ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»
بيىل ناۋرىز ايىمەن سالىستىرعاندا, ءساۋىر ايىنداعى سىرتقى نارىقتىق جاعدايىنداعى قۇبىلۋ كورسەتكىشى تومەن بولعان.
دامىعان جانە دامۋشى ەلدەردىڭ ۆاليۋتالارى ءبىر اي ىشىندە وزگەرىپ, ءساۋىر ايىنىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, DXY يندەكسى 0,8%-عا, دامۋشى نارىقتاعى ۆاليۋتالاردىڭ يندەكسى 0,4%-عا تومەندەگەن.
ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءاليا مولدابەكوۆا: «ناۋرىز ايىندا «قارا التىن» ءارتۇرلى باعىتتا ساۋدالانىپ, 1 باررەل مۇناي قۇنى 85-87 دوللار ارالىعىندا بولدى. وپەك+ كەلىسىمىنە قاتىسۋشى ەلدەردىڭ مامىر ايىنان باستاپ, جىل سوڭىنا دەيىن مۇناي ءوندىرۋدى قىسقارتۋعا قاتىستى شەشىمى مۇناي باعاسىنا كادىمگىدەي قولداۋ كورسەتىپ, تاۋلىگىنە شامامەن 1,65 ملن باررەلدى قۇرادى. ۇلتتىق قوردان ساتۋلار كۇنىنە 600 ملن دوللار بولسا دا, 30 ملن دوللاردان اسپادى. بۇل ءبىزدىڭ بولجامدى باعالاۋىمىزعا سايكەس كەلەدى. مامىر ايىندا ساتىلىم 750-800 ملن دوللار ارالىعىندا بولادى دەپ كۇتىلۋدە. مامىر ايىندا زەينەتاقى اكتيۆتەرى ءۇشىن ساتىپ الۋدى – 200-250 ملن دوللار دەڭگەيىندە جالعاستىرامىز», دەيدى.
J.P.Morgan كليەنتتەرى اراسىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالناماعا سايكەس, سىرتقى جاعدايلاردىڭ ارالاس بەلگىلەرىنە قاراماستان, جاھاندىق ينۆەستورلاردىڭ تەڭگەدەگى پوزيتسياسى ءساۋىر ايىندا 2021 جىلعى قىركۇيەكتەن باستاپ, ەڭ جوعارى دەڭگەيگە دەيىن ۇلعايىپتى. الدىن الا ەسەپتەۋلەرگە قاراعاندا, ءساۋىر ايىندا اۆر كولەمى ءبىر ايدا 1,4 ملرد دوللارعا ارتىپ, 37,6 ملرد دوللارعا جەتكەن. وسى وسىمدەر قارجى مينيسترلىگىنىڭ ۇلتتىق بانكتەگى ۆاليۋتالىق شوتىنا «ترانزيتتىك» تۇسىممەن بايلانىستى ەكەنىن جانە ول كەيىننەن ۇلتتىق قورعا قايتا باعىتتالعانىن, ال رەزەرۆتەردىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتكەن فاكتورلاردىڭ اراسىندا مەملەكەتتىك قارىزدىڭ تولەنگەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. التىننىڭ باعاسىنا كەلسەك, ءبىر ۋنتسيا ءۇشىن 1 979 دوللاردان 1 983 دوللارعا دەيىن وسكەن. ءبىر اي ىشىندە باعالى مەتالدىڭ باعاسى ءبىر ۋنتسيا ءۇشىن 2 036 دوللارعا دەيىن كوتەرىلگەن كورىنەدى. التىن نارىعىنداعى بەلگىسىزدىك بۇرىنعىسىنشا فرج-نىڭ كەيىنگى ريتوريكاسى بويىنشا جانە اقش-تىڭ بانك سەكتورىنداعى جاعدايعا بايلانىستى كۇتۋلەردەن تۋىنداپ وتىرعان جايت ەكەندىگىن ەسكەرۋىمىز كەرەك. بەرىلگەن مالىمەتتەرگە قاراعاندا, ۇلتتىق قورداعى ۆاليۋتالىق اكتيۆتەردىڭ كولەمى ناۋرىز ايىندا 300 ملن دوللارعا ءوسىپ, ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا 58,7 ملرد دوللاردى قۇراعان. تاۋەكەل دارەجەسىنىڭ بىرقالىپتى ءوسۋى – اكتسيالار مەن وبليگاتسيالاردى, سونىمەن قاتار التىندى وڭ قالپىندا قايتا باعالاۋعا اسەر ەتكەن. ءسويتىپ, ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىسى ءساۋىر ايىندا 441 ملن دوللار بولدى.
بۇدان وزگە, اكتيۆتەردىڭ وسۋىنە ۇلتتىق قورعا تۇسكەن ۆاليۋتالىق تۇسىمدەر ىقپال ەتكەن. ولاردىڭ مولشەرى ساۋىردە 457 ملن دوللاردى قۇراپ, ناۋرىز ايىندا ۇلتتىق قوردان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ترانسفەرت تۇرىندە 393 ملرد تەڭگە اۋدارىلدى. وسى ماقساتتا ىشكى ۆاليۋتا نارىعىندا 600 ملن دوللارعا شەتەل ۆاليۋتاسى ساتىلعان.
«جاھاندىق رەتسەسسيانىڭ ورىن الۋ تاۋەكەلى تاياۋ اراداعى بەلگىسىزدىكتىڭ نەگىزگى فاكتورى بولىپ تابىلادى. الەمدە ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ كەڭەيگەنى تۋرالى دەرەكتەرگە قاراماستان, ءساۋىر ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا PMI Global 54,2 تارماققا دەيىن ارتتى. بۇل ءوسىمنىڭ قۇرىلىمى ناقتى ەمەس. قىزمەت كورسەتۋ سەكتورى نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشكە اينالدى. ال ءوندىرىس سالاسىنىڭ سەكتورى قىسقارۋ ايماعىندا تۇر», دەپ اتاپ ءوتتى توراعا ورىنباسارى.
بۇعان قوسا, ساۋىردە بىرقاتار حالىقارالىق ۇيىمدار 2023 جىلعى الەمدىك ەكونوميكانىڭ وسۋىنە قاتىستى بولجامدار ورتاشا پايىزدىق كورسەتكىشتە, حۆق 2,9%-دان 2,8%-عا دەيىن, دۇنيەجۇزىلىك بانك 3%-دان 1,7%-عا دەيىن تومەندەگەن.
نارىققا قاتىسۋشىلار اقش مەملەكەتتىك قارىزىنىڭ جاقىن ارادا ءوز ليميتىنە جەتۋىنە بايلانىستى ونىڭ ەڭ جوعارى شەگىنە قاتىستى ماسەلەگە الاڭداپ وتىرعان كورىنەدى. اقش قارجى مينيسترلىگىنىڭ مالىمدەمەسىنە سايكەس, ۇكىمەت 1 ماۋسىمعا قاراي تولەمدەرگە قىزمەت كورسەتەتىن قاراجاتى ورتايۋى مۇمكىن. اقش كونگرەسىنىڭ وسى ماسەلەگە بايلانىستى ارەكەتتەرىنىڭ سايكەس كەلمەۋى, قارجى نارىعىنداعى قۇبىلمالىلىقتىڭ كۇشەيۋىنە الىپ كەلۋى ىقتيمال. الايدا كوپتەگەن تالداۋشىلار نەگىزگى ستسەناري رەتىندە جاھاندىق رەتسەسسيانىڭ ورىن الۋ ىقتيمالدىعىن قاراستىرمايدى جانە كۇتپەگەن جۇيەلى وزگەرىستەر تاۋەكەلى تومەن بولادى دەپ سانايدى. وسىعان بايلانىستى دامۋشى نارىقتارداعى تاۋەكەلدى اكتيۆتەر مەن ۆاليۋتالاردىڭ پەرسپەكتيۆاسى وڭ كۇيىندە قالىپ وتىر. ءوز كەزەگىندە, ساراپشىلار مەن شيكىزات نارىعىنا قاتىسۋشىلاردىڭ باعا ديناميكاسى بويىنشا ودان ءارى كۇتۋلەرى دە ءارتۇرلى. بۇعان دەيىنگى مۇناي باعاسىنىڭ كۇرت تومەندەۋىنە قاراماستان, Goldman Sachs Brent ەتالوندىق ماركالى مۇناي باعاسىنىڭ بولجامىن 2023 جىلى جەلتوقسانعا قاراي 1 باررەل ءۇشىن 95 دوللار دەڭگەيىندە, 2024 جىلدىڭ ساۋىرىنە قاراي 1 باررەل ءۇشىن 100 دوللار دەڭگەيىندە بولاتىندىعىن كورسەتەدى. Goldman Sachs وپەك+ ءوندىرىسىنىڭ قىسقارۋىمەن قاتار دامۋشى نارىقتارداعى سۇرانىستىڭ ارتۋىنا بايلانىستى مۇناي نارىعىندا ۇسىنىس تاپشىلىعى وسەدى دەپ بولجايدى. اقش-تىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى 2023 جىلعى Brent ماركالى مۇناي باعاسىنىڭ بولجامىن 1 باررەل ءۇشىن 85,01 دوللاردان 78,65 دوللارعا دەيىن تومەندەتتى. ۆەدومستۆو الەمدىك ەكونوميكانىڭ ناشارلاۋى, بانك سەكتورىنداعى داعدارىستىڭ ىقتيمالدىعى, سونداي-اق ينفلياتسيانىڭ ساقتالۋى قاۋپىنەن مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەپ بارا جاتقانىن اتاپ كورسەتەدى. بۇل رەتتە, اقش ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى جاقىن بولاشاقتا باعالارعا سۇرانىستىڭ ماۋسىمدىق وسۋىنە, سونداي-اق بىرقاتار وپەك+ ەلدەرىنىڭ ءوندىرىستى ەرىكتى تۇردە قىسقارتۋ اياسىندا تۇزەلەدى دەپ بولجايدى. وسى ورايدان كەلگەندە اقش ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى مۇناي باعاسىنىڭ تۇراقتانۋىنا قىتاي مەن ۇندىستانداعى مۇنايعا دەگەن تۇتىنۋشىلىقتىڭ ارتۋى اسەر ەتۋى مۇمكىن دەگەن ۇمىتتەرى بار.
«قازىرگى ۋاقىتتا ارىپتەستەرمەن بىرگە العا قويىپ وتىرعان ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك باعالى قاعازدارىن J.P.Morgan – GBI-EM دامۋشى ەلدەر يندەكسىنە كىرۋىندە بولىپ تۇر. ۇزاق ۋاقىت بويى ءبىز وسى باعىتقا كۇش سالىپ كەلەمىز. ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋ جانە جەرگىلىكتى نارىقتىڭ وتىمدىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىس ىستەيمىز. وسىلايشا, 2021 جىلى J.P.Morgan قازاقستاننىڭ مبق «رادارعا» قويدى. كەلەسى كەزەڭ – مەملەكەتتىك وبليگاتسيالاردى «Index Watch» تىزىمىنە قوسۋ. ءبىز ەندى سوعان ۇمتىلامىز. ءبىز GBI-EM يندەكسىنە كىرۋ جەرگىلىكتى مبق نارىعىن دامىتۋدا ماڭىزدى قادام بولادى دەپ ەسەپتەيمىز. بۇل ەسەپتىڭ نەگىزگى ماقساتى – شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن قارىم-قاتىناستى جاقسارتۋ جانە ولاردىڭ ەل نارىعىنداعى احۋالدان حاباردار ەتۋىنە مۇمكىندىك تۋعىزاتىن بولادى», دەپ اتاپ ءوتتى بانكير.
