ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»
قارجىگەرلەر بانك دەپوزيتىنە سالىنعان قارجىنىڭ كەلەشەكتە قانشا ۇستەماقى تاباتىندىعىندا ەمەس, تابىستان قانشا اقشا قالاتىنىنا بايلانىستى ەكەندىگىن ايتىپ, قاراجاتتىن اي سايىن 10%-ىن بولسا دا دەپوزيتكە سالىپ وتىرۋعا كەڭەس بەرەدى. ول ءۇشىن سالعان اقشا از ۋاقىتتا تابىس ءتۇسىرسىن دەسەڭىز, پايىزدىڭ ءوسىمى جوعارى دەپوزيت تاڭداۋ كەرەك, ارينە. دەسەك تە, بانكتەردىڭ دەپوزيتتەگى جىلدىق ءوسىمى بىردەي بولعانىمەن, اقشا ساقتاۋ شارتتارى ءار بولەك. دەپوزيتتەن الىنبايتىن سوماسى دا ءارتۇرلى.
ماسەلەن, Altyn بانكتە 1000 تەڭگەدەن باستاپ, 150 مىڭ تەڭگەگە دەيىنگى ارالىقتا ەكەندىگىن ايتساق, اقشانى ساقتاۋ مەن الۋ مەرزىمى دە وزگەشەلەۋ. ەلىمىزدەگى ەڭ سەنىمدى قارجى ينستيتۋتتارى رەتىندە ءىرى بانكتەردىڭ ۇسىنىستارىن قامتي وتىرىپ, ۇزدىك ون بانكتىڭ ىشىندە تولىقتىرۋ مۇمكىندىگى بار, بىراق 2 جىل مەرزىمگە ءىشىنارا الۋ قۇقىعىنسىز دەپوزيتتەردى Bereke Bank, Bank RBK, ForteBank, ەۋرازيالىق بانك, فريدوم فينانس قازاقستان بانكى جانە Halyk Bank قاراستىرىپ وتىر. سەگمەنتتەگى ەڭ جوعارى 11,6% مولشەرلەمەنى Bereke Bank, ودان كەيىن 10,6%-بەن ForteBank, 7,6%-دىق كورسەتكىشتە ەۋرازيالىق بانك پەن فريدوم فينانس قازاقستان بانكى ۇسىنادى. جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسى Bereke Bank-تە – 12,2%-دى, Bank RBK-دا – 11,5%-دى جانە Forte Bank-تە – 11,1%-دى قۇرايدى. سەگمەنتتەگى ەڭ تومەنگى دەپوزيت سوماسى – 15 مىڭ تەڭگە. ونى 5 بانك بەرەدى. ForteBank دەپوزيتىنىڭ ەڭ از سوماسى 100 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.
ساراپشىلار بىرنەشە جىل بۇرىن دەپوزيت مولشەرلەمەسى 9%-10% بولعانىن, سوندىقتان 2 جىلعا 11,6% نەمەسە ودان دا كوپ مولشەرلەمەنى بەكىتۋ كوڭىلگە قونىمدى كورسەتكىش ەكەندىگىن العا تارتادى. ال التى ايلىق كەزەڭدەگى كورسەتكىش بۇدان جوعارى بولماق. جيناق سالىمدارىنىڭ ماڭىزدى ارتىقشىلىقتارىنىڭ ءبىرى وسىندا, ياعني مولشەرلەمەلەردى ۇزاقمەرزىمدى بەكىتۋ مۇمكىندىگىندە.
دەگەنمەن بولاشاق سالىمشىلارعا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن باسقا كەزەڭدەرگە ارنالعان مولشەرلەمەلەر تۋرالى, ماسەلەن, Bereke Bank-ءتىڭ بۇل دەپوزيت ءتۇرى بويىنشا جتسم ءبىر جىلعا – 14,5% , التى ايعا – 17%. Bank RBK-دا ءبىر جىلعا – 14,5%, التى ايعا – 15,5%. ForteBank-تە ءبىر جىلعا – 14,4% , التى ايعا –17%. حالىقارالىق زەرتتەۋلەرگە قاراعاندا, كوپتەگەن ەلدە دەپوزيتتەر بويىنشا كەپىلدىك بەرىلگەن سوما جان باسىنا شاققاندا جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ەكى ەسەلەنگەن مولشەرىنەن اسپايدى. سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ بانكتەرى زاڭدى تۇلعالارعا ءارتۇرلى مەرزىمگە جانە ءارتۇرلى ماقساتقا دەپوزيتتەر قاراستىرعان. بيزنەسكە قاجەتتى اقشانى بانككە بىرنەشە نەمەسە ءبىر كۇنگە ورنالاستىرعان كەزدە بەلگىلى ءبىر پايدا الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن «قىسقا» دەپوزيتتەرى تاعى بار.
مۇنداي قىسقامەرزىمدى دەپوزيتتەر كومپانيالارعا اقشانى وتە قىسقامەرزىمگە اينالىمنان شىعارۋ ارقىلى, ولار سۇرانىسقا يە بولماعان كەزدە قوسىمشا تابىس الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەلىمىزدە بيزنەس دەپوزيتتەرى ون ءىرى بانكتە بار. ونىڭ ىشىندە زاڭدى تۇلعالارعا 1 كۇن جانە ودان دا كوپ مەرزىمگە دەپوزيتتەردى 6 بانك ۇسىنىپ وتىر. دەپوزيتتەر ءۇشىن بانكتەر كورسەتكەن جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسى ءبىر جىل مەرزىمگە قاراستىرىلعان, بىراق قاراجاتتى ورنالاستىرۋدىڭ ناقتى مەرزىمىنە بايلانىستى مولشەرلەمەلەر ءارتۇرلى جانە ءبىر كۇنگە نەمەسە بىرنەشە كۇنگە ورنالاستىرعان كەزدە كليەنت ءۇشىن جەكە ەسەپتەلۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ەسكەرگەن ءجون. سەگمەنتتەگى ەڭ جوعارى جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسى ForteBank-تە – 15,2%.
ايتىلىپ وتىرعان Forte Capital ءونىمى, بيزنەسكە قاراجاتتى 1 كۇننەن 1 جىلعا دەيىن جالپى العاندا 365 كۇن ورنالاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ودان كەيىن جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسى 14,5%-بەن ورنالاستىرۋ مەرزىمى 1 كۇننەن 3 جىلعا دەيىن Halyk Bank, 13%-بەن, ورنالاستىرۋ مەرزىمى 1 كۇننەن 12 ايعا دەيىن تسەنتركرەديت بانكى بار. وۆەرنايت, ياعني 1 ءتۇن نەمەسە ودان دا كوپ مەرزىمگە قاراجاتتى ورنالاستىرۋ مۇمكىندىگى ForteBank پەن Jusan Bank-تە بار. بۇل جاعدايدا تاريفتەر جەكە ەسەپتەلەدى.
ايتا كەتەيىك, بيىل 1 ناۋرىزدا زاڭدى تۇلعالاردىڭ ەدب-دەگى دەپوزيتتەرى ءبىر ايدا 4,7%-عا ازايىپ, 13,7 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. اقپان ايىنداعى كورسەتكىشتەردىڭ تومەندەۋىن بىردەن ەلىمىزدەگى 21 ەدب-ءنىڭ 18-ءى جانە سەكتورداعى جەتەكشى ون بانكتىڭ بارلىعى دەرلىك سەزىندى. ۇلتتىق بانك مۇنداي قىسقارۋدى ايىرباس باعامىنىڭ وزگەرۋىنەن بولەك سەكتورعا ءداستۇرلى توقسان سايىنعى سالىق اپتاسى – جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ سالىق تولەۋ مەرزىمى اسەر ەتكەنىمەن ءتۇسىندىردى.
«قازىرگى ۋاقىتتا زاڭدى تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرىنىڭ ازايۋى جانە تيىسىنشە ۇلتتىق بانكتەگى مەملەكەتتىك شوتتارداعى قاراجاتتىڭ ۇلعايۋى بايقالادى», دەپ ءتۇسىندىردى اقشا-كرەديت ساياساتىن رەتتەۋشى ماماندارى.
قاڭتاردا زاڭدى تۇلعالار دەپوزيتتەرىنىڭ كولەمى 2,1%-عا تومەندەپ, 14,4 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. دەگەنمەن العاشقى ون بانكتىڭ ىشىندەگى 4 قارجى ينستيتۋتىندا كورسەتكىش وسكەن.
- ForteBank – 7,1%-بەن 1,4 ترلن تەڭگەگە دەيىن;
- تسەنتركرەديت بانك – 2,2% بەن 1,3 ترلن تەڭگە;
- Bank RBK – 0,4%-بەن 890,8 ملرد تەڭگە;
- Altyn Bank – 0,3%-بەن 441 ملرد تەڭگە.
