دەنساۋلىق • 10 ءساۋىر, 2023

ەڭبەك – ەڭ جاقسى ەم

543 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

وكىنىشكە قاراي, ەسىرتكى, ىشكىلىكتى شەكتەن تىس پايدالانۋ سالدارىنان كۇيزەلىسكە تۇسكەن, ەشكىممەن ارالاسپاي, ومىردەن ءتۇڭىلىپ وزىنە قول جۇمساۋعا دايىن تۇرعان, ياعني ءمورالدى تۇرعىدا قۇلدىراعان ازاماتتار اراسىندا قايدا بارارىن, كىمنەن كومەك سۇرارىن بىلمەيتىندەر بارشىلىق. جارنامالايتىن دا جەر ەمەس, دەگەنمەن مۇنداي جاعدايعا ۇشىراعاندارعا پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعىنىڭ كومەگى كوپ.

ەڭبەك – ەڭ جاقسى ەم

تۇركىستان وبلىسى دەنساۋ­لىق ساقتاۋ باسقارماسىنا قا­راستى پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتا­لىعىندا جۇيكە اۋرۋلارىن جانە ناركولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەيتىن 740 توسەك-ورىن بار. ونىڭ 525-ىندە جۇيكە اۋرۋلارىنا, 130-ىندا ناركولوگيالىق اۋرۋعا قاتىستى ناۋقاستار ەم-دوم الادى. سونداي-اق سارىاعاشتا – 60, كەنتاۋ قالاسىندا 65 توسەك-ورىندىق جۇيكە اۋرۋلارىن ەمدەي­تىن بولىمشە بار, ولاردا جاقىن ماڭايداعى ناۋقاستار ەمدەلۋدە. وبلىستا 19 پسيحياتريالىق كابينەت بار. سونىمەن قاتار كەنتاۋ جانە تۇركىستان قالالىق ەمحانالارىندا العاشقى پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىقتارى جۇمىس ىستەيدى.

ورتالىق كومەگىنە مۇقتاجدارعا ەڭ الدىمەن ۋاقىتشا بەيىمدەۋ جانە دەتوكسيكاتسيا بولىمشەسىندە مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتىلەدى. ودان سوڭ پسيحوتەراپيا جانە پسيحولوگيالىق تۇسىندىرمە جۇمىس­تارى جۇرگىزىلەدى.

«ناۋقاستارعا ءتۇرلى ترەنينگ ۇيىمداستىرىلىپ, ارقايسىسى­مەن جەكە جۇمىس ىستەيمىز. ولار­دى قايتادان قوعامدىق ورتاعا بە­يىمدەۋگە بارىمىزدى سالامىز. قازىرگى تاڭدا مۇنداي ناۋقاستاردى ەڭبەك جانە سپورتتىق ءىس-شارالار ارقىلى قوعامعا بەيىمدەۋ جاقسى ناتيجە بەرىپ جاتىر. سەبەبى ەڭبەك ەتۋ ارقىلى ول ءوزىن قوعامعا كەرەك سەزىنەدى. ەڭسەنى ەزەتىن اۋىر ويلاردى قول جۇمىسى تىقسىرىپ شىعادى. ەڭبەك ەتۋ ارقىلى بويدان تەك تەر ەمەس, جاعىمسىز كوڭىل كۇي, ويلار دا سىرتقا بولىنەدى. ناتيجەسىندە, ناۋقاستار جۇيەلى ەڭبەك جۇمىستارىنان سوڭ وزدەرىن جەڭىل سەزىنەدى. ادامدى ادام ەتكەن ەڭبەك دەگەن ءسوز بار ەمەس پە؟ بۇل ءسوز وسىندا ءوزىنىڭ ومىرشەڭدى­گىن دالەلدەپ كەلەدى. «جۇمىسى جوق­تىق, تاماعى توقتىق, كويلەگى كوكتىك ازدىرار ادام بالاسىن» دەمەكشى, راسىندا دا ناۋقاستار كۇنۇزاق توسەگىندە جاتا بەرسە ەم قونۋى, قوعامعا بەيىمدەلۋى قيىن بولادى. سوندىقتان دا قازىر ەڭبەكپەن, سپورتپەن ەمدەۋ جۇمىستارىنا ەرەكشە دەن قويىپ جاتىرمىز», دەيدى ورتالىقتاعى اقپارات تالداۋ مونيتورينگ ور­تا­لىعىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى ءبورىباي سيحىمبەكوۆ.

ورتالىق باسشىسىنىڭ مەدي­تسينالىق قىزمەت ساپاسىن باقى­لاۋ بويىنشا ورىنباسارى قابى­لەت ابەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇندا توسەك-ورىن جەتىسپەۋشىلىگى جوق. وڭالتۋ بولىمشەسى سپورتتىق قۇ­رال­دارمەن جابدىقتالعان. ناۋ­قاس­تار جۇگىرۋ الاڭىندا ابدەن تەرلەپ, بىلتە تەمىرلەردى كوتەرىپ, ۆە­لو­سيپەد اپپاراتىندا بۇكىل دەنەسىنە كۇش سالىپ, بويىندا قان جۇگىرتە الادى. ماماندار بۇل ناۋقاستاردى سەرگىتىپ, ومىرگە باس­قاشا كوزقاراسپەن قاراۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن ايتادى.

«سپورت جاتتىعۋلارى اعزانىڭ يممۋنيتەتىن كوتەرەدى, سول سەبەپتى سپورتپەن شۇعىلداناتىن ادامدار, ۆيرۋستىق ينفەكتسيالارعا بەيىم بولمايدى. فيزيكالىق بەلسەندىلىك قان تامىرلارىنا جاعىمدى اسەر ەتەدى. جۇرەك – دەنەنىڭ ەڭ ماڭىز­دى ورگانى, ونىڭ دۇرىس جۇمىس ىستەمەۋى, اۋىر سالدارعا اكەلۋى مۇم­كىن. كۇندەلىكتى جاتتىعۋلار – جۇرەك-تامىر جۇيەسى قىزمەتىنىڭ جاقسارۋىنىڭ كەپىلى. سونىمەن قاتار وڭالتۋ بولىمشەسىندە ارنايى شەبەرحانالار اشىلعان. شەبەرحانالارعا ناۋقاستار ستانوكتارمەن اعاشتان ويۋ ويىپ, ءتۇر­لى تۇرمىسقا قاجەتتى بۇيىم­دار جاسايدى. اسىرەسە ناۋقاستار استاۋ جاساۋدى جاقسى مەڭگەرگەن. استاۋلار وتە ساپالى شىعىپ, جۇرت قىزىعۋشىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتىر. ال دومبىرالاردى ورتالىقتىڭ ناۋقاستارى جاسادى دەگەنگە كوپ جۇرت سەنە قويمايدى. كانىگى شە­­بەرلەردەن ءبىر مىسقال كەم جا­سالماعان دۇنيەلەرگە قاراپ با­سىڭىزدى شايقايسىز. راسىندا دا, ناۋقاستار اراسىندا قولىنان ونەر تامعان شەبەرلەر بار. ولار مۇندا ۋاقىتىن ءتيىمدى جۇمساپ جات­قانىن جاساعان بۇيىمدارىنا قاراپ اڭعارۋعا بولادى. جانە دە مۇندا كىشىگىرىم كىتاپحانا بار. كىتاپ وقۋ ارقىلى ناۋقاستار تانىم كوكجيەكتەرىن كەڭەيتە الادى. مەرزىمدى باسىلىمداردى وقىپ, كۇندەلىكتى جاڭالىقتاردى ءبىلىپ وتىرادى», دەيدى ق.ابەنوۆ.

ايتا كەتەلىك, وتكەن جىلى 22 083 ناۋقاس ديسپانسەرلىك باقىلاۋ­دا بولعان. ونىڭ 4 056-سىنىڭ پسيحو­اكتيۆتى زاتتاردى قولدانۋ­دان تۋىنداعان پسيحيكالىق جانە مىنەز-ق ۇلىق بۇزىلىستارى بار. سون­داي-اق بىلتىر پسيحيكالىق جانە مىنەز-ق ۇلىق اۋىتقۋلارى بار 88 ناۋقاس مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك وڭالتۋدان وتكەن. ونىڭ 45-ءى – پسيحياتريالىق, 43-ءى – نار­كولوگيالىق, 11-ءى – بالالار بولىم­شەسىنىڭ پاتسيەنتتەرى. سون­داي-اق پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتا­لىعىندا 4 856 بالا مەن 147 ءجاسوسپىرىم ديسپانسەرلىك باقى­لاۋدا بولىپ, ولاردىڭ 122-سىنە اۋتيزم دياگنوزى قويىلعان.

 

تۇركىستان وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار