سۋرەتتى تۇسىرگەن رۋسلان كادىروۆ
ماسەلەن, ەسكەلدىلىك «دۇيسەنبىنوۆ» شارۋا قوجالىعىنىڭ قانت قىزىلشاسىن ءوسىرىپ كەلە جاتقانىنا بىرنەشە جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. بىلتىر فەرمەر ونىمدىلىكتى رەكوردتىق كورسەتكىشكە جەتكىزىپ, قانت زاۋىتىنا 22 مىڭ تونناداي ءتاتتى ءتۇبىر وتكىزگەن. بيىل ايدىن دۇيسەنبىنوۆ قانت قىزىلشاسىنىڭ القابىن 320 گەكتارعا جەتكىزبەكشى. دەگەنمەن فەرمەر القاپتىڭ كولەمىنەن بۇرىن ونىڭ شىعىمدىلىعى مەن ساپاسى ماڭىزدى ەكەنىن جاسىرمايدى. سوندىقتان توپىراق تىڭايتقىشىنا ەرەكشە ءمان بەرەدى.
«نەمىستەر وندىرگەن تۇقىمنىڭ جاڭا تۇرلەرىن بيىلعى جىلى العاش رەت قولدانا باستادىق. اۋا رايى قولايلى بولسا, 10 كۇندە ءونىپ شىعادى. بۇل تۇقىمداردىڭ شىعىمى جاقسى. بىراق جاقسى ونىمگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن تەحنيكامەن عانا ەمەس, جەرمەن دە جۇمىس ىستەۋ كەرەك. تالداۋ جاساپ, قانداي تىڭايتقىشتار كەرەك ەكەنىن انىقتاپ, سوعان قاراي ارەكەت ەتەمىز. ءساۋىر تۋىسىمەن ەگىس جۇمىستارىن باستاپ كەتتىك, قازىرگە دەيىن 150 گەكتار جەردى سەۋىپ بولدىق. زاماناۋي تەحنيكانى پايدالانىپ وتىرمىز, سولاردىڭ اراسىندا پنەۆماتيكالىق سەپكىشىمىز دە بار. وندا بارلىق ۇدەرىس اۆتوماتتاندىرىلعان. تۇقىم تەرەڭدىگى – 2,5 سم, ارالىق قاشىقتىعى – 15 سم بولاتىن رەتپەن سەبىلەدى», دەيدى ا.دۇيسەنبىنوۆ.
ەگىستىك القابىنداعى جۇمىس بارىسىمەن وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆ تا باردى. ءوڭىر باسشىسى شارۋالارمەن تىلدەسىپ, ءونىمدى ويداعىداي الۋىنا ساتتىلىك تىلەدى.
«وتكەن جىلى قىزىلشا القابى 4,2 مىڭ گا بولسا, بيىل ونىڭ كولەمى 8,1 مىڭ گا جەتەدى. سوعان سايكەس ءونىم كولەمى دە ەكى ەسە وسەدى. بۇگىن «دۇيسەنبىنوۆ» شارۋا قوجالىعىندا بولىپ, ەگىستىك جۇمىستارىنىڭ بارىسىن كوردىم. بۇل – وبلىستا قىزىلشا وسىرۋمەن ۇزاق ۋاقىتتان بەرى اينالىسىپ كەلە جاتقان تاجىريبەلى شارۋاشىلىقتىڭ ءبىرى. قازىر مۇندا بارلىق اگروتەحنولوگيانى ساقتاي وتىرىپ, قانت قىزىلشاسى سەبىلىپ جاتىر. وبلىستا اقسۋ جانە كوكسۋ قانت زاۋىتتارى بار ەكەنىن بىلەسىزدەر. شامامەن 40-45 مىڭ توننا قانت الامىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇعان قوسا ەكى زاۋىتتا دا قانت قۇراعى وڭدەلەدى», دەدى ب.يساباەۆ.
وبلىس اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, ەسكەلدى اۋدانىندا قانت قىزىلشاسىن وسىرۋمەن 70-تەي شارۋا اينالىسادى. وتكەن جىلى ەگىس القابى ءبىر جارىم مىڭ گەكتاردان اسىپ, 100 مىڭ تونناداي ءونىم الىنعان بولاتىن. ال بيىل اۋدانداعى قىزىلشا القابى ەكى مىڭ گەكتارعا جەتكىزىلەدى.
بيىل جەتىسۋلىقتار قانت قىزىلشاسى ەگۋدەن رەكورد ورناتۋعا نيەتتى. وسى ورايدا سارقان اۋدانى يەلىگىندەگى جەر تەلىمدەرىن ءتيىمدى يگەرىپ, جاڭا اۋىلشارۋاشىلىعى تەحنيكالارىمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلدى. مىسالعا ءتورت تۇلىگىن ورگىزگەن, شارۋاسىن شالقىتىپ كەلە جاتقان «بەكيشوۆ» شارۋا قوجالىعىن الىپ قاراساق.
المالى اۋىلدىق وكرۋگىندە ورىن تەپكەن قوجالىق باسشىسى, ەل اراسىندا قايىرىمدىلىق ىستەرىمەن تانىمال ەرلان بەكىشوۆ. ول ىسكەرلىگى مەن ىلكىمدىلىگىنىڭ ارقاسىندا شارۋاشىلىق ءىسىن ىلگەرىلەتىپ, اۋىلداستارىن جۇمىسپەن قامتىپ, قاجەتتى جاعداي جاساپ وتىر.
توقىراۋ جىلدارىندا, دالىرەك ايتقاندا, 1997 جىلداردىڭ باستاۋىندا قۇرىلعان «بەكيشوۆ» شارۋا قوجالىعى قازىر اۋدانداعى ماڭدايالدى شارۋاشىلىقتاردىڭ قاتارىندا سانالادى. ەرلان تولەۋباي ۇلى باسقاراتىن قوجالىق شارۋاعا قاجەتتى تەحنيكالارمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلىپ, مەملەكەت قولداۋىن كورىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, 12 تراكتورى, 1 «كاماز» جۇك كولىگى, باسقا دا قاجەتتى تەحنيكالارى بار.
ەندىگى كەزەكتە قىزىلشا جينايتىن كومباين الۋدى ويلاستىرىپ جۇرگەن قوجالىق باسشىسى سول ماقساتىنا دا جەتەرى انىق. قىزىلشا وسىرۋمەن 10 جىلدان استام اينالىسىپ كەلە جاتقان شارۋاشىلىق جەتەكشىسى يەلىگىندەگى – 50 گەكتار جەرگە ءتاتتى ءتۇبىر ورنالاستىرعانىن, كەلەشەكتە تەحنيكالارىن جەتىلدىرىپ, كولەمىن 100 گەكتارعا دەيىن ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ جۇرگەنىن دە جەتكىزدى.
قاراماعىنداعى جەرگە بارلىق اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ەككەن قوجالىق باسشىسى سۋارمالى القاپتىڭ ءاربىر تانابىن ءتيىمدى پايدالانىپ, بيىل 200 گەكتار جەرگە جۇگەرى دە وتىرعىزىپتى. داقىلداردى ۋاقىتىندا كۇتىپ-باپتاپ, بالاداي ماپەلەسە, مول ونىمگە دە قول جەتكىزۋگە بولاتىنىن, كوكتەمنىڭ ءبىر كۇنى جىلعا ازىق ەكەنىن جاقسى بىلەتىن قوجالىق ەڭبەككەرلەرى ۋاقىتپەن ساناسپايدى.
15 ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعان شارۋاشىلىق باسشىسى ەڭبەك قىزىپ, جۇمىس كۇشى جەتىسپەيتىن مەزگىلدە قوسىمشا ماۋسىمدىق 5 جۇمىسشى الاتىنىن دا مالىمدەدى. جەر وڭدەپ, ودان مول ءونىم الۋدى كوزدەپ جۇرگەن شارۋاشىلىقتىڭ شارۋاسى مىعىم, باعىندىرار بەلەسى بيىك, دەمەك ەڭبەكتەرى دە جەمىستى بولماق.
جالپىلاما العاندا, بيىل ەگىن شارۋاشىلىعىندا داقىلداردىڭ ەگىس كولەمى 1,9 مىڭ گەكتارعا ارتىپ, 519 مىڭ گەكتارعا جەتەتىن بولادى. بۇل كورسەتكىش 2022 جىلى 517,2 مىڭ گا قۇراعان. قازىرگى ۋاقىتتا كوكتەمگى دالا جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە, شارۋاشىلىقتار تۇقىم, مينەرالدى تىڭايتقىش پەن ديزەل وتىنىمەن تولىق قامتىلعان.
