قازىرگى تاڭدا ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى ايەلدەر بيزنەسىن ارتتىرۋدا ميكروقارجى ۇيىمدارى مەن جەرگىلىكتى بانكتەرگە ماقساتتى نەسيە بەرىپ وتىر. اتالعان بانك پەن KMF شاعىن نەسيە ۇيىمى 35 ملن دوللار كولەمىندەگى قارجىنى ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن دامىتۋعا جانە جاسىل ەكونوميكا جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا جۇمسايتىن بولادى. ەقدب جىل سايىن ەكى مىڭعا جۋىق كاسىپكەر قىز-كەلىنشەكتەرگە قارجىلاي قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.
ء«بىزدىڭ نەگىزگى توپ ارقاشان ايەلدەر بولدى. بۇگىندە ولار تۇتىنۋشىلار سانىنىڭ 55 پايىزىن قۇرايدى. ەقدب ينۆەستيتسيالارى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندەگى ايەلدەر بيزنەسىن قارجىلاندىرۋعا كوبىرەك باعىتتالعان. بۇل ءبىزدىڭ كليەنتتەرىمىزگە بيزنەسىن جاڭعىرتۋعا جانە كەڭەيتۋگە, اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى نەسيەلىك جەلى اياسىندا ءبىز ESG قاعيداتتارىن ەنگىزۋدى جالعاستىرامىز جانە ءوز بيزنەسى ءۇشىن ەنەرگيا ۇنەمدەيتىن جابدىقتار مەن تەحنيكا ساتىپ العىسى كەلەتىن ايەلدەرگە قولداۋ كورسەتەمىز», دەدى KMF باسقارما توراعاسى شالقار ءجۇسىپوۆ.
KMF ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن قارجىلاندىرۋمەن قاتار كومپانيانىڭ دامۋ ۆەكتورىن اۋىلدىق جەرلەردەگى قىز-كەلىنشەكتەردى قارجىلىق جانە بيزنەس ساۋاتتىلىعىنا ۇيرەتۋگە باعىتتايدى. بۇل ءتاسىل ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتىپ, وڭىرلەردە جۇمىس ورىندارىن اشۋعا جول بەرەدى. ايتا كەتۋ كەرەك, بۇگىندە KMF كليەنتتەرى قۇرعان كاسىپورىنداردا 30 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى.
قوعامدا كوبىنە, ايەلدەر بيزنەسى نەگىزىنەن ساۋدا-ساتتىق سالاسى, سۇلۋلىق سالونى, تىگىن شەبەرحاناسى مەن نان-توقاش ءوندىرىسى سەكىلدى ءىس جۇرگىزەدى دەپ باعالاسا, قازىرگى تاڭدا اۋىل شارۋاشىلىعىندا شارۋا قوجالىقتارىن اشىپ, اسىل- تۇقىمدى مال باسىن كوبەيتۋ مەن قۇس ءوسىرۋدى قولعا العان نازىك جاندار بارشىلىق.
ىسكەر ايەلدەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ءلاززات رامازانوۆا: «بۇگىنگى كۇنى ايەلدەر مەملەكەت ءىجو-ءنىڭ 40%-ىن قالىپتاستىرىپ وتىر. ەلدەگى جەكە كاسىپكەرلەردىڭ 47%-ىن ايەلدەر قۇرايدى, زاڭدى تۇلعالاردىڭ 26%-ىن, شارۋا قوجالىقتارىنىڭ 19%-ىن قىز-كەلىنشەكتەر باسقارادى», دەيدى.
ەلىمىزدە ءوز كاسىبىن اشقىسى كەلەتىندەر, كاسىپكەرلىككە باعىتتالعان نەسيەنى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەن باستاپ, شاعىن نەسيە ينستيتۋتتارىنان دا الا الادى. سولاردىڭ ءبىرى – وسى KMF شاعىن نەسيە ۇيىمى. بۇل قارجى مەكەمەسىنە الماتى, جامبىل جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ كاسىپكەر ايەلدەرى نەسيەگە ءوتىنىمدى كوبىرەك بەرگەن. اتالعان ءۇش وبلىستا 86 مىڭنان استام كاسىپكەر ايەل بولسا, ونىڭ 60%-ى شاعىن نەسيە العان ەكەن.
ماسەلەن, جىل سايىن وتكىزىلەتىن جاھاندىق كاسىپكەرلىك مونيتورينگىنىڭ قورىتىندىسىندا قازاقستان – كاسىپكەرلىك بەلسەندىلىگى بويىنشا 54 مەملەكەتتىڭ اراسىندا 26-ورىندا. ساۋالناماعا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن 2 100 ادام مەن 36 ساراپشى قاتىسقان. مونيتورينگ الەمدە كاسىپكەرلەردىڭ سانى ارتىپ وتىرعانىن كورسەتتى. دەگەنمەن كاسىپكەرلىكپەن ءوز مۇمكىندىگىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا اينالىسىپ وتىرعانداردىڭ قاتارى باسىم بولعانىمەن, جاڭا جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋ كورسەتكىشى تومەندەگەن كورىنەدى. الەمدە كاسىپكەرلەردىڭ 74%-ى تابىس تابۋ ءۇشىن ەمەس, ءوز مۇمكىندىگىن ىسكە اسىرىپ كورۋ ءۇشىن كاسىپكەرلىككە كەلگەندىكتەرىن ايتقان.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ رەفورما جۇرگىزۋ كەزىندە گەندەرلىك ساياساتقا اسا ءمان بەرىپ, ايەلدەر مەن جاستار ءۇشىن پارتيالىق تىزىمگە 30%-دىق كۆوتانى ەنگىزگەن ەدى. قازىر ەلىمىزدە ايەلدەر كاسىپكەرلىگىنە قاتىستى جۇمىس ورنىن قۇرۋ جانە ەكونوميكالىق ءوسۋدى ىنتالاندىرۋدا باستى ءرول اتقارادى. بۇگىنگى كۇنى شاعىن جانە ورتا كاسىپورىنداردىڭ 43%-ىن ايەلدەر باسقارىپ, جەكە كاسىپكەرلىكتىڭ 77%-ىن ايەلدەر قۇراپ وتىر.
ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن دامىتۋعا باعىتتالعان باعدارلامالاردىڭ ىشىندەگى ەڭ اۋقىمدىسىنىڭ ءبىرى – ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىپ وتىرعان «ىسكەر ايەلدەر» باعدارلاماسىنا ارنايى 86,5 ملن دوللار قارجى بولگەن. جالپى, قازىرگە دەيىن بانك ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ ءۇشىن 1,5 ملرد ەۋرو ينۆەستيتسيا قۇيعان. بانك اۋدارعان قاراجاتتىڭ ارقاسىندا 350-دەن استام جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن جانداندىرۋ ءۇشىن 72,3 مىڭ جوباعا جالپى سوماسى 1,26 ملرد تەڭگە بولگەن.
ء«بىز كاسىپكەرلىككە قولداۋ كورسەتۋ جونىندەگى ۇلتتىق دامۋ ينستيتۋتى رەتىندە گەندەرلىك اسپەكتىگە جانە ىسكەر ايەلدەردىڭ باستامالارىنا ەرەكشە كوڭىل بولەمىز», دەيدى باسقارما ءتورايىمى گاۋحار بورىباەۆا. اتالعان قور, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ارقىلى جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋ, بانك سىياقىلارىنىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىن سۋبسيديالاۋ جانە شوب سۋبەكتىلەرىنىڭ نەسيەلەرىن ءىشىنارا كەپىلدەندىرۋ سەكىلدى ءۇش ءتۇرلى جولمەن مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. سونىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى كۇنى نازىك جاندى كاسىپكەرلەردىڭ 58 پايىزى جەڭىلدەتىلگەن نەسيەگە يە بولىپ ۇلگەردى.
