كەڭەس توراعاسى الماتى قالاسىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك رەتتەۋشى ينستيتۋتتار مەن بيزنەستى قارجىلاي جانە قارجىلاي ەمەس قولداۋ وپەراتورلارىنىڭ قىزمەتى ەسەبىنەن كەشەندى جاعداي جاسالعاندىعىن جانە «كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ۇلتتىق جوباسى» نەگىزىندە بيزنەستى قولداۋ جونىندەگى باعدارلاماسى اياسىندا وتكەن جىلى قالا اكىمدىگىمەن بىرلەسكەن تۇردە بيزنەستى جەتىلدىرۋدە 131,5 ملرد تەڭگەگە 3 448 جوباعا قارجىلاي قولداۋ كورسەتىلگەندىگىن اتاپ ءوتتى.
الايدا زاڭنامادا كوزدەلگەن كاسىپكەرلىكتى مەملەكەتتىك قولداۋ ءالى تولىق كولەمدە پايدالانىلماي, بارلىق كاسىپكەر ءۇشىن قولجەتىمدى بولماي تۇر. ال پراكتيكالىق قىزمەتتە قۇقىقتىق نورمالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ جۇيەلى پروبلەمالارى سالدارىنان قولداۋدىڭ جەكەلەگەن ءتۇرى مۇلدەم قولجەتىمسىز.
ء«ىرى قالالاردا كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا امبەباپ بازارلاردى جاڭارتۋ دا ەلەۋلى اسەر ەتەدى. سونىمەن قاتار امبەباپ بازارلاردى جاڭارتۋ جونىندەگى ناۋقاندى مەملەكەتتىك قارجىلاي قولداۋدىڭ بولماۋى مەگاپوليستىڭ دە, بۇكىل رەسپۋبليكانىڭ دا ساۋدا سالاسىنداعى كوپتەگەن كاسىپكەردىڭ قىزمەتىن توقتاتۋ قاۋپىن تۋدىرادى. مۇنداي جاعداي ساۋدا قىزمەتىن رەتتەۋ جانە بيزنەستى قولداۋ جونىندەگى جەرگىلىكتى باسقارۋ تۋرالى زاڭداردىڭ قاعيدالارىن ىسكە اسىرۋ مەحانيزمىنىڭ جوقتىعىنا بايلانىستى ورىن الىپ وتىر», دەدى «اتامەكەن» ۇكپ جانىنداعى كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ كەڭەسىنىڭ حاتشىسى باتىرجان اشيتوۆ.
سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, كاسىپكەرلەردى ولاردىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭىندە بيزنەس-ينكۋباتورلار قولداۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى سانالادى. بۇل ينستيتۋت امەريكا قۇرلىعىندا جانە ەۋروپادا جاقسى قولدانىس تاپقان.
«الايدا ەلىمىزدە بيزنەس-ينكۋباتسيالاۋدى ەنگىزۋ كەڭ كولەمدە ەمەس, ويتكەنى زاڭنامادا ولاردى دامىتۋ شارالارىن قولدانۋ ءالى دە شەكتەۋلى», دەدى ول.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس, وڭتۇستىك استانادا بىلتىرعى قاڭتار وقيعاسى كەزىندە زارداپ شەككەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە كەلتىرىلگەن زالالدىڭ ورنى تولعانىمەن, ءىرى بيزنەس سۋبەكتىلەرى شىعىنىن وتەۋ بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەسىنە اينالىپ وتىر. باعالاۋ دەرەكتەرى بويىنشا 162 ءىرى بيزنەس سۋبەكتىنە كەلتىرىلگەن زالال 34 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل كولەمنەن الماتى قالاسىنا 31,5 ملرد تەڭگە كەلەدى ەكەن.
«2022 جىلعى قاڭتاردا بولعان قىلمىستار سالدارىنان كەلتىرىلگەن زالالدى زارداپ شەككەن بارلىق بيزنەس سۋبەكتىلەرگە, ونىڭ ىشىندە ءىرى كاسىپورىندارعا وتەۋ جەكەمەنشىككە قول سۇعىلماۋ جانە قورعاۋدىڭ كونستيتۋتسيالىق كەپىلدىكتەرىنەن تۋىندايدى», دەپ اتاپ ءوتتى قايىربەك شوشان ۇلى.
كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىعىن بۇزۋ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىندا دا ورىن العان. وتكەن جىلى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭنامانى بۇزعانى ءۇشىن 300-گە تارتا اكىمشىلىك ءىس قوزعالىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە 24 ملن تەڭگەدەن استام ايىپپۇل سالىنعان.
مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىنداعى زاڭنامانى بۇزۋشىلىقتار مەن بيزنەسكە قاتىستى زاڭسىز تالاپتاردىڭ جيىنتىعى كاسىپكەرلىك قىزمەتتى ايتارلىقتاي شەكتەپ وتىر. مەگاپوليستە كاسىپكەرلەردى قىلمىستىق پروتسەستىڭ وربيتاسىنا نەگىزسىز تارتۋ جاعدايلارى ورىن العاندىعى, بۇل جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ قۇقىعى مەن زاڭدى مۇددەسىن بۇزۋعا العىشارتتار جاسايدى. بىلتىر ەكونوميكالىق قىزمەت سالاسىنداعى قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق بويىنشا 200-دەن اسا قىلمىستىق ءىس تىركەلگەن. قىلمىستىق ىستەردىڭ اراسىندا وڭالتۋ نەگىزدەرى بويىنشا 60 ءىس توقتاتىلىپ, قىلمىستىق ىستەردىڭ 29,7 پايىزى نەگىزسىز قوزعالعان.
«ەگەر تەرگەۋ ورگاندارىندا قىلمىستىق ءىس قاراۋ ساتىسىنا دەيىن كاسىپكەردىڭ ءىس-ارەكەتىندە قىلمىستىق ارەكەتتىڭ بار-جوعىن وبەكتيۆتى باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تەرگەۋ تەكسەرىسىن جۇرگىزۋ مۇمكىندىگى بولسا, كاسىپكەرلەردى قىلمىستىق-قۇقىقتىق قاتىناستار سالاسىنا نەگىزسىز تارتۋدى الدىن الۋعا بولار ەدى. قالادا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ بويىنشا كەشەندى شارالار جۇرگىزىلگەنىمەن, زاڭنامادا كوزدەلگەن بيزنەستى قولداۋ شارالارى بەلسەندى پايدالانۋدا يننوۆاتسيالىق قىزمەتتەر ماقساتتى تۇردە ىلگەرىلەۋدە. الايدا كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىعىن بۇزۋدىڭ جەكەلەگەن فاكتىلەرى ءوڭىردىڭ كاسىپكەرلىك باستاماسىن نەعۇرلىم ءتيىمدى ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى», دەدى كەڭەس توراعاسى.
