ال 2023-2024 جىلدار ارالىعىندا ەلىمىزدەگى كۇنباعىس مايىن وڭدەۋدىڭ جىلدىق قۋاتتىلىعى 100 مىڭنان اسا تونناعا ارتتىرۋدى جوسپارلانىپ وتىر. بيىل 40 مىڭ تونناعا, الداعى جىلى 66 مىڭ تونناعا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلگەن. بۇل ءوز كەزەگىندە ىشكى نارىقتى قاناعاتتاندىرۋدا ءارى ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا دايىن ءونىم باعاسىنىڭ تۇراقتالۋىنا اكەلمەكشى.
كۇنباعىس مايىنىڭ وزىندىك قۇنىن تۇراقتاندىرۋ ماقساتىندا وتاندىق ماي زاۋىتتارى قۇزىرلى مينيسترلىكتەرمەن مەموراندۋمعا قول قويعان. وندا بوتەلكەدەگى كۇنباعىس مايىن تىكەلەي ماي زاۋىتىنان ساتۋ باعاسىنىڭ ءليميتى ناقتى جازىلىپ, ول ءبىر ونىمگە لوگيستيكالىق شىعىندار مەن دۇكەندە قويىلاتىن قوسىمشا باعانى قوسپاعاندا 750 تەڭگەدەن اسپاۋعا ءتيىس. «مايلى داقىلداردى قايتا وڭدەۋشىلەر» ۇلتتىق قاۋىمداستىعى جۇرگىزگەن مونيتورينگ بارىسىندا زاۋىتتاردان كۇنباعىس مايىن ساتۋ باعاسى وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىمەن سالىستىرعاندا 30%-عا دەيىن تومەندەگەنى انىقتالعان.
بۇل جەردە دەلدالدار مەن بولشەك ساۋدا جەلىلەرىنىڭ تاۋار تاڭباسىن باقىلاۋدى قۇزىرلى ورگاندار جۇزەگە اسىرۋعا ءتيىس ەكەنىن ەسكە سالا كەتكەن ءجون. ال بەلگىلى ءبىر نارىق سۋبەكتىلەرى تاراپىنان بۇزۋشىلىقتار انىقتالعان جاعدايدا, ءتيىستى بولىمدەر ارەكەتتەگى ءىس-شارالاردى قابىلداۋى قاجەت.
«وتاندىق كۇنباعىس مايىن وندىرۋشىلەرگە ءوز ونىمدەرىن نارىقتاعى 30 پايىزدىق ۇلەستى الىپ جاتقان ءىرى ساۋدا جەلىلەرىنىڭ سورەلەرىنە قويۋ ماسەلەسى قارالىپ جاتىر. تاعى ءبىر ەسكەرەتىن ماڭىزدى جايت – ەكسپورتتىق باج سالىعىن ەنگىزۋ. بۇل ءىس-شارا كۇنباعىس تۇقىمىن ەكسپورتتاۋدى شەكتەۋ جانە وسى شيكىزاتتىڭ تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ءۇشىن قابىلداندى. گەوساياسي جاعدايعا بايلانىستى بىلتىر نەگىزگى ءوندىرۋشى ۋكراينا, رەسەي, ارگەنتينا جانە ەو ەلدەرىندە كۇنباعىس تۇقىمىن ءوندىرۋ ەكىنشى جىل قاتارىنان تومەندەدى. بۇل فاكتور, ءوز كەزەگىندە, الەمدىك نارىقتاعى ءونىم باعاسىنىڭ قالىپتاسۋىنا اسەر ەتتى. باعانىڭ كۇرت جانە ايتارلىقتاي اۋىتقۋى ورتالىق ازيا نارىعىنا دا اسەرىن تيگىزىپ جاتىر. سوندىقتان ازىق-تۇلىك ينفلياتسياسىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا مەملەكەت باسىمدىق بەرۋى كەرەك», دەيدى «مايلى داقىلداردى قايتا وڭدەۋشىلەر» ۇلتتىق قاۋىمداستىعىنىڭ باسقارما توراعاسى يادىقار يبراگيموۆ.
سونىمەن ەلىمىزدە بيىل جىل باسىندا 111,8 مىڭ توننا تازارتىلعان جانە تازارتىلماعان وسىمدىك مايى وندىرىلگەن. تازارتىلعان ماي ءوندىرىسى ءبىر جىلدا 1,3%, 25,3 مىڭ تونناعا دەيىن تومەندەسە, تازارتىلماعان ماي ءوندىرىسى, كەرىسىنشە, 40,2%, 86,4 مىڭ تونناعا دەيىن وسكەن. اسىرەسە شىعىس وڭىرىندە 11,6 مىڭ توننا تازارتىلعان جانە 30,4 مىڭ توننا تازارتىلماعان ماي وندىرىلگەن. ودان كەيىن 6,8 مىڭ توننا تازارتىلعان ماي ءوندىرۋ جاعىنان ەكىنشى ورىندا الماتى, 5,7 مىڭ توننادا ءۇشىنشى ورىندا شىمكەنت قالالارى بار.
جەرگىلىكتى كومپانيالاردىڭ ءونىمى ءبىر جىلدا 43%-عا ءوسىپ, 644,3 مىڭ تونناعا جەتتى. يمپورت, كەرىسىنشە, 13%-عا ازايىپ, 133 مىڭ توننانى قۇرادى. يمپورتتىڭ ۇلەسى, تيىسىنشە, ءبىر جىل بۇرىنعى 25,3%-بەن سالىستىرعاندا 17,1%-دى قۇراعان. وسى جىلدىڭ باسىندا وسىمدىك مايىنىڭ باعاسى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءبىر جىل ىشىندە 17,5%-عا وسكەن. ونىڭ ىشىندە كۇنباعىس مايى 17,2%, ءزايتۇن مايى 26,3%-عا قىمباتتاعان.
