ءتۇبى گرەك ارحيپ كۋيندجيدىڭ قاسىرەتى سول كىندىك قانى تامعان شاعىن ەلدى مەكەننىڭ بۇگىندە بەيمالىم كارتيناعا اينالعانى. باياعى وتباسى, وشاق قاسىنداعى ءومىردىڭ ەلەسى بوياۋعا سىڭگەن. انانىڭ ىستىق كۇلشەسى, اكەنىڭ اعاش بالتاسى ونىڭ قۋانىشقا تولى ساتتەرىنىڭ ايشىقتى بەلگىسى عانا. ەندى وعان قايتىپ بارا المايدى. تەك ونى وسىلاي سەزىمسىز سۋرەتتەردىڭ مازمۇنى عانا العا جەتەلەيدى. مۇنداي اۋىل بارىمىزدە دە بار. ودان قانشا الىستاعان سايىن, ءوزىمىزدىڭ كىم ەكەنىمىزدى ۇمىتا باستايمىز. سولاي ەمەس پە!؟ بۇل – شىعارمانىڭ نەگىزگى يدەياسى.
جالپى, ءبىز مىسالعا العان قىلقالام شەبەرىنىڭ ەسىمى قۇپياعا تولى. ونىڭ شەجىرەسى گرەكتەردەن باستاۋ الىپ, ورىس قوعامىمەن استاسادى. سوندىقتان عۇمىرىنداعى تۇسىنىكسىزدىكتەر انتەك اڭگىمەگە جەلەۋ بولدى. ءبىتىم-بولمىسى بىرتوعا شەبەردىڭ تەك كارتينالارى عانا ءوزى جايلى جاقسى پىكىر تۋعىزدى. شىنايى ءھام اشىق تۋىندىلارى ورىس ونەرىنىڭ اينىماس ءبىر بولىگىنە اينالدى. بىراق تەگى بولەك شەبەردى ولار وزەكتەن تەپتى.
سۋرەتشىلىك – بۇل جانكەشتى ونەر. ونى تاڭداعان ساتتەن ومىرىڭىزدە كەزدەسەر بۇرالاڭ جولدارعا دايىن بولۋىڭىز كەرەك. ماسەلەن, اۆتوردىڭ ماحاببات حيكاياسىن الىپ قارايىقشى. ارحيپ جاس كەزىندە ءبىر باي كوپەستىڭ قىزىنا عاشىق بولادى. ايتسە دە كوپەس سىڭىراياق كەدەي سۋرەتشىنىڭ تالانتىن قايتسىن, «دۇنيەڭ بولماسا قىزىم دا جوق» دەپ شارت قويادى. ال بويجەتكەن ۆەرانىڭ كوڭىلى بولعانىمەن اكەنىڭ سوزىنەن اتتاپ كەتە المايدى. بوزبالا سۋرەتشى سۇيگەنىنە جەتۋ ءۇشىن ۇلى ونەردىڭ شىڭىن باعىندىرۋعا بەل بايلاپ, ۇزاق ساپارعا اتتانادى. بۇل ساپار 12 جىلعا سوزىلادى. انتقا بەرىك ارۋ قىز سۋرەتشىنى 12 جىل كۇتەدى. اقىرى, ارحيپ پەن ۆەرا قوسىلىپ, عۇمىر بويى اجىراماي كۇن كەشەدى. شىنايى ماحابباتقا ەشكىم بوگەت بولا المايتىنىن وسىلايشا دالەلدەيدى.
جالپى, اۆتوردى الەم مويىنداعانىمەن ونىڭ ەسىم-سويى ۇمىتىلعان سۋرەتشىلەرمەن بىرگە اتالادى. ءدال ءوزى بەينەلەگەن «ۇمىتىلعان اۋىل» كارتيناسىنداعىداي. القاشقى شىعارماسىنان باستاپ, ءوزىنىڭ قيلى تاعدىرىنىڭ قالاي ءوربيتىنىن بولجاي ءبىلدى. وقىرماندى سول سەبەپتى ءوزىن قۇرمەتتەۋگە شاقىردى. كارتينا كەڭىستىكتە كوزگە كورىنبەيتىن كەيىپكەرلەر مەن داۋىسى ەستىلمەيتىن ۇلى ادامداردىڭ قاسىرەتىن ەسكە سالادى. ءمان-ماعىناسىن جوعالتقان الدەبىر مەكەننىڭ سۇر تىرشىلىگىنىڭ كولەڭكەسى سۋرەتتەلەدى. اۋىلعا جاقىنداپ كەلە جاتقان ءولىمنىڭ سىلدىرى مەن جوقشىلىقتىڭ ايقايى ەستىلەدى. كۇننەن-كۇنگە كەدەيلەنە تۇسكەن تۇرعىنداردىڭ تۇككە تۇرعىسىز ءومىرى ايانىشتى ءارى قورقىنىشتى.
كەنەپتىڭ بۇكىل كورىنىسى ۇمىتسىزدىك پەن ميمىرت مەلانحوليا تۋدىرادى. ءتىپتى تابيعاتتىڭ ءوزى توت باسقان لاس بوياۋلارمەن جازىلعان. تەرەزەلەرى ساڭىلاۋسىز قارا, شىرىگەن ۇيلەر ەشكىمدى كۇتپەيدى, ەشكىمدى شىعارىپ سالمايدى, ەشقايدا قارامايدى. جولبەلگىسى جوق جۇرگىنشى جولدارى ادامنىڭ ىزىنە عاشىق. قۇددى بوياۋى وشە باستاعان قابىرعاداعى سىزىقتار سەكىلدى. بىراق بارىنشا جوعالۋعا شاق تۇرعان مەكەندى قولداۋعا تىرىسادى. قالاي دەيسىز عوي, الىستان قاراعان ادامدى اسپانعا جەتەكتەپ الىپ كەتەتىن سياقتى. كوكجيەكپەن ۇندەسكەن زەڭگىر كوكتىڭ جاسىل جەلەكپەن قول ۇستاسقان سىزباسى دا شاراسىز تۇستەردىڭ شىرماۋىنا ورانعان. تاعى دا ۇمىتسىزدىك وتى لاۋلايدى.
«ۇمىتىلعان اۋىلدان» كۇز مەزگىلىن بايقاۋعا بولادى. دەگەنمەن مالعا قىسقا ازىق بولار ءشوپتىڭ ءوزى ۇقىپسىز جينالعان. شاشىلعان قالپى ەشكىمگە كەرەكسىز زاتتاي جەلمەن ۇشىپ جاتىر. اشىق-شاشىق ەسىك الدىن اۋلا دەۋگە دە كەلمەيدى. بالكىم, ءبىر كەزدەرى قورشاۋ بولعان شىعار, بىراق قازىر ودان بىرنەشە بورەنە عانا قالعان. قۇلاعان اعاشتار وتىنعا تامىزىق بولعان. تىرشىلىك وتى سونگەن ۇيلەردەن كىشكەنتاي جارىقتىڭ نىشانىن دا كورە المايسىز.
انىقتاپ قاراساڭىز, كەنەپتىڭ وڭ جاعىندا موڭىرەپ تۇرعان ارىق سيىردى كورەسىز. يەسىنە قاراي مويىن سوزىپ, قوراعا جاقىنداي تۇسەدى. ايتسە دە وعان يەسى نازار اۋدارۋعا ق ۇلىقسىز. ونىڭ ءجۇزى كورىنبەيدى, بىراق شارۋانىڭ بۇكىل بەينەسى كىشىپەيىلدىلىك پەن تىنىشتىقتان حابار بەرىپ تۇرعانداي. مۇندا قۇداي ۇمىتقان شاراسىز ادامداردىڭ تۇرلاۋسىز تىرلىگى مەن ىشكى جان ازابى جيناقتالعانداي. جالعىز سيىرى بار بۇل كىسى وسى قىستان امان شىعا ما, بۇل جاعداي ەشكىمدى قىزىقتىرمايدى.
كارتينانىڭ ءون بويى جوقشىلىقتى ناسيحاتتاپ تۇرعانداي. بارلىق جەردەن تاپشىلىق پەن تاۋقىمەتتىڭ سىزباسىن كورۋگە بولادى. تابيعاتتىڭ ءوزى بار كەرەمەتىن بۇل اۋىلدان جاسىرىپ قالعانداي. سۋرەتكەر سول مەكەننىڭ تراگەدياسىن انىق جەتكىزگەنى ءۇشىن سۋرەتشىلەر كورمەسىندە ءبىرىنشى ورىنعا يە بولادى. بىراق, بۇل ونىڭ ءوز تاعدىرىنىڭ تۇسپالداماسى ەكەنىن سەزسە عوي!..
