ونىڭ ۇستىنە ەلىمىزدەگى اعىن سۋدىڭ 45%-ى شەت ەلدەردەن كەلەدى. ماسەلەن, رەسپۋبليكاداعى سۋ رەسۋرسىنىڭ 40%-ىنان استامىن قۇرايتىن ەرتىس, ىلە, سىرداريا, جايىق, توبىل, ەسىل جəنە شۋ سەكىلدى وزەندەر كورشى رەسەي, قىتاي, تəجىكستان, قىرعىز ەلىنەن باستاۋ الادى. ال سىرداريانىڭ تəجىكستان, وزبەكستان اۋماعىنان وتەتىنى شىعىس قازاقستان, اباي, پاۆلودار, تۇركىستان, قىزىلوردا سياقتى وبلىستاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا كەرى اسەر ەتىپ وتىر. بۇعان ەلىمىزدىڭ ماقتا وسىرەتىن تۇركىستان وبلىسىنىڭ جاعدايى دالەل بولا الادى. سونىمەن بىرگە سىرتتان كەلەتىن سۋ رەسۋرستارى اياق سۋ, اۋىز سۋ جانە وندىرىستىك سۋ رەتىندە دە پايدالانىلۋدا. ياعني ترانسشەكارالىق سۋدى پايدالانۋ ءبىز ءۇشىن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىمەن تىكەلەي بايلانىستى. سوندىقتان پرەزيدەنت اۋىلعا قاتىستى ءسوز قوزعاعاندا جەردەن كەيىن سۋ ماسەلەسىن جۇيەلى تۇردە شەشۋدى ەكىنشى ورىنعا قويۋى كەزدەيسوق ەمەس. ول قازاقستاندا سۋدىڭ 65%-ى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا جۇمسالاتىنىن ەسكەرتىپ, سونىڭ 60%-عا جۋىعىنىڭ قۇمعا ءسىڭىپ, ىسىراپ بولىپ جاتقانىنا الاڭداۋشىلدىق ءبىلدىرىپ, «سۋسىز ەگىنشىلىك تە, باۋ-باقشا دا, مال شارۋاشىلىعى دا العا باسپايتىنى بەلگىلى» دەپ, ماسەلەنىڭ وزەكتىلىگىن اتاپ ءوتتى.
سۋدىڭ جەتىسپەۋشىلىگى قىزىلوردا, الماتى, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا قاتتى سەزىلسە, تۇركىستان وبلىسىنىڭ وڭتۇستىك اۋداندارىندا كوپ كوتەرىلىپ جۇرگەن ماسەلەلەردىڭ قاتارىنا اعىن سۋدى جاتقىزۋعا بولادى. الايدا سۋارمالى ەگىنشىلىكتىڭ ودان ءəرى دامۋىنا يرريگاتسيا جۇيەلەرىنىڭ توزۋى كەدەرگى كەلتىرۋدە. يرريگاتسيا جۇيەلەرى جاڭعىرتىلماي, كەيبىر سۋ ارنالارى وتكەن عاسىردىڭ 70 جىلدارىنىڭ ورتاسىندا ىسكە قوسىلىپ, سودان بەرى قايتا جوندەۋدەن وتپەگەن. ەلىمىزدەگى گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعىلاردىڭ 90%-ىنىڭ تەحنيكالىق جاعدايى كوڭىل كونشىتپەيدى. ءبىر وكىنىشتىسى, قازىر 500-دەن استام گيدروتەحنيكالىق نىسان ابدەن توزىپ, ونىڭ 200-ىندە توتەنشە جاعداي تۋىنداۋ قاۋپى بار ەكەن. سول سەبەپتى تۇتىنۋشىعا تاسىمالداۋ كەزىندە سۋ شىعىنىنىڭ ەدəۋىر ارتاتىندىعى دا بەلگىلى. زاماناۋي گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعىلارمەن جابدىقتاپ, ەسكىلەرىن جاڭعىرتۋ ماسەلەسىنىڭ بۇرىنعىدان بەتەر كۇردەلەنە تۇسۋدە. سۋ تاپشىلىعىنىڭ ءجيى سەزىلەتىندىگىن تۇسىنە وتىرىپ, سۋدى از قاجەت ەتەتىن ونىمدەردى ەگۋ جانە زاماناۋي سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن, تامشىلاپ سۋارۋ جۇيەسىن پايدالانۋ پروبلەماسى وسى كۇنگە دەيىن تولىعىمەن شەشىلىپ, اۋىسپالى ەگىس ءادىسىن ساقتاۋ سياقتى شارالارى قولعا الىنباۋدا. كوپ اۋدانداردا اۋەلى تەحنيكالىق سۋ دا جوق. جەراستى سۋلارى دا تارتىلىپ بارادى. بۇل جاعداي كاسىپ باستاۋعا كەدەرگى جاساپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە وڭىرلەردە جەراستى سۋلارىن پايدالانۋ ارقىلى سۋارمالى ەگىس القاپتارىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋ دا قيىنداپ وتىر. ەلدىڭ جايىلىمدىق القاپتارىنىڭ 42%-ى سۋدىڭ جوقتىعىنان پايدالانىلماي تۇر. وسىدان بارىپ سۋ تاپشىلىعى كۇن ساناپ كۇشەيىپ, ەل ەكونوميكاسى مەن ونىڭ ەكوجۇيەسىن دامىتۋعا كەرى اسەرىن تيگىزىپ, قوعامدا əلەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالار مەن شيەلەنىستەر تۋىنداۋدا. ويتكەنى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا جۇمسالاتىن سۋ قانداي مولشەردە جوعالسا, كەمىندە سونشاما اقشا ءتيىمسىز پايدالانىلىپ, قولدى بولدى دەگەن ءسوز. تەك ەندىگى جەردە سۋ شارۋاشىلىعىنا تىكەلەي قاتىسى بار مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جاۋاپتى ادامدار وسىنى تۇسىنسە يگى ەدى... بۇعان سۋ ماسەلەسىنە دەگەن كەشەندى كوزقاراستىڭ بولماۋى مەن سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق-ساراپتامالىق جۇيەسىنىڭ بولماۋى دا ءوز اسەرىن تيگىزۋدە. سونىمەن بىرگە سۋ شارۋاشىلىعى ينفراقۇرىلىمىنىڭ ءəرتۇرلى ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردىڭ قاراۋىندا بولۋى ۆەدومستۆوارالىق ۇيلەستىرۋ جۇمىسىن ناشارلاتىپ, سۋ رەسۋرستارىنا قاتىستى ءتيىمدى ساياسات جۇرگىزۋدى قيىنداتۋدا.
جالپى, سۋ تاپشىلىعى مەن وعان تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋدىڭ ماسەلەلەرى مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ قولداۋىمەن قابىلدانعان قازاقستاننىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق دامۋ جوسپارى مەن «جاسىل قازاقستان» سياقتى ۇلتتىق جوباسىندا كورىنىس تاۋىپ وتىر. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ باستى كورسەتكىشى رەتىندە سۋمەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋ جانە ەلىمىزدىڭ ىشكى جالپى ونىمىنە جۇمسالاتىن سۋ شىعىنىنىڭ مولشەرىن تومەندەتۋ مەن سۋ رەسۋرستارىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ جاتقىزىلماق. ولاي بولسا, پرەزيدەنتتىڭ سۋعا قاتىستى پروبلەمالاردى شەشۋدىڭ جولدارىنا ارنايى توقتالىپ, «سۋدىڭ دا سۇراۋى بار» دەۋىنەن اتالعان ماسەلەگە دەگەن جاڭا كوزقاراستىڭ پايدا بولا باستاعانىن كورۋگە بولادى.
