قورشاعان ورتانىڭ قادىرىن ءبىل

جۇرگىزىلگەن ەكولوگيالىق مونيتورينگ ناتيجەسى بويىنشا ەكولوگيالىق احۋالى ناشار دەپ سانالاتىن تالدىقور­عان جانە تەكەلى قالالارىنىڭ اتموس­فەرالىق اۋاسىنىڭ لاس­تانۋ دەڭگەيى تومەن ەكەنى انىق­تالعان. دەمەك, ايماقتا­عى ەكو­لوگيالىق احۋال قالىپتى. دەسە دە, بۇل ماسەلە ارقاشان ءجىتى قا­دا­عالاۋدا بولعانى ابزال.

جالپى, قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ سۋ كودەكسىنە ساي­كەس جەرۇستى سۋلارىنىڭ لاستا­نۋىن, بىتەلۋىن بولدىرماۋ, سونداي-اق وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار دۇنيەسىن ساقتاۋ ماقساتىندا وبلىس اۋماعىندا جىل سايىن سۋ قورعاۋ ايماقتارى مەن بەلدەۋ­لەرىن بەلگىلەۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلەدى. 2006-2022 جىلدار ارالىعىندا وبلىستىڭ ءىرى وزەنى مەن كولى, سۋ قويماسىندا سۋ قورعاۋ ايماعى مەن بەلدەۋى ورناتىلعان. بيىل جوبا بو­يىنشا «جۇماق كولدەرى», مەل­نيچنايا, گولۋبينوۆكا, تى­نى­باس, قوعالى, سارىبۇلاق وزەن­دەرىنىڭ سۋ قورعاۋ ايماعى مەن بەل­دەۋىن ورناتۋ جوسپارلانۋدا. وعان 30,0 ملن تەڭگە قارجى قاراستىرىلعان.

قورشاعان ورتانى ءبۇلدىرىپ, ەكولوگيالىق احۋالدى قيىندا­تاتىن كاسىپورىنداردان شى­عا­رىلاتىن لاستاۋشى زاتتار قال­دىقتارى ەكەنى دە بەل­گىلى. بىلتىر ونىڭ ناقتى كو­لەمى شا­مامەن 18,6 مىڭ توننا­نى قۇرادى. بۇگىنگى تاڭدا كوم­مۋ­نالدىق قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ ءتيىمسىز ادىستەرى جانە ەسكىرگەن كارىز تازارتۋ جۇيەلەرى دە نەگىزگى ەكولوگيالىق ماسەلەگە اينالدى. وسىعان وراي وبلىس جۇرتشىلىعى, جەرگىلىكتى ات­قارۋشى ورگان, ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى بىرلەسىپ جەتىسۋ وبلىسىنىڭ ەكولوگيا ماسەلەسىن كەشەندى شەشۋدىڭ جول كارتاسى ازىرلەندى.

تابىستى جۇمىستار اتقا­رىلىپ, تۇرعىندارعا قورشاعان ورتانى قورعاۋعا قاتىستى شارالار ءتۇسىندىرىلىپ جاتسا دا ونى ەسكەرمەيتىندەر جەتەرلىك. وتكەن جىلى ەكولوگيا دەپارتامەنتى ­34 لاۋازىمدى تۇلعانى اكىمشى­لىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتقان. ول قاتاردا تالدىقورعان جانە تەكەلى قالالارى, سارقان, قارا­تال, كەربۇلاق جانە پانفيلوۆ اۋداندارىنىڭ لاۋازىمدى قىز­مەتكەرلەرى بار. ولارعا جالپى سوماسى 1 ملن تەڭگەدەن استام ايىپپۇل سالىنىپتى. ارينە, ماسەلەنىڭ ءبارىن ايىپپۇلمەن شەشۋگە كەلمەيدى. ەڭ باستىسى, ادامداردىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا باعىتتالعان تۇسىنىگىن تەرەڭدەتۋ كەرەك.

ايماقتا قاتتى تۇرمىس­تىق قالدىق توگىلەتىن پوليگون­دار­دىڭ جۇمىسىن رەتتەپ وتىرۋ­دىڭ دا ماڭىزى جوعارى. الاي­دا تالدىقورعان, ەسكەلدى جانە كەربۇلاق اۋداندارىندا ­3 پو­لي­­گون رۇقسات قۇجاتتارىن­سىز جۇ­مىس ىستەپ كەلەدى. اقسۋ, سار­قان اۋداندارى مەن تەكەلى قا­لا­سىندا قاتتى تۇرمىستىق قال­دىقتاردى توگەتىن ارنايى پولي­گون جوق. جەردى قاشىقتىق­تان زوندتاۋ (گەوپورتال) جۇيەسى­نىڭ دەرەگى بويىنشا زاڭسىز قو­قىس ۇيىندىلەرى انىقتالىپ, ءار­بىر كوورديناتتارعا جەكە ءفوتو­تۇ­سىرىلىم جاسالعان. انىقتال­عان فاكتىلەردىڭ نەگىزىندە جەرگىلىك­تى اكىمدىككە زاڭسىز قوقىس ۇيىن­دىلەرىن ارنايى ورىندارعا شى­عارۋ قاجەتتىگى تۋرالى تاپسىرما بەرىلگەن.

كەيىنگى جىلدارى جەتى­سۋ وبلىسىندا جىلىتۋ قازان­دىق­تارىن گازعا اۋىستىرۋ جۇمى­سى قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. وت­كەن جىلى تالدىقورعان قالا­سى, كوكسۋ جانە ەسكەلدى اۋدان­دا­رىنىڭ 6 قازاندىعى گاز­عا اۋىس­تىرىلدى. ەسكەلدى اۋدا­نى­­نىڭ كارىز جەلىلەرىن جاڭ­عىر­تۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى, تال­­دىقورعان قالاسىنىڭ LED-ەكراندارىندا قازگيدرومەت­تەن بەرگەن اتموسفەرالىق اۋا­نىڭ ­ساپاسى تۋرالى اقپارات كور­سە­تىلىپ, تۇرعىندارعا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى ءجيى جۇرگىزىلەتىنىن دە ايتا كەتكەن ءجون.

وتكەندە قازاقستان رەسپۋب­ليكا­سىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ءالي­حان سمايىلوۆتىڭ توراعا­لىعىمەن وتكەن قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جا­نىن­داعى «جاسىل ەكونوميكا­عا» كوشۋ جونىندەگى كەڭەس وتى­رى­سىنىڭ حاتتاماسىنا ساي رۇق­­سات ەتىلمەگەن بارلىق پوليگون­دار­دى جويۋدى قامتاماسىز ەتۋ قا­جەتتىگى تۋرالى تاپسىرماسى تۇس­كەنىن بىلەمىز. وسىعان وراي «جە­تىسۋ وبلىسىنىڭ ەلدى مە­كەن­دەرىن كوكتەمگى-كۇزگى ساني­تار­لىق تازارتۋ, اباتتان­دىرۋ جا­نە كوگالداندىرۋ ايلى­عىن وت­كى­زۋ تۋرالى» وبلىس اكىم­دىگى­نىڭ №46 قاۋلىسى قابىل­دا­نىپ, ونىڭ ورىندالۋىن قادا­عا­لاۋ ماق­ساتىندا قۇزىرلى ورگان­دار­دىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس توبى قۇرىلدى. ولار ەلدى مە­كەن­­دەردى ارالاپ, قوردالانعان ما­سە­­لەلەردى زەرتتەپ-زەردەلەي باس­تادى.

جەتىسۋ وبلىسى