حالىق • 06 ماۋسىم, 2023

قايتا جاندانعان كوش

1480 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

الاعاي دا بۇلاعاي زامانداردا بوسىپ كەتىپ, بوتەننىڭ بوساعاسىندا جۇرگەن قازاق­تاردى قازاقستانعا كوشىرۋ – مەملەكەتتىڭ قاشاندا مىن­دەتى دەسەك, ارتىق ايتپاعانى­مىز شىعار. شەتتە جۇرگەن قان­داس­تاردى ەلگە تارتۋ جۇ­مىس­تارى وبلىسىمىزدا قايتا جاندانىپ, سامار اۋدانىندا بىرقاتار جۇمىس باستا­لىپ تا كەتتى. قايتا دەپ وتىر­عانىمىز, ەلدى دۇرلىكتىرگەن «كوۆيد» كەزىندە شەكارالار جابىلىپ, بارىس-كەلىس توقتاپ قالعان.

قايتا جاندانعان كوش

سامار اۋدانىندا جۇ­مىس­شى كۇشىن تارتۋ باعىتىن­دا بىرقاتار جۇ­مىس قولعا الىندى. حالىقتى ەرىكتى تۇردە كوشىرۋ قاعيدالارىنا سايكەس, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋ­مەتتىك دامۋ ءمينيسترىنىڭ №515 بۇيرىعىمەن جانە قانداستاردى قابىل­داۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسى بويىنشا 2023 جىلى سامار اۋدانىنا قونىس اۋدارۋعا مۇم­كىندىكتەر, بىرقاتار جەڭىلدىك بار. ايتا كەتەر­لىگى, اۋدان باس­­­شى­لىعى قانداستارعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار الما­تى, جامبىل, ماڭعىستاۋ, تۇر­كىستان, قىزىلوردا وبلىستا­رىنان, جەتىسۋ وبلىسىنان جانە استانا, الماتى, شىم­كەنت قالالارىنان كوشىپ كەلەم دەۋشىلەرگە الەۋمەتتىك قول­داۋدىڭ بارىن ايتىپ وتىر.

اۋدان اكىمدىگىنەن تۇسكەن رەسمي اقپاراتقا سۇيەنسەك, قان­داستاردىڭ وڭىرارالىق قونىس اۋدارۋى شەڭبە­رىندە جاڭا تۇر­عىلىقتى جەرىنە كەلگەننەن كەيىن قونىس اۋدارۋشىلار مەن ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە, سونداي-اق وتباسىلىق جاع­دايىنا قاراماستان, جالعىز­باستى ادامدارعا ماتەريالدىق كومەك تولەنەدى. تارقا­تىپ جاز­ساق, قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىنىڭ ۇلتتىق بانكى بەكىتكەن يپوتەكالىق باعدارلاما شەڭ­بەرىندە تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ, ءۇي سالۋ نەمەسە يپوتەكالىق تۇرعىن ءۇي قارىز­دارى بويىنشا باستاپقى جارنا ءۇشىن اقشالاي تولەم جاسالىپ, ماتە­ريالدىق كومەك كورسەتىلەدى. سونداي-اق تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ كەزىندە ساتۋ شارتىنا سايكەس ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانك ساتۋشىنىڭ دەربەس شوتىنا تۇرعىن ءۇي قۇ­نىنىڭ 50%-ى تولەنەدى. الايدا تولەم سوماسى 4 ملن تەڭگەگە دەيىنگى تۇرعىن ءۇي قۇ­نىنىڭ جارتىسىنان اسپايدى. ودان بولەك, كوشۋگە ارنالعان شىعىنداردى وتەۋ ءۇشىن ءبىر ۋاقىتتا وتباسىنىڭ وتاعاسى مەن ءاربىر مۇشەسىنە 70 اەك, ياعني 241 500 تەڭگە مولشەرىندە الەۋمەتتىك كومەك بەرىلەدى. ەگەر كوشىپ كەلە سالا ءۇي ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بولماسا, باسپانا جالداۋعا, كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى تولەۋگە اي سايىن ءبىر ادام ءۇشىن 15 اەك (51750 تەڭگە) مول­شەرىندە اقشا بەلگىلەنگەن. ەگەر وتباسى مۇشەلەرىنىڭ سانى ەكىدەن تورتكە دەيىن بولسا, 18 اەك (62100 تەڭگە), بەس جانە ودان كوپ ادام بولعان كەزدە 21 اەك (72450 تەڭگە) مولشەرىندە تولەنەدى. ايتا كەتەرلىگى, ءبىر جىلدان كەيىن بۇل تولەم توقتايدى. سوندىقتان دا ون ەكى اي ىشىندە ءۇي ساتىپ العان ابزال.

جىل باسىنان بەرى جۇمىس­پەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدار­لامالار باس­قارماسى 20 ادام­نان تۇراتىن قانداستاردى قونىس­تاندىرۋ كۆوتاسى بويىنشا جوسپارلى كورسەتكىشتەردى بەكىتتى. بۇ­گىن­گى تاڭدا قانداستار اراسىنان سامار اۋدانىنا 9 ادام كەلدى. ولاردىڭ ەكى وتباسى Mون­عوليادان قونىس اۋداردى: اۋەز تىلەگەننىڭ وتباسى بەس ادامنان تۇرادى. جۇبايى 3 جاسقا دەيىنگى بالا كۇتىمىمەن ۇيدە وتىر. اۋەز تىلەگەن «ەلەمەس ساپاربەك» جك-دا تۇراقتى جۇمىس ورنىنا شەبەر رەتىندە جۇمىسقا ورنالاستى. اسەت اماندىقتىڭ وتباسى ءتورت ادامنان تۇرادى. ونىڭ مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالارى بار. ول دا «ەلەمەس ساپاربەك» جك-دا قولونەرشى بولىپ جۇمىسقا ورنالاستى. سونداي-اق اۋدانعا 11 قانداستى كوشىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

قانداستاردى كوشىرۋ جۇ­مىس­­تارى بويىنشا دۇنيەجۇزى قازاق­تار قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلدەرى موڭعوليانىڭ بايان-ولگەي ايماعىن­دا بولىپ, قان­داستارمەن جولىقتى. دجقق-نىڭ بايان-ولگەي ايماعى بويىنشا توراعاسى حابساتتار ومار­ ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قازاق­ستانعا بەت تۇزەگەلى وتىرعان 130 وتباسى بولسا, ونىڭ 15-20-سى شىعىس قازاقستاندى كوزدەپ وتىر.

– بيىل بۋىنىپ-ءتۇيىنىپ, كوشۋگە بەل بۋىپ وتىرعان وتباسىلار كوپ. ءبىر جاعىنان جۇت تا سەبەپ بولدى عوي دەيمىن. ەكىنشى جاعىنان نەشە جىل جابىلىپ تۇرعان شەكارا اشىلدى. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان ەش كەدەرگىسىز اتامەكەن اسىپ كەتۋلەرى ءۇشىن قولدان كەلگەن كومەكتى ايامايمىز, – دەدى حابساتتار ومار ۇلى. 

الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە جۇمىس­پەن قامتۋ ورتالىعى ماماندارى دا كوشىپ كەلگەن اعايىندى جۇمىسپەن قامتۋ ءۇشىن دە جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتادى. الەۋمەتتىك كەلى­سىم­شارت جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى مەن ءوتىنىش بەرۋشى اراسىندا 5 جىل مەرزىمگە جاسالادى. دەمەك, كوشىپ كەلگەن ازاماتتار قايتا كوشكەن جاعدايدا العان سومانى كەرى بيۋدجەتكە وتەۋگە ءتيىس. جالپى, الەۋمەتتىك كەلىسىمشارت جاسالعاننان كەيىن قونىس اۋدارۋشىلار بەس جىل بويى وسى جەردە تۇرۋى كەرەك.

– سامار اۋدانى – توعىز جول­دىڭ تورابىندا تۇرعان اۋىل­شارۋاشىلىق اۋدانى. الەۋ­مەتتىك پوتەنتسيالى جوعارى. بۇقتىرما سۋ قويماسىن جاعا­لاي جاتقاندىقتان, تۋريزم سالاسى دا قارقىن الىپ كەلەدى. سوندىقتان دا ەڭبەك ەتەمىن دەگەن ادامعا جۇمىس تابىلادى. مەملەكەتتەن الەۋمەتتىك كومەكتەر كورسەتىلەدى. كوشىپ كەلەمىز دەگەن قانداستارعا قاشاندا قولداۋ كورسەتەمىز, – دەيدى سامار اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى قايدار سۇراشەۆ.

2023 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا تۇركىستان وبلىسىندا بوس ورىندار جارمەڭكەسى وتكىزىلىپ, سامار اۋدانىنان دا دەلەگاتسيا قاتىستى. بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسىندە اۋدانعا كەلۋگە نيەت بىلدىر­گەن قاتىسۋشىلاردىڭ بار­لىق سۇراعى بويىنشا اق­پا­رات ۇسىنىلدى. ناتي­جەسىندە, 4 وت­باسى ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا سامارعا كوشتى. بۇعان دەيىن 2021 جىلى تۇركىستان وبلىسىنان ءبىر وتباسى كەلگەن. ولار ءىرى قارا مال ساتىپ الۋعا وتەۋسىز گرانت الدى, جۇبايى باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى بولىپ جۇمىسقا ورنالاستى. كوشۋگە ارنالعان شىعىنداردى وتەۋگە ءبىر ۋاقىتتا وتباسىنىڭ وتاعاسى مەن ءاربىر مۇشەسىنە 70 اەك (204 190 تەڭگە) مولشەرىندە ماتەريالدىق كومەك كورسە­تىلدى. جۇمىس وسى قارقىنمەن جۇر­گى­زىلەتىن بولسا, جاقىن جىلدارى اۋدان حالقى ەسەلەنە بەرەرى ءسوزسىز.

 

شىعىس قازاقستان وبلىسى,

سامار اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار