى. ول دا ۇزاققا بارمادى. ونوماستيكالىق ماسەلە كوتەرگەن جۋرناليست مۇراتحان كەنجەحان ۇلىنا سوگىس بەرەمىن دەپ, قازاق قوعامىن وزىنە قارسى قويدى. ءسويتىپ, جۇمىستان قۋىلدى. سودان باستاپ باسشىلارى جىل سايىن اۋىسىپ وتىردى. كىمنەن كەيىن كىم كەلگەنى ەسىمىزدە دە جوق. ايتەۋىر, سەرىك جەڭىس, نۇربەك بەكەندەر باسقاردى. قىل اياعى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنەن زەينەتكە شىققان ەرلان سماعۇلوۆ دەگەن پولكوۆنيككە دەيىن جۋرناليستەرگە باس بولدى. كەيىن «شىعىس اقپاراتتىڭ» تىزگىنىن بولاشاعىنان زور ءۇمىت كۇتتىرگەن دوسجان ومارحان ۇستاپ ەدى, ول دا ءبىر جىلدان اسپادى-اۋ دەيمىن. باسشىلاردىڭ تۇراقسىزدىعىنان با, جۋرناليستەردىڭ دە كۇيى كەتتى.
كادر تۇراقسىزدىعى «شىعىس اقپاراتتا» عانا ەمەس, اكىمدىكتە دە بار كورىنەدى. جەر-الەمدى دۇرلىكتىرگەن كوروناۆيرۋس كەزىندە شىعىستاعى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىلارى بىرنەشە رەت اۋىستى. سول سەكىلدى وبلىس اكىمىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى دا تۇراقتاماعان. سوڭعى جىلدارى بۇل ۆاكانسيا بوس تۇر. وبلىس باسشىسىمەن يىقتاسا جۇمىس ىستەۋگە ەشكىمنىڭ نيەتى جوق سەكىلدى. سوندىقتان با, كىم ءبىلسىن, حالىق پەن بيلىكتىڭ اراسىن قويىپ, ءتورتىنشى بيلىك سانالاتىن جۋرناليستەر مەن اكىمدىكتىڭ اراسى الشاقتاپ كەتتى.
ءيا, ايتا بەرسەك ماسەلە كوپ. مادەنيەتكە كوڭىل بولىنگەنىمەن, ۇلتتىق سپورت سالاسى اقساپ جاتىر.
«ۇلتتىق سپورتقا ەشقانداي قارجى بولىنبەي جاتىر. ءتول سپورتىمىزدى دامىتۋ ءۇشىن وبلىستىق دەڭگەيدە ۇلتتىق سپورتتىڭ كاسىبي كلۋبىن قۇرۋىمىز كەرەك. سودان كەيىن شىعىستىڭ ۇلتتىق سپورت قۇراماسىنا جالاقى تولەسە دۇرىس بولار ەدى. ايتپەسە, باسقا وڭىرلەردىڭ ءبارى جالاقى الادى», دەيدى تارباعاتاي جاسوسپىرىمدەر ات سپورتى مەكتەبىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, ۇلتتىق سپورت جاناشىرى سەرجان وماربەكوۆ.
ۇلتىمىزدىڭ ءتىلىن, ءدىلىن شىن جاقسى كورسەك, ۇلتتىق سپورتقا دا كوڭىل ءبولۋىمىز كەرەك ەدى. قولداۋ بولسا, اۋىل-اۋىلدان مىقتى سپورتشىلاردىڭ شىعارى ءسوزسىز. كوۆيد كەزىندە توقتاۋ سالىنعان سپارتاكيادانىڭ وتپەي قالعانى دا كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىندە جۇرگەن سۇراق.
الەۋمەتتىك جەلىدەگى مىڭداعان پىكىر, سانداعان ساۋالدى ساراپتاپ, سارالاي وتىرىپ, شىعىستىڭ تامىر سوعىسىن ءدوپ باسۋعا بولاتىن سەكىلدى. توقەتەرى, شىعىس قازاقستانعا ءبىر سەرپىلىس كەرەك-اق...
شىعىس قازاقستان وبلىسى
