التىن دىڭگەك

بيماحانبەتوۆتەر وتباسى بايقاۋدىڭ ءبىرىنشى بايگەسىن الدى

تۇركىستان تاعىلىمى – تەكتىلىك

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا وتكەن بايقاۋدىڭ جەڭىمپازدارىن ماراپاتتاۋ سالتاناتى وپەرا جانە بالەت تەاترىندا ءوتتى. جۇلدەگەرلەرگە وبلىس اكىمىنىڭ العىس حاتى جانە باعالى سىيلىقتار تاپسىرىلدى. ءبىرىنشى ورىندى تۇركىستان قالاسىنداعى ايتۋلى اۋلەت بيماحانبەتوۆتەر, ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىنداردى شىمكەنت قالاسىندا تۇراتىن دوسبولوۆتار مەن تاشقاراەۆتار وتباسىلارى يەلەندى. تۇركىستاندىق ەلتاي بيماحانبەتوۆتى جۇرت­شىلىق جاقسى بىلەدى. ونىڭ وتباسى تۋرالى دا جان-جاقتى حاباردار. ەلتاي اعا  ەل اعاسى. جاسى سەكسەننىڭ سەڭگىرىنەن اسقان ابىرويلى اقساقال. 1957 جىلى الماتىداعى اباي اتىنداعى پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. تۇركىستان اۋدانى مەن قالاسىنىڭ وقۋ-اعارتۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە مادەنيەت سالالارىنا ەرەن ەڭبەك سىڭىرگەن ارداگەر. زەينەتكەرلىككە شىققاننان كەيىن دە قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرماي, ساتتار ەرۋباەۆ مۋزەيىن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ الدىڭعى قاتارىندا ءجۇردى. العاشقى ديرەكتورى بولدى. تۇركىستان قالالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنا دا جەتەكشىلىك جاساپ, بەلسەندىلىگى مەن بايسالدىلىعىن ەگىز-قاتار ۇستاي بىلگەن ەلتاي بيماحانبەت ۇلى وتباسىنداعى ءتالىم-تاربيەگە وزگەشە ءمان بەرۋىمەن بەلگىلى تۇلعاعا اينالعان. زايىبى ەلەنا تولەۋلىقىزى ەكەۋى سەگىز ۇل-قىز تاربيە­لەپ وسىرگەن. 33 نەمەرە مەن 10-نان اسا شوبەرە ءسۇيىپ وتىر. ەلتاي مەن ەلەنانىڭ ماحابباتى, وتباسىلىق ۇلگى-ونەگەلەرى تۋرالى جۇرتتىڭ ءبارى ىستىق ىقىلاسپەن اڭگى­مەلەيدى. ەلتاي اعانىڭ ءوزى جاستايىنان-اق جازۋمەن, سۋرەت سالۋمەن, ءان ايتۋمەن اينالىسقان. كەمەلدەنگەن كەزە­ڭىندە اقىندىعى دا شارىقتاي ءتۇسىپ, بالالارعا ار­نالعان, تاربيەلىك ءمانى ۇلكەن شاعىن پروزالىق دۇنيە­لەردى دە وندىرتە ورنەكتەپ, ءتىپتى درامالىق دۇ­نيە­لەرى ساحنالانىپ, قالامگەر رەتىندە جان-جاقتى تانىلدى. ءسويتىپ, جەتپىس جاستان اسقان شاعىندا ەلتاي بي­ماحانبەت ۇلى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەلىگىنە قابىلداندى. «قۇرمەت» وردەنىمەن ماراپات­تا­لىپ, تۇركىستان قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاعى بەرىلدى. ال ەندى ەلەكەڭنىڭ زايىبى ەلەنا جەڭگەيگە كەلسەك, ول كىسى 78 جاستا. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ارداگەرى. نەمىس ءتىلىنىڭ مامانى. − 1957 جىلى قازپي-ءدى ءبىتىرىپ, جولداما بويىنشا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ يليچ اۋدانىنا جۇمىسقا بارۋىم كەرەك بولدى. قازىرگى ماقتاارال عوي,− دەيدى ەلەكەڭ ك ۇلىمدەپ قويىپ. – ەلەنا مەن ءبىرجارىم جاسار بالام باقىتجاندى ەسكى ساۋرانداعى اعامنىڭ ۇيىندە قالدىرىپ, جولعا شىقتىم. ءبىرتۇرلىمىن. كەلىنشەگىم مەن بالامدى اينالشىقتاپ كەتە الماي ءبىراز ءجۇردىم. تۇركىستاننان تاشكەنت جاققا پويىزدىڭ جۇرۋىنە دە شامالى ۋاقىت قالعان. اقىرىندا بالامنىڭ ۇيىقتاپ جاتقانىنا قاراماستان, ەكى بەتىنەن كەزەك-كەزەك ءسۇيىپ, ەلەنامەن دە قۇشاقتاي قوشتاسىپ, ءتۇن ىشىندە تەمىرجول ستانساسىنا كەتتىم. كەنەت بالام دا ىلەسە شىققانداي بولدى. قاراسام, الدىمدا, ءۇش-ءتورت مەتردەي جەردە اق كويلەكپەن كەتىپ بارادى. العاشقىدا جاي ەلەس شىعار دەپ ءمان بەرمەدىم. بىرتە-بىرتە بالام مەنى ەرتىپ كەلە جاتقانداي كۇيگە بولەندىم. سودان 200 مەتردەي جەردەگى سۋحاناعا دەيىن باقىتجانىم جەتەلەپ اپارعانداي بولعان. سۋ بولەتىن ۇيدە تولەگەن ەسكەەۆپەن جولىعىپ, امانداس­تىم. الدەبىر قيالعا بەرىلگەندەي كۇيدە: «جاڭاعى مەنىڭ بالام قايدا كەتتى؟» دەدىم. توكەڭ تاڭىرقاپ: «قايداعى بالا؟ كىمدى ايتىپ تۇرسىڭ؟» دەدى. سودان ول دا, مەن دە مازاسىزداندىق. مەن, ءبارىبىر, بالامدى ىزدەيتىندەيمىن. «بالام, كوزىڭە الدەبىر ەلەس كورىنگەن شىعار», دەپ قويادى توكەڭ. سۋحانا مەن ۆوكزال اراسى ءبىر شاقىرىمداي ەدى. اسىعىپ, قورقىنىشتى باسۋ ءۇشىن «قاراتورعاي» ءانىن, سونسوڭ «جىلقىشى» ءانىن ايقايلاپ ايتىپ, جۇگىرە جەتتىم. ۆوكزالعا. يليچ اۋداندىق وقۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ىقىلاسپەن قارسى الدى. يمانقۇل ىبىراەۆ دەگەن كىسى ەكەن. ەلەنا ەكەۋمىز ءبىر مەكتەپكە ورنالاساتىن بولدىق. ينتەرناتتان بولمەلەر دە بەرىلدى. جولىم بولدى. اۋىلعا ورالعان سوڭ ابۋباكىر ساندىباەۆ دەيتۇعىن ەسكىشە دە, جاڭاشا دا ساۋاتتى اعايىمىزدان ماقتاارال جاققا بارارداعى باقىتجاننىڭ اق جەيدەمەن ءبىراز جەرگە دەيىن «جەتەلەگەنىن» ايتىپ, ءمانىسىن سۇرادىم. «ەلتايجان, مۇنداي ەلەس كىم بولسا سوعان كورىنە بەرمەيدى جانە ونداي وقيعانى كىم بولسا سوعان ايتا بەرمە, − دەدى. – قۇداي قالاسا, كەلەشەگىڭ جاقسى بولادى ەكەن. وزىق بوپ جۇرەدى ەكەنسىڭ. جاس پەرىشتەنىڭ جەبەگەنى عوي ول». وسىنى ايتقان ابەكەڭ باتاسىن بەرىپ, قۇران وقىدى. مىنە, ەلەكەڭ ەلۋ ەكى جىلدان كەيىن ەسكە الىپ وتىر­عان وسى وقيعا شىنىندا دا قايران قالارلىق ەدى. − ءوزىم اتا-انامنان ەكى جاسىمدا جەتىم قال­عانمىن,− دەيدى ەلەكەڭ.− بىراق, ەس بىلگەننەن تۇركىستاننىڭ تەكتىلىگىنە, وسى قاسيەتتى قالاداعى تەكتى كىسىلەردىڭ اقىل-كەڭەستەرى مەن ونەگەلى ىستەرىنە قۇلاق قويىپ ءوستىم. كيەلىلىككە سەندىم, يماندىلىقتىڭ بيىكتىگىنە يلاندىم. اۋەلى اللا تاعالا, ودان كەيىن قۇداي قوسقان قوساعىم ەلەنا تولەۋلىقىزى مەنىڭ, وتباسىمنىڭ ەل قاتارىنان قالماي, ەڭبەكتە وزىق, ىزدەنگىش, ىزەتشىل بولۋىمىزعا سەبەپكەر دەسەم, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. قورقىت بابا ءبۇي دەگەن: «سۇلۋ ايەلگە ۇيلەنسەڭ, ونىڭ كۇزەتشىسىنە اينالاسىڭ. اتاقتى ايەلگە ۇيلەنسەڭ, ونىڭ اتاعىنا تەلىنەسىڭ. باي ايەلگە ۇيلەنسەڭ, ونىڭ كوپ مۇلكىنىڭ بىرىنە اينالاسىڭ». كوردىڭىز بە؟ قازاق حالقىندا ەرلى-زايىپتىلىق, وتباسىلىق ءومىر تۋرالى نەبىر دانالىقتار بار. مىسالى: «بەينەتىڭ سورعا اينالماسىن; ءازيزىڭ قورعا اينالماسىن; قاسىرەت زارعا اينالماسىن; ساۋ باسىڭ شارعا اينالماسىن; جانجالىڭ داۋعا اينالماسىن; جان-جارىڭ جاۋعا اينالماسىن» دەيدى قازەكەڭ. جاسىراتىنى جوق, ايەلىم انامداي اقىلشى, اكەمدەي قامقورشى بولا ءبىلدى. تاتۋلىقتىڭ, سۇيىسپەنشىلىكتىڭ, سىيلاستىقتىڭ ارقاسىندا ەل-جۇرتتىڭ اراسىندا لايىقتى ابىروي-بەدەلگە يە بولدىق. وسىنداي وتباسىمىزدىڭ بارىنا, ءۇبىرلى-ءشۇبىرلى ەكەندىگىمىزگە شۇكىرشىلىك ەتەمىز. ەڭ العاشقى ۇستازدىق ساپارىما باستاپ شىققان بالام باقىتجان بەينەسىندە, اق جەيدەمەن كورىنگەن «جاس ءسابي» پەرىشتە جەلەپ-جەبەپ كەلە جاتىر-اۋ دەيمىن. اللاعا مىڭ دا ءبىر شۇكىر. ەلەكەڭنىڭ ۇلكەن ۇلى باقىتجان ەلتاي ۇلى بۇگىندە 58 جاستا, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە جەر قاتىناستارى بولىمىندە سەكتور مەڭگەرۋشىسى بولىپ قىزمەت ىستەيدى. ودان كەيىنگى بەيبىتجان 56 جاستا, حالىقپەن جۇمىس جۇرگىزۋ بولىمىندە باس مامان. باۋىرجان 54 جاستا, ىشكى ىستەر باسقارماسىنان زەينەتكەرلىككە شىققان. باتىرجان 52 جاستا, مەديتسينا كوللەدجىندە سۋرەتشى-ديزاينەر. گۇلميرا ەلتايقىزى 50 جاستا, دارىگەر بولىپ ىستەيدى. باعلان 47 جاستا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىندە قىزمەت ەتكەن, قازىر جەكە كاسىپكەر. ەرلان 44 جاس­تا, تەمىرجولدا ءماشينيستىڭ كومەكشىسى. نۇرسۇلتان 42 جاستا, پسيحونەۆرولوگيالىق مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمەسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى. ەلتاي اقساقالدىڭ بارلىق بالالارى تۇركى جۇرتىنىڭ تەكتى ءتورى تۇركىستاننان تابان اۋدارماي ءومىر ءسۇرىپ, ونەگەلى ەڭبەكتەنۋدە.

تۇركىستان.

دوسبولوۆتار وتباسى – ەكىنشى بايگە يەگەرى

ەڭبەك – ءبارىن دە جەڭبەك

«مەرەيلى وتباسى» ۇلتتىق كونكۋرسى كەزىندە دە ابىلقاسىم دوسبولوۆ جانە ونىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ بۇ­كىل بول­مىس-بىتىمدەرىنەن, مىنەز-ق ۇلىقتارىنان ەڭبەكسۇيگىشتىك ەرەكشە بايقالىپ تۇردى. «وتباسىداعى بالالاردى تاربيەلەۋ ەرەك­شەلىگى» دەگەن سۇراقناما تارماعىندا اتاپ كورسەتكەن قاسيەتتەرى دە مىناداي: ەڭبەكسۇيگىشتىك, مەيىرىمدىلىك, ادالدىق, ادىلدىك, قاراپايىمدىلىق, ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت. ال, مىنا قىزىققا قاراڭىز. ابىل­قاسىم ءۇسىپباي ۇلى «وتباسى ومىرىنەن قىزىقتى وقيعالار» دەگەن تۇسقا تومەندەگى وقيعانى كەلتىرىپتى: «جەردىڭ ءجۇزى دوڭگەلەك» دەپ بەكەر ايتىلمايدى. بىردە, وسىدان 20 جىل بۇرىن قىتايدىڭ حاربين قالاسىندا وتكەن شەتەلدىك ونىمدەر جارمەڭكەسىندە تانىسقان, بىرنەشە رەت وڭتۇستىكتە بولىپ, وبلىستىڭ قۇس شارۋاشىلىعى سالاسىنا جاڭا تەحنولوگيا ەنگىزۋگە قولۇشىن بەرىپ, قيىنشىلىق كەزدە كومەگى تيگەن نيكولاي نيكولاەۆيچ ليۋكسەنبۋرگ (الەمنىڭ قايسار قىزى روزا ليۋكسەنبۋرگتىڭ ءىنىسى) ۇيدە قوناق بولعانى بار. بۇگىندە 94 جاسقا كەلگەن, اڭگىمەسى دە ءتۇزۋ, جادىندا ساقتاۋ قابىلەتىنەن, دەنەسىن تىك ۇستايتىن قالپىنان دا اينىماعان اقساقال بۇل جولى دا ءوزىنىڭ ۇزاق جىلدار بويى اڭساپ جۇرگەن, بالا كەزىندە قازاق ەلىندە ءدامىن تاتقان ءبىر سۋسىندى ەشبىر ەلدەن ءالى كەزىكتىرمەگەنىن ايتادى. قوناقجاي حالىقپىز عوي, قوناعىمىزدىڭ جاعدايىن جاساپ, اڭساعان سۋسىنىن ىزدەستىرە باستادىق. بال تاتىعان قىمىزدىڭ تۇرلەرىن, ءتىل ۇيىرەر قىمىراننىڭ دا, جالپى قازاقتىڭ ءتورت ت ۇلىگىنىڭ سۇتىنەن ازىرلەنەتىن الۋان-ءتۇرلى سۋسىنداردىڭ بارىنەن ءدام تاتقىزدىق. الايدا, سول ءبىر سۋسىندى تابا الماي-اق قويدىق. ەندى قازاقتىڭ قانداي سۋسىنى قالدى دەپ ءۇي-ىشىمىزبەن ويلانايىق. ءسويتىپ وتىرعاندا داربازا اۋىلىنان كەلگەن ناعاشىمىز: «وسى بوزانىڭ ءدامىن تاتىردىڭدار ما؟» دەدى. جوق, دەدىك. تابان استىندا بوزانى قايدان تابامىز دەپ ويلانىپ قالدىق. ءۇنسىز ورنىنان تۇرىپ كەتكەن جاكەڭ جولعا الا سالىپ ەم دەپ, (جاكەڭنىڭ بوزانى ءتاۋىر كورەتىنى سول كەزدە ەسكە ءتۇستى) جارتى شيشا بوزانى اكەلىپ, ستول ۇستىنە قويدى. نيكولاي نيكولاەۆيچ شيشانىڭ قاقپاعىن اشىپ, يىسكەپ كوردى دە, قوينىنا تىعىپ, بىزگە ءبىر قاراپ الىپ, كورشى بولمەگە كىرىپ كەتتى. ءبىز اڭتارىلىپ وتىرىپ قالدىق. سول كىرگەننەن نيكولاي نيكولاەۆيچ تاڭەرتەڭ ءبىر-اق شىقتى. سويتسەك, تاڭەرتەڭگە دەيىن شيشانىڭ ويماق-قاقپاعىنا اڭساپ جەتكەن سۋسىنىن قۇيىپ ءىشىپ, ءدامىن ۇرتتاپ قانا تاتىپ وتىرىپ, ءومىردىڭ راحاتىن سەزىنگەنىن ايتىپ, ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. وسىلايشا, وتباسىمىزبەن جەردىڭ ءبىر قيىرىندا جۇرگەن نيدەرلاندىلىق اقساقالدىڭ ءومىر بويى اڭساعان سۋسىنىنىڭ ءدامىن سەزگەندەگى قۋانىشىنا كۋا بولدىق. ابىلقاسىم دوسبولوۆ – نەبارى وتىز عانا جۇمىس ورنى قالىپ, جويىلۋعا جاقىنداعان «شىمكەنتقۇس» فابريكاسىن سول ءبىر قيىن-قىستاۋ كەزدە ءوز قولىمەن قايتادان قالقايتىپ قاتارعا قوسقان ىسكەر ازامات. بىرتە-بىرتە وتىز جۇمىس ورنى بەس ءجۇز جۇمىس ورنىنا دەيىن جەتتى. قازىر ءاربىر ەڭبەككەردىڭ ايلىق جالاقىسى سەكسەن مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. «شىمكەنتقۇس» فابريكاسى وبلىسقا, رەسپۋبليكاعا عانا ەمەس, الەمنىڭ تالاي ەلدەرىنە بەلگىلى بولدى. كانىگى كاسىپكەر, جشس ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ابىلقاسىم مىرزا گوللانديانىڭ «مەين», گەرمانيانىڭ «لومانن», «مەللەر», بەلگيانىڭ «پەتەرسيمە», رەسەيدىڭ «سۆەردلوۆسكايا پتيتسەفابريكا» فيرمالارىمەن تىعىز ىسكەرلىك بايلانىستا جۇمىس ىستەۋگە قول جەتكىزدى. ءوزىنىڭ ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا تىنىم تاپپاي شەتەلدەرگە شىعادى. وقيدى. توقيدى. وزگە ماماندار مەن باسشىلاردى دا گەرمانياعا, رەسەيگە, يزرايلگە ءجيى-ءجيى جىبەرەدى. ابەكەڭ رەسپۋبليكادا ءبىرىنشى بولىپ 2004 جىلعى قاراشادا حالىقارالىق ساپا مەنەدجمەنتى جۇيەسى – يسو 9001-2000-دى ەنگىزدى. دوسبولوۆتىڭ وبلىستاعى قيىنداۋ جاعدايلاردا, تۇرمىسى تومەندەرگە, ارداگەرلەرگە, مادەنيەت وشاقتارى مەن مەكتەپتەرگە, بالاباقشالارعا ايانباي جاردەمدەسەتىنىن, مەشىت, مەكتەپ, مادەنيەت ءۇيىن, بالاباقشا سالعانىن ەل جاقسى بىلەدى. باعالايدى. العىس ايتادى. دوسبولوۆ ءبىراز جىل وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى بولىپ قىزمەت اتقاردى. قازىر دە ءماسليحات دەپۋتاتى, ءىرى-ءىرى, بەدەلدى كوميسسيالاردىڭ تور­اعاسى نەمەسە مۇشەسى. ونداعان شەتەلدەر­مەن بايلانىسى بار. ەلىمىزدىڭ ءبىراز جەرىندە فابريكاسىنىڭ فيليالدارى نەمەسە شاعىن كاسىپورىندارى اشىلعان. جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باس­قارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جونىندە دە گەرمانيا, فرانتسيا سياقتى ەلدەرگە بارىپ, تاجىريبە الماسىپ, زاڭنامالىق قۇجاتتارعا وي-پىكىر, ۇسىنىس بىلدىرگەن كىسى. باي-باقۋات, تانىمال تۇلعا. «قۇرمەت», «پاراسات» وردەن­دەرىمەن, كوپتەگەن مەدالدارمەن ماراپاتتالعان. شەتەلدىك ناگرادالارى دا تولىپ جاتىر. سوندا دا كەيبىرەۋلەر سياقتى شىرەنبەيدى. ماقتانبايدى. ماس­تانبايدى. قاراپايىم. كىشىپەيىل. دەسەدى. جۇرت. زايىبى ءزۇبايرا ناشىرقىزى دا مادەنيەتى ءمىنايى, بولمىسى شىنايى, كىشىپەيىل جان رەتىندە بەلگىلى. وتباسىنىڭ ۇناسىمدى ۇيىتقىسى. ەل-جۇرتقا سىيلى. يناباتى مەن يباسىنان اينىمايتىنى اڭعارىلىپ تۇرادى. ابەكەڭ مەن ءزۇبايرانىڭ قىزدارى اي­مان دا جەكە كاسىپكەر رەتىندە تانىلىپ ۇلگەردى. ۇلدارى ايدار «شىمكەنتقۇس» جشس باس ديرەكتورى بولىپ جەتى-سەگىز جىلدان بەرى ىستەپ كەلەدى. ال, ايگۇل «قىزىلجار» جشس ديرەكتورى. پەرزەنتتەرىنىڭ ءبارى دەرلىك شىرايلى شىمكەنت شاھارىنىڭ شەت جاعىنداعى شاعىن اۋىلداردا تۇرادى. ابىلقاسىم مىرزا مەن ءزۇبايرا حانىمنىڭ ۇل-قىزدارى دا, كەلىندەرى مەن كۇيەۋبالالارى دا وزدەرى سەكىلدى ىسكەر, ەڭبەكسۇيگىش, ىزدەنگىش, كىشىپەيىل, مەيىربان. وسىنداي وتباسىلار كوبەيە بەرگەي دە.

تاشقاراەۆتار اۋلەتىنە ءۇشىنشى بايگە بەرىلدى

ارنايى وتباسى كۇنىن بەلگىلەگەن

ابدىعاني تاشقاراەۆتىڭ ءوزىن دە, وتباسىن دا وڭتۇستىكقازاقستاندىقتار جاقسى بىلەدى. ابەكەڭنىڭ ءوزى مايتالمان مامان. قولى التىن قۇرىلىسشى. نەبىر ۇلكەن مەكەمەلەردى باسقارعان. وبلىستىق دەڭگەيدەگى باسشىلىق ساتىسىنا دەيىن كوتەرىلگەن. كەيىننەن كاسىپكەر بولعان. كەڭەستىك كەزەڭدە وبلىس ورتالىعى شىمكەنتتى, باسقا دا قالالار مەن اۋدانداردى كوركەيتۋگە ۇلكەن ۇلەس قوسقان. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن دە ەگەمەندىكتى نىعايتۋدا, جاس ۇرپاق تاربيەسىندە ەرەن ەڭبەكتەنىپ جۇرگەنىنە ەل ريزا. 1941 جىلعى 1 قاڭتاردا دۇنيەگە كەلگەن. اكەسى 1942 جىلى 21 اقپاندا دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا اتتانىپ, مايداننان ورالماعان. زايىبى گۇلباقىت ەكەۋى باعلان, عاني, جانار, ءلاززات سىندى ۇل-قىزدار تاربيەلەپ وسىرگەن. كەلىندەرى سالتانات, نەمەرەلەرى نۇرسۇلتان, ەرسۇلتان, ايشا, ەلسۇلتان – ءبارى «مەرەيلى وتباسى» بايقاۋىنىڭ ءۇشىنشى جۇلدەگەرلەرى. وسى وتباسىنىڭ ءبىر وزگەشەلەۋ ەرەكشەلىگى بار. تالاي جىلداردان بەرمەن قاراتا تاشقاراەۆتار اۋلەتىندە 27 قاڭتار وتباسى كۇنى رەتىندە مەرەكەلەنەدى. وتباسى كۇنىندە ەشقانداي ەسكەرتۋسىز, شاقىرتۋسىز بارشاسى ابەكەڭ مەن گۇلەكەڭنىڭ قارا شاڭىراعىنا جينالادى. اق داستارقان جايىلادى. تىلەك ايتىلادى. الداعى ماقساتتار تالقىلانادى. ابدىعاني تاشقاراەۆ – ەڭبەك قىزىل تۋ وردەنىن, ونداعان مەدالدار العان. قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ قۇر­مەت گراموتاسىمەن, «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مە­دالىمەن ماراپاتتالعان. شىمكەنت قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاقتارىنا يە. سونداي-اق, اقش-تاعى كاليفورنيا شتاتىنىڭ دا قۇرمەتتى ازاماتى اتانعان. تاشقاراەۆتار وتباسىندا بارلىق ماسەلەلەر دەرلىك وتاعاسىنىڭ ۇيعارۋىنا سايكەس شەشىلەدى. ارينە, الدىن الا تالقىلانادى, وي-پىكىرلەر جان-جاقتى سارالانادى. بىراق شەشىمدى ءسوز وتاعاسىدا. سونداي-اق, ەگەر وتاعاسى مەن وتاناسى ۇيدە بولسا, ولار وتىرماي جاتىپ داستارقان باسىنا باسقالار جايعاسپايدى. ابەكەڭە اۋلەتتىڭ ۇلكەنى رەتىندە, ەل اعاسى, ەلتىرى توننىڭ جاعاسى رەتىندە بارلىق باسقوسۋلاردا توردەن ورىن بەرىلەدى. ءسوز باس­تايدى. وڭتۇستىك ءوڭىرىنىڭ ءتۇرلى-ءتۇرلى تويلارىندا توي اشادى. ارداقتى اعالاردىڭ, ايتۋلى اقساقالداردىڭ ءبىرى. ۇل-قىزدارىنا تالاپشىل. ءار جاعدايدا دا ادالدىقتى, ادىلدىكتى, شىنايىلىقتى جارا^­تادى. گۇلباقىت انا دا ءوڭىردىڭ, وبلىس­ ورتالىعىنىڭ جۇرتشىلىعىنا, ۇلكەن-كىشى­گە سىيلى, قۇرمەتتى, سىپايى جانداردىڭ قاتارىندا. ابدىعاني مىرزا مەن گۇلباقىت حانىم­نىڭ بارلىق پەرزەنتتەرى قازىرگى كەزدە كاسىپ­كەرلەر. ءبارى دە بيزنەستىڭ قىرى مەن سىرىن مەڭگەرگەن. ەلباسى ايتقان ەدى عوي, بيزنەس­پەن اينالىسۋ ون ادامنىڭ ءبىرىنىڭ عانا قو­لى­نان كەلۋى مۇمكىن. سەبەبى, ولار ۇنەمى وي­لانىپ, تىنىمسىز تىرلىك ىستەپ جۇرەدى دەپ. تاشقاراەۆتاردىڭ ءبارى ۋاقىتتىڭ قادى­رىن, ءاربىر ساعاتتىڭ باعاسىن جاقسى بىلەدى. سون­دىقتان, كوپ سويلەمەيدى, ۇزاق-ۇزاق اڭگى­مەلەسۋگە ونشا قۇمار ەمەس. سوندا دا وتبا­سى­لىق قۇندىلىقتاردى, داستۇرلەردى بەرىك ساق­تايدى. جاس ۇرپاق, بالا تاربيەسىنەن ايانبايدى. ابەكەڭنىڭ ءوزى اكەسىن ءجيى ەسكە الادى. جاسى ۇلعايعان سايىن اكەسى تۋرالى كوبىرەك ايتىپ وتىراتىنعا اينالدى. جوعارىدا كەلتىرگەنىمىزدەي, اكەسى 1942 جىلعى اقپاندا سوعىسقا اتتانعان. اناسى 29 جاستا بولعان. اكەسى پويىزدىڭ تەرەزەسىنەن باسىن شىعارىپ: «ايناش! ەكى بالام مەن شەشەمدى ساعان تاپسىردىم, ال ءوزىڭدى اللاعا تاپسىردىم», دەگەن ەكەن. سول كەتكەننەن حابار بولماپتى. ەسى كىرگەننەن-اق اكەسىن ويلاعان. كوپ ىزدەگەن. اقىرىندا, 2004 جىلى, 62 جىل وتكەندە, ۆورونەج ماڭايىنداعى وتروشكي سەلوسىندا, باۋىرلاستار زيراتىندا جەرلەنگەنى انىقتالعان. مايدانعا اتتانعاننان كەيىن التى اي وتكەندە قازا تاپقان ەكەن. ابەكەڭدەر اكەسى جاتقان جەرگە ارنايى ساپارلاپ بارىپ, قۇران باعىشتاپ قايتقان. جاڭا مالىمەتتەر تاپقان. الگى زيراتتا وڭتۇستىك ءوڭىرىنىڭ 38 قازاعى جەرلەنىپتى. وتباسىلىق قىمبات تا قاسيەتتى سىردىڭ ءبىرى – وسى.

شىمكەنت.

ماقالالار توپتاماسىن ازىرلەگەن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى مارحابات بايعۇت.