بالا اپتاسىنا ءبىر كىتاپ وقىسا...

قازىرگى زاماندا ينتەرنەتتىڭ داۋرەنى ءجۇرىپ تۇر. جاستار كىتاپ وقۋدان گورى WhatsApp جانە باسقا دا الەۋمەتتىك جەلىلەردە وتىرعاندى ۇناتادى. كىتاپ, گازەت-جۋرنالداردى شۇقشيا وقىپ, ىزدەنگەننەن گورى وزدەرىنە كەرەك ماعلۇماتتى ينتەرنەتتەن لەزدە تاۋىپ العانعا ۇيرەنگەن. ايتسە دە كىتاپحاناعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى بار جاستار قاۋىمى سول كۇيى جوعالىپ كەتكەن جوق. ءار زاماننىڭ ءوز وقىرمانى, ءوز جازۋشىسى بار. ءوز زامانداستارىنىڭ شىعارمالارىن ىزدەپ ءجۇرىپ وقيتىن جاستار بار. ءبىز مۇنى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى جامبىل وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى ەلميرا ابدينوۆانىڭ اڭگىمەسىنەن بايقادىق. جالپى العاندا بۇل كىتاپحانانىڭ ءتۇپ تاريحى 1898 جىلى اۋليەاتا قالاسىندا قوعامدىق بولىپ اشىلعان كۇننەن باستالادى. سول جىلدارى كىتاپحانادا نەبارى 460 دانا كىتاپ, 4 گازەت, 10 جۋرنال بولعان ەكەن. بۇگىندە 230 مىڭعا جۋىق كىتاپ قورى بار قارا شاڭىراقتا 7 ءبولىم مەن 4 سەكتور جۇمىس ىستەيدى. – قازىرگى قوعامدا كىتاپ وقۋعا دەگەن كوزقاراستىڭ وزگەرگەندىگى شىندىق, – دەيدى ەلميرا ەلەۋ­سىزقىزى. – بۇل زامان اعىمىنا, ياعني الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ دامۋىنا جانە دە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا, تۇرمىس-تىرشىلىگىنە دە بايلانىستى. ونىڭ ۇستىنە ەكونوميكالىق پروگرەستىڭ بەلەڭ الۋىنا بايلانىستى ولاردىڭ كىتاپ وقۋعا ۋاقىتتارىنىڭ تاپشىلىعى دا بار. سونىمەن بىرگە, ۇلتتىق تاربيەنىڭ جوقتىعى, ۇلتتىق قۇندىلىققا باسا نازار اۋدارماۋ­دا جاستاردىڭ كىتاپ وقۋعا دەگەن قۇلشىنىسىن ازايتتى. ۇيدە ءاربىر اتا-انا بالاسىنىڭ اپتاسىنا ءبىر كىتاپ وقۋىن نازارعا السا, بۇل دەگەنىمىز رۋحاني جاڭا باستاما, بالا تاربيەسىنىڭ جاڭا ءبىر مودەلى, ۇلتتىق تاربيەنى بويىنا سىڭىرگەن ۇرپاقتىڭ پايدا بولۋى بولار ەدى. قازىرگى كەزدە كىتاپتاردىڭ ەلەكتروندىق نۇسقالارى دا جاسال­عان. سوندىقتان, ۋاقىتتى ۇنەم­دەگەن جاستار ونلاين جۇيە­سىندە ءبىلىم الۋدا. سونىمەن قاتار, «جامبىل وبلىسى: ادامدار, وقيعالار, فاكتىلەر» جوباسى بويىنشا, 1974 جىلدان بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى مەرزىمدى باسىلىم بەتتەرىندەگى ماقالالاردى جيناۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. «قاسيەتىن جويماعان قۇندى كىتاپتاردى ساندىقتاۋ» جوباسى اياسىندا 10 مىڭعا جۋىق كىتاپتىڭ 3265 داناسى ساندىقتالدى. وب­لىستا اقپاراتتىق تەحنولوگيامەن جابدىقتالعان ت. رىسقۇلوۆ اۋدانىنداعى قاراقىستاق جانە تالاس اۋدانىنداعى اقكول اۋىل­دىق كىتاپحاناسى «ۇلگىلى» كىتاپ­حانالارى بولىپ اشىلىپ, اۋىل تۇرعىندارىنا زاماناۋي تالاپتارعا سايكەس قىزمەت كورسەتۋدە. بىزدە اۋىل كىتاپحاناسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا كومەكتەسۋ ماقساتىندا «ەڭ ۇزدىك اۋىلدىق كىتاپحانا» بايقاۋى وتەدى. ەندى قىركۇيەك ايىنان باستاپ كىتاپحانالىق قىز­مەت كورسەتۋدەگى ۇيىمداستىرۋ بىلىكتىلىگى مەن كاسىبي دەڭگەيىن انىقتاۋ ماقساتىندا «جىل مامانى» بايقاۋىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. – سوڭعى ۋاقىتتا وقىرمان تارتىپ, ەلدى تامساندىراتىن قانداي ءىس-شارالار ءوتتى؟ – جامبىل وبلىسىنىڭ قۇ­رىلعانىنا 75 جىل تولۋىنا وراي كىتاپحانادا اقىن قۋاندىق شولاق (ت.رىسقۇلوۆ), اقىن-سازگەر قاسقىرباي نارباتىر (بايزاق), اقىن-سازگەر بولاتبەك ابىشەۆتەرمەن (مويىنقۇم) وتكەن كەزدەسۋلەردە كوپتەگەن جاستار وزدەرىنىڭ ءسۇيىپ وقيتىن ولەڭدەرىن كوپشىلىك قاۋىمعا تارتۋ ەتتى. وسىنىڭ ءوزى جاستاردىڭ كىتاپقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىنىڭ ارتا باستاعانىن بايقاتسا كەرەك. الداعى ۋاقىتتا اقىن ش.ماماسەرىكوۆا, اقىن ب.تولەنتاەۆ, جازۋشى پ.ءدۇي­سەنبين جانە ت.ب اقىن-جازۋ­شىلارمەن كەزدەسۋ كەشتەرى وتەدى. ال جوعارى كوركەمدىك, وبرازدىق, جارقىن سۋرەتتەر ارقىلى وقۋ مەن كىتاپتى, كىتاپحانانى ايگىلەۋ, وقيتىن ادامنىڭ وبرازى ارقىلى كوپشىلىكتىڭ وقۋ مادەنيەتىن كوتەرۋ, رۋحاني بايىتۋ, جاستاردىڭ شىعارماشىلىق بەلسەندىلىگىن قولداۋ جانە ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا «وقيتىن قالا» فوتو-بايقاۋى ۇيىمداستىرىلدى. ەگەر ادام كىتاپقا قاراي جۇرگىسى كەلمەسە, وندا كىتاپتىڭ ءوزىن ادامعا قاراي جۇرگىزىپ, ونى وقىرمان وربيتاسىندا شىر اينالدىرىپ, جاستاردىڭ كىتاپقا دەگەن ىقىلاسىن وياتىپ, رۋحاني مادەنيەتىن كوتەرۋ ماقساتىندا «جاس وتان» جاستار ۇيىمىمەن بىرلەسە وتىرىپ جاستار كۇنىنە وراي «كەل, جاستار, وقىلىق» اتتى اكتسياسى ءوتتى. – كىتاپ قورى تولىعىپ جاتىر ما؟ بۇل باعىتتا قانداي جۇمىستار اتقارىلۋدا؟ – كىتاپحانانىڭ كىتاپ قورى وبلىستىق بيۋدجەتتەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى مەن مەملەكەتتىك تاپسىرىستان جانە باسقا دا ءتۇسۋ كوزدەرىنەن 2014 جىلدىڭ ءى جارتى جىلدىعى بويىنشا 1472 دانا, ونىڭ ىشىندە قازاق تىلىندە 1063 داناعا تو­لىعىپ وتىر. كىتاپ قورىن تولىق­تىرۋدىڭ باسقا دا ىقتيمال جولدارى قاراستىرىلۋدا. بۇل رەتتە تۇرعىنداردىڭ جەكە كىتاپ­حانالارىندا ساقتالعان سيرەك كىتاپتاردى انىقتاپ, ولاردى حالىق يگىلىگىنە اينالدىرۋ, كىتاپ ەسكەرتكىشتەرىنىڭ كىتاپ­حانالىق كوللەكتسيالارىن جيناۋ, ەسەپكە الۋ, ساقتاۋ جانە پايدالانۋ جۇمىستارىن دا ۇيلەس­تىرۋدەمىز. بۇل ىسكە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ عىلىمي جانە وندىرىستىك-تەحنيكالىق الەۋەتىن, قوعامدىق ۇيىمداردى, جەكە تۇلعالاردى دا كوپتەپ تارتا وتىرىپ, كىتاپتى, كىتاپحانانى تانىمال ەتۋ ماقساتىندا «بۇل – حالىق يگىلىگى!» قايىرىمدىلىق اكتسيا­سىن وتكىزدىك. اتالعان شارا وڭ ناتيجەسىن بەرىپ تە جاتىر. قازىردىڭ وزىندە كىتاپحانالار قورلارىنا 300-دەن استام كىتاپ تاپسىرىلدى. بۇگىنگى تاڭداعى قوعامدىق وزگەرىستەر, قوعامنىڭ وركەنيەتتىك دەڭگەيگە كوتەرىلۋى, اشىق اقپا­راتتىق كەڭىستىككە ءوتۋى كىتاپ­حانالاردىڭ جاڭا باعىتتا جۇمىس ىستەۋىن تالاپ ەتەدى. وسى­عان باعىتتالعان كىتاپحانا وقىرماندارىنا ەلەكتروندى ادەبيەتتەردى ينتەرنەت ارقىلى ءوز ساي­تىنان وقۋ مۇمكىندىگىن ۇسىنۋدا. – مەملەكەت تاراپىنان كىتاپحانالارعا دەگەن قام­قور­لىق, دەمەۋ قانشالىقتى؟ قان­داي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىڭىزدەر؟ – 2010 جىل كىتاپحانا ءومى­رىندەگى ەلەۋلى جىل بولدى. كىتاپ­حاناعا «جول كارتاسى» باع­دارلاماسى نەگىزىندە 110 ملن. تەڭگەگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى. كىتاپحانا ديزاينى جاڭارتىلىپ, زامان تالابىنا ساي جاڭا جيھاز بەن كومپيۋتەرلەر جيىنتىعى الىندى. كىتاپحاناداعى «امەريكاندىق بۇرىش» اقش ەلشىلىگىمەن بىرلەسىپ جەمىستى جۇمىس جاساۋدا. 2012 جىلى اشىلعان بۇل بۇرىش ءتۇرلى جيىندار ۇيىمداستىرىپ, ءتىل ۇيرەنۋشىلەرگە تەگىن قىزمەت كورسەتەدى. كىتاپحانادا 23 دانا كومپيۋتەرمەن جابدىقتالعان ەكى ەلەكتروندى زال پايدالانۋشىلارعا قىزمەت كورسەتەدى. 2013 جىلى تۇڭعىش تاراز قالاسى «كىتاپحانالار استاناسى» بولىپ تانىلىپ, ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسىندا «جاڭا قوعامداعى كىتاپحانالىق يننوۆاتسيالار» تاقىرىبىندا رەس­پۋبليكالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. سونىمەن قاتار, كىتاپحانادا تۇرىك اقپاراتتىق ورتالىعى سالتاناتتى تۇردە اشىلدى.  اڭگىمەلەسكەن ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان». جامبىل وبلىسى.