اعانىڭ الدى –اق جايلاۋ

تۋعان باۋىردىڭ باۋىرمالدىعى جايلى اڭىزدى اركىمنىڭ ەستۋى بار شىعار. ەرتەدە, جاۋگەرشىلىك زاماندا بەيقام وتىرعان اۋىلدى جاۋ شابادى. جاۋ جاقىنداپ كەلىپ قالدى دەگەندە, قولى جەتكەندەرى ءبىر-ءبىر اتقا قونباي ما. الدى-ارتىنا قاراماي ءبىر پاقىرىڭ قاشىپ بارا جاتقاندا الدىنان بالاسى مەن تۋعان باۋىرى قاتار شىعادى. سوندا بالاسى اكەسىن ءوزىمسىنىپ, اتقا قارعىپ ءمىنىپ, مىنگەسىپ الادى. ال ءدال الدىندا تۇرعان باۋىرى بولسا جاۋتاڭداي: «مەن جاۋدىڭ قولىندا قالىپ بارامىن», دەگەندەي ايانىشتى كوزبەن قيىلا قارايدى. قىسىلتاياڭدا باۋىر مەن بالانى تاڭداۋ سىنعا تۇسەدى. باۋىر دەگەندە ەت جۇرەگى ەلجىرەگەن الگى پاقىرىڭ, ارتىنا مىنگەسكەن ۇلىنا بۇرىلىپ: «اتاسى باسقا, اتتان ءتۇس», دەپ بالاسىن ءتۇسىرىپ, باۋىرىن الىپ كەتكەن ەكەن دەيدى. سوندا بۇل اڭىز كەيبىر كەزدەرى بالادان دا باۋىر جاقىن بولاتىن ساتتەر ۇشىراسادى دەگەندى مەڭزەسە كەرەك. وسى رەتتەن كەلگەندە ەلباسىمەن بىرگە تۋىسىپ, ەت جۇرەگى ەلجىرەيتىن ءىنىسى, نازارباەۆتار اۋلەتىنىڭ قارا ورمانى – قارا شاڭىراقتىڭ يەسى بولات ابىش ۇلىنىڭ دا باۋىرى جايلى ايتارى بار... – بوكە, قۇدايشىلىعىنا كەلسەك, پرەزيدەنتتىڭ تۋعان باۋىرى بولۋ بولەكشە باقىت قوي. سوندىقتان دا پرەزيدەنتكە ومىردەگى ەڭ ەت جاقىن, ەڭ تىلەۋقور, ەڭ جاناشىر ادام ەكەنىڭىزدى كەسىپ ايتپاي-اق قويساق تا, اقيقاتى سولاي. جالپى, ءسىزدىڭ ۇعىمىڭىزدا باۋىردى قالاي تۇسىنەسىز؟ – تۋىستىق باۋىر دەگەن ۇلكەن ۇعىم عوي. دۇرىس ۇعىنعان ادامعا ونىڭ استارىندا تالاي دۇنيە جاتىر. ەندى ەت جاقىن باۋىرعا قاراما-قارسى «تاس باۋىر» دەگەن ۇعىم دا بار. ەسەنقۇل باۋىرىم ايتپاقشى: «اعا دەپ بارساڭ اعاعا, اعانىڭ كوڭىلى كوكتە ءجۇر. ءىنى دەپ بارساڭ ىنىگە, ءىنىنىڭ باۋىرى كوك تەمىرلەر» دە كەزدەسەدى. سوندىقتان باۋىردى اركىم وزىنشە, ءوزىنىڭ اقىلى جەتكەن جەرىنە دەيىن تۇسىنەدى دەپ بىلەمىن. شىنىمدى ايتسام, اعانى كەيدە باۋىرىمداي سەزىنسەم, كەيدە بالاسىنداي سەزىنەمىن. ويتكەنى, ءبىر جاعىنان جاس الشاقتىعىمىز بولسا (اعانىڭ ون ءۇش جاس ۇلكەندىگى بار), ەكىنشى جاعىنان ءۇيدىڭ ۇلكەنى, باس كوتەرەر بالاسى بولعاندىقتان اتا-انامىز دۇنيەدەن وتكەننەن بەرى اكە ورنىنداعى – اكەمىز. اعا قاي جاعىنان بولسىن – باۋىرلىق پارىزىن دا, اعالىق مىندەتىن دە, پەرزەنتتىك قارىزىن دا ادال وتەپ جۇرگەن ادام. سەبەبى, اعالىق, باۋىر­ل­ىق, پەرزەنتتىك ونەگە كورسەتە بىلەدى. ول كىسى­مەن وتىرىپ سويلەسىپ, سىرلاسقان كەزىمدە جانىم تازارىپ شىعادى. وسىنداي باۋىرىمنىڭ بولعا­نىنا تاۋبەشىلىك جاساپ, جاراتقانعا مىڭ دا ءبىر العىسىمدى جاۋدىرىپ جۇرەمىن. ال تەلەديداردان كورگەن سايىن ەت جۇرەگىم ەلجىرەپ تۇرادى. ويتكەنى, پرەزيدەنت بولۋدىڭ, بۇكىل ءبىر ەلدىڭ جۇگىن, اماناتىن ارقالاپ ءجۇرۋ, بۇگىنگىدەي كوك كەپتەردىڭ موينىنداي قىلتىلداپ تۇرعان مىنانداي زاماندا ەل باسقارۋدىڭ قانداي قيىن ەكەنىن سەزەمىن. كەيدە تەلەديداردان كوزىنىڭ استى ءىسىنىپ تۇرعانىن كورگەندە جۇرەگىم اۋىرادى. ءبىر وتباسىن الىپ ءجۇرۋدىڭ ءوزى قيىن بولعاندا, بۇتىندەي ءبىر ۇلت, ءبىر مەملەكەت بەتىنە قاراپ وتىرعان ادام­عا قانشالىقتى كۇش تۇسەتىنىن, مەن ايتپاسام دا جۇرتتىڭ ءبارى تۇسىنەدى دەپ بىلەمىن. «اعا الدىندا پەيىلىڭدى كورسەت, ءىنى الدىندا مەيىرىڭدى كورسەت» دەگەن, اعا مەنىڭ پەيىلىمدى بىلەدى, سەزەدى دەپ ويلايمىن. اعانىڭ الدى  – اق جايلاۋ دەگەن راس. – ەندەشە, ەلباسىنا لايىقتى ءىنى بولۋ وڭاي ەمەس دەيسىز عوي؟ – ماعان وسى ساۋالدى كوپ قويادى. ارينە, بىرىنشىدەن, مۇنداي اعا ماعان جاراتقاننىڭ بەرگەن سىيى, باعى. ەكىنشىدەن, جاۋاپكەرشىلىك. قولايسىزدىق تۋعىزاتىن جاعدايلار دا بار. ءبىر قيىن جەرى, ۇلكەن كىسىنىڭ ءىنىسىسىڭ عوي دەپ, قولىم­دا بيلىك تۇرعانداي الدىما جاعداي­لارىن ايتىپ كەلۋشىلەر كوپ. كەيدە اۋىر قىلمىس جاساعان بالاسىن تۇرمەدەن شىعارىپ بەر دەپ, بولماسا «نەسيەگە اقشا الىپ ەدىك, تولەي الماي جاتىرمىز», «بالامدى جۇمىس­قا قويىپ بەر» دەگەندەي, نەشە ءتۇرلى جاع­دايلارىن ايتادى. «ادام ولتىرگەن بالا­­ڭىزدى قالاي اقتايمىز, ولگەن بالا دا ءبى­رەۋدىڭ بالاسى ەمەس پە؟ ونىڭ ۇستىنە ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەمەسپىن عوي» دەسەڭ, ايت­قاندى تۇسىنبەي, قارعاپ-سىلەپ كەتەدى. ال شىن­دىعىندا, جوق-جىتىك جاعداي ايتىپ قينالىپ كەلگەن ادامدارعا كومەگىمدى بەرۋ­گە تىرىسامىن. ويلاڭىزشى, كەلگەن ادام­نىڭ بارىنە كومەكتەسۋ مۇمكىن ەمەس قوي. ءوزىڭىز بىلەسىز, ەشقانداي ساياساتقا ارالاسپايمىن. ەشقانداي جاۋاپتى قىزمەتتە جوقپىن. شامالعاندا جۇرگىزۋشىدەن باس­تاپ مەحانيك, اۆتوپارك ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, قاسكەلەڭدە نان زاۋىتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى بولدىم. قازىر بيزنەسپەن اينالىسامىن. كوزىن تاپقان ادامعا جالعىز ماعان ەمەس, بار­لىعىنا جول اشىق. ارينە, ءار بيزنەس­تىڭ ءوزىنىڭ قيىنشىلىعى, ونى باستاۋىن باستاعانمەن جۇرگىزۋ بار دەگەندەي... – جاقسى جەڭگە دە شەشەنىڭ ورنىن الماس­تىرىپ جاتادى ەمەس پە... – مەنىڭشە, اناڭنىڭ قولىنا كەلىن بولىپ ءتۇسىپ, ول كىسىنىڭ كوزىن كورگەن ادام – اناڭنىڭ ورنىنا جۇرەدى ەكەن. بۇگىندە سارا الپىسقىزى جەڭگەمىز ەمەس, انامىزدىڭ ورنىندا. كەيدە قاينى بولىپ ەركەلەيسىڭ, كەيدە كىشى بولعان سوڭ ايتاتىن كەڭەستەرى بولادى. ءسويتىپ, جەڭگەڭ اناڭنىڭ ايتقان اقىلدارىنا جاقىن­داپ كەتەدى. ونىڭ ۇستىنە, جالپى ەر ازامات­قا انادان كەيىن ەڭ جاقىن ادام ايەلى عوي. ياعني, اعاڭنىڭ تىلەۋىن تىلەيتىن دە جەڭگەڭ. سوندىقتان جاقسى جەڭگەنى انا­مەن بايلانىستىرۋعا ابدەن بولادى. ارينە, كەيدە رەنجۋى مۇمكىن. ويتكەنى, كەي­بىر كەزدەرى بالاسىنداي كورىنەمىز. جەڭ­گەم اۋلەتتىڭ ۇلكەنى بولعان سوڭ, ءبارى­مىز­دىڭ ابىرويىمىزدى ويلايدى, تىلەۋىمىزدى تىلەيدى. سۆەتلانا جەڭگەمنىڭ دە ءجونى بولەك. ساتىبالدى اعامنىڭ ءتۇتىنىن تۇتەتىپ, اتىن دا, وتىن دا وشىرمەي, بالالارىنا جاقسى تاربيە بەرىپ, ەل الدىندا اتقا مىنەتىن ازاماتتار ەتىپ شىعارعانىنا ءدان رازىمىن. ءانيپا اپكەمنىڭ دە اعا دەگەندە جانى قالماي تۇرادى. ءبىز ءوزى كوپ ەمەسپىز عوي. قازىر ءانيپانى شامالعانعا, جانىما كوشىرىپ اكەلدىم. – قازاقتا كەنجە ۇل قاراشاڭىراقتا قالىپ, سول اۋلەتتىڭ وتىن وشىرمەي, ءتۇتىنىن تۇتە­تىپ وتىرادى. سوندىقتان قارا شاڭىراقتا وتىر­عان بالانىڭ جاسى كىشى بولسا دا, جولى ۇلكەن. وسكەن ۇياسى – قارا شاڭىراققا كەلگەندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوزىن قالاي ۇستايدى, قالاي سەزىنەدى؟ كوڭىل تولقۋلارى بولا ما؟ – اۋىلعا ءجيى كەلەدى دەپ ايتا المايمىن. جىلىنا ەكى-ءۇش رەت كەلىپ كەتەدى. ارينە, ءبىر مينوتكە ارتقا بۇرىلۋعا ۋاقىتى جوق, ەلدىڭ قامىمەن جۇرگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءبىر ءسات پەندە رەتىندە ءوز ءۇيى, ولەڭ توسەگىنە كەلگەندەگى كوڭىل تولقۋىن كورۋ مەن ءۇشىن ءبىر عانيبەت ءسات. ۇلكەن ءۇي بار بالاعا ورتاق قوي. ءارى اركىمنىڭ ءوزى تۋىپ-وسكەن ءۇيى وزىنە قۇتتىحانا مەشىت ەمەس پە. ارينە, ءىنىسىنىڭ ۇيىنە كەلگەندە پرەزيدەنت ەمەس, باياعى بىرگە وسكەن باۋىر رەتىندە ءوزىن ەركىن سەزىنىپ, ارقا-جارقا ك ۇلىپ, ءبىر راحاتتانىپ دەمالادى. قارا شاڭىراققا كەلمەس بۇرىن مىندەتتى تۇردە اتا-انامىزدىڭ, قايتىس بولعان باۋىرىمىز ساتىبالدىنىڭ باسىنا بارىپ, قۇران وقىتىپ, ءتاۋ ەتىپ شىعادى. بايقايمىن, اعانىڭ اۋىلعا اڭقاسى اشىلىپ كەلەدى. الدىمەن اۋلاعا كىرە بەرىستەگى ءوسىپ تۇرعان, مۇمكىن وزىمەن جاستى دا شىعار, اكەي وتىرعىزعان ەمەن اعاشىن قۇشاقتاپ ۇزاق تۇرادى. قازىر ول ەمەنگە ەكى ادامنىڭ قۇشاعى ازەر جەتەدى. سول ەمەندى قۇشاقتاپ تۇرعاندا بالالىق كۇندەرىن, اتا-انامىزدى ەسىنە تۇسىرەتىن شىعار. ماۋقىن باسقان سوڭ اۋلانى ارالاپ, ۇيگە كىرەدى. «مىناۋ ءىنىمنىڭ ءۇيى, وسى شاڭىراقتا تۋىپ-ءوستىم» دەپ ىشتەي مارقاياتىن بولۋى كەرەك, قاشاندا قاسىنا دوستارىن, سىيلاس ىنىلەرىن ەرتىپ كەلەدى. ۇيگە كەلگەن سوڭ اۋىلدىڭ جاعدايىن, اعايىن-تۋىستاردىڭ, كورشى-قولاڭنىڭ جاعدايىن سۇرايدى. دەرەۋ كورشى تۇراتىن ءانيپانى شاقىرتىپ الادى. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, اعا ءازىل-قالجىڭعا جانى جاقىن ادام, داستارقان باسىندا وتە كوڭىلدى وتىرادى. سوسىن باسىمىز قوسىلعاندا اتا-انامىز, تۋىستار جايلى ەستەلىك ايتىپ, قىزىق وقيعالاردى ەسكە ءتۇسىرىپ, مارە-سارە بولامىز. ۋاقىتى بولعاندا دومبىرا الدىرىپ, قوڭىر داۋىسىمەن ءان سالادى. اعانىڭ بالالىق شاعى ۇشقوڭىر جايلاۋىندا وتكەن عوي, رەتىن تاۋىپ ءبىر رەت بولسا دا جايلاۋعا شىعىپ, اۋناپ-قۋناپ, اتقا ءمىنىپ قايتاتىنى دا بار. بايقايمىن, مەنى كورگەن جەردە بالانىڭ كىشىسى بولىپ, قارا شاڭىراقتا وتىرعان سوڭ قاشاندا كوڭىلىمدى اۋلاۋعا تىرىسادى. مۇنداي اعاعا نە ايتاسىڭ. كەيدە اعايىندى ۇشەۋمىز سىرلاسا قالعاندا: «ءانيپا, بولات! مەنىڭ تىلەۋىمدى تىلەيتىن سەندەردەي باۋىردىڭ بولعانى قانداي جاقسى! اتا-انامنىڭ كوزدەرىسىڭدەر عوي؟» دەپ اعىنان جارىلا باۋىرمالدىقتىڭ, تۋعاندىقتىڭ ەڭ بيىك قاسيەت ەكەنىن وسىلاي جەتكىزەتىن. – بوكە, اعادان كەيىن ءسىزدىڭ ساتىبالدى دەگەن باۋىرىڭىز بولدى. باۋىر تۋرالى ءسوز بولعان سوڭ, مارقۇم ول كىسى جايلى ءسوز ەتە كەتپەسەك بولماس... – انامىز ءالجان ءبىر پەرزەنتكە زار بولىپ, اۋليەلەردىڭ باسىنا تۇنەپ ءجۇرىپ اعانى 1940 جىلى 30 جاسىندا تۋعان عوي. ودان كەيىن دە بالا تۇراقتاماي اراسى ۇزاپ كەتكەن سوڭ, 1947 جىلى دۇنيەگە كەلگەن وسى اعام تۋعاندا كورشىمىزدەن تەرەزەدەن ساتىپ الىپ, اتىن ساتىبالدى قويعان. ءانيپا 1950 جىلعى, مەنى انام 43 جاسىندا 1953 جىلى تۋىپ, «ەندى بولادى» دەپ ەسىمىمدى بولات دەپ قويعان ەكەن. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, ءبىزدىڭ ارعى اتامىزدان باتىرلىق ۇزىلمەگەن, بي, شەشەن بولعان عوي. بابالارىمىز ەڭسەگەي بويلى ەسىم حاننىڭ تۋىن ۇستاعان قولباسشى قاراساي باتىر, قاراسايدىڭ ۇلى كوشەك باتىر, ودان نازارباي بي تارايدى. جاۋىرىنى قاقپاقتاي, بويى بيىك, ءىرى دەنەلى ساتىبالدى اعامدى كورگەندەر باتىر بابالارىنا تارتقان دەپ جاتاتىن. مارقۇم قايتىس بولعاندا تابىتقا ازەر سىيىپ جاتتى. ساتىبالدى اعامنىڭ ىرىلىگىنە, بويشاڭدىعىنا بالالارى قايرات پەن سامات تارتقان. باۋىرمالدىق جايلى ءسوز ەتىپ جاتىرمىز عوي, اعا تەمىرتاۋدا جۇمىس ىستەپ جۇرگەندە ساتىبالدى اعامدى قالانىڭ ءومىرىن كورسىن دەپ, قولىنا الىپ 8-ءشى سىنىپتى سوندا وقىتتى. ودان كەيىن اكەمىزدىڭ كوزى كورمەي قالعان سوڭ, جۇمىس ىستەپ كىشكەنتاي دا بولسا ۇيگە كومەگىن تيگىزسىن دەپ ۇزىناعاشتاعى سپتۋ-عا ءتۇسىردى. اسكەردەن كەلگەن سوڭ 20 جاسىندا سۆەتلانا جەڭگەمىزگە ۇيلەندى. اكەمىز دە ءازىل-قالجىڭعا جاقىن ادام ەدى عوي, بالالارىمەن قالجىڭداسىپ وتىراتىن. جاڭا ايتتىم عوي, ول كەزدە اكەمىز جانارىنان ايىرىلىپ, ءبارىن جوبالاپ قانا سەزەتىن. كوپتەن كۇتكەن كەلىن تۇسكەندە عوي, اكەم قۋانىپ, سۆەتا جەڭگەمنىڭ قولىنان ۇستاپ, ماڭدايىنان ءسۇيىپ, اينالىپ, تولعانىپ بولعان سوڭ: «اينالايىن, قىزىم-اۋ, مىنا ءبىزدىڭ داۋگە قايدان تاپ بولعانسىڭ؟ قولىڭ ءتىپتى ءناپ-نازىك قوي, بالام؟» دەپ ءبارىمىزدى كۇلدىرگەنى بار. – اناڭىزدى ساعىنىپ ءجۇرسىز بە؟.. – ساعىنعاندا قانداي. كوڭىلىمىزدە كوپ وكىنىش بار. انام نەبارى 67 جاسىنا قاراعان شاعىندا اۋىر ناۋقاستان دۇنيەدەن وزدى. انامىزدى جەڭەشە دەۋشى ەدىك. ويتكەنى, اعانى اكەمىزدىڭ شەشەسى مىرزابالا اپامىز باۋىرىنا باسىپ, ەنشىلەپ العان سوڭ انامىزدى جەڭەشە دەپ ايتقىزعان عوي. اعا جەڭەشە دەگەن سوڭ, ءبارىمىز سولاي اتاپ كەتتىك. نەمەرەلەرى «اپا» دەپ داريعادان باستاپ ايتتى. انامنىڭ جۇرەگىنىڭ كەڭدىگى عوي, مەنى كىشكەنە كەزىمدە بىرگە تۋعان دا ەمەس, بالا كورمەي زارىعىپ جۇرگەن جاماعايىندارىنىڭ باۋىرىنا سالىپ بەردى. ويتكەنى, ءوزى دە سول جاعدايدى باسىنان وتكەردى عوي. ويلانباي بەرگەنى, ءارى كوڭىلىنە مەدەۋ بولعانى – مامبەتباي اتام مەن ءبۇباي اپامدى قولدارىنا الىپ, ءبىر اۋلادا تۇردىق. شاماسى, بالاسىنىڭ كوز الدىندا ءجۇرىپ, ءوزى بايقاپ, باقىلاپ وتىراتىنىن انا جۇرەگى ەسەپكە السا كەرەك. اتام مەن اپام تەگىمدى وزدەرىنىڭ اتىنا جازدىرۋدى سۇراعاندا, انام اعاممەن اقىلداسسا: «جەڭەشە, ءوزىمىز دە كوپ ەمەسپىز عوي. بالا بەرگەنمەن, فاميلياسىن بەرمەڭىز» دەپ, قارسى بولعان ەكەن. مامبەتباي اتام مەن ءبۇباي اپام بەتىمە ەشكىمدى قاراتپاي ءوسىردى. ەكى ءۇيدىڭ اراسىندا شولجاڭداپ ءوستىم. انالىق مەيىرى عوي, شەشەمىز ءار بالادان ءبىر-ءبىر نەمەرەمدى باعىپ بەرەمىن دەپ وتىراتىن. سول ايتقانىنا جەتتى. ەڭ ۇلكەن نەمەرەسى داريعا تۋعاندا, ول كىسىلەر قاتتى قۋانىپ, دەرەۋ قاراعاندىعا ۇشىپ بارىپ, سارا تاتەم ەكەۋىن اكەلىپ الدى. قىرقىنان شىققان سوڭ سارا تاتەم ينس­تي­تۋتتا سىرتتاي وقيدى ەكەن, سەسسيا­سىنا كەتتى دە, سودان داريعانى باۋىرىنا باسىپ, بەرمەي ءبىزدىڭ قولىمىزدا بولدى. انامىز ۋادەسىندە تۇرىپ, ساتىبالدىدان قايراتتى, ءانيپادان ەلميرامىزدى, مەنىڭ تۇڭعىشىم گۇلميرامدى ەڭ قيىن كىشكەنە كەزىندە باعىپ بەردى. ال داريعانى ءۇشىنشى سىنىپقا كوشكەندە اۋىرىپ, كۇشى كەتە باستاعانىن سەزىپ, اتا-اناسىنا اماناتتاپ تاپسىردى. ءبىر ايتا كەتەرىم, مەن تالدىقورعان وبلىسى, قاراتال اۋدانى ءبىرىنشى ماي (قازىرگى كوكپەكتى) اۋىلىنا جولدامامەن بارىپ ءۇش جىل جۇمىس ىستەپ قايتقان ساتىبالدى اعام مەن سۆەتا جەڭگەمنىڭ قولىندا ەكى جىل تۇردىم. سوندا ءجۇرىپ بۇگىندە ءۇش بالامنىڭ اناسى, جۇبايىم گۇلجانمەن تانىستىم. قازاقتىڭ ءجون-جورالعىسىمەن قۇدا تۇسۋگە اعا دا باردى. گۇلجانعا ءبارىمىزدىڭ ريزا بولاتىنىمىز, اناممەن بىرگە تۇرعان ءۇش جىلدا ءوزىنىڭ كەلىندىك پارىزىن ادال اتقاردى. اۋىرىپ جۇرگەن سوڭعى كەزدەرىندە كۇن-ءتۇن دەمەي كۇتىپ, قاس-قاباعىنا قاراپ, باتاسىن الدى. گۇلجانعا سول انامىزعا جاساعان قىزمەتى ءۇشىن راحمەت. انام اعانى باسقا بالالارىنا قاراعاندا ەرەكشە جاقسى كوردى. بالا­سىنىڭ قاسىندا بولۋىن ارمانداعان انامىز سۇلتانىنىڭ الماتىعا ورالۋىن ساعىنىشپەن كۇتە-كۇتە 1977 جىلى ومىردەن وزدى. «ەلدىڭ بارىنە الماتىدان جۇمىس تابىلعاندا, مەنىڭ سۇلتانىما جۇمىس تابىلماي قاراعاندىدا ءجۇر» دەپ ءجيى ايتىپ وتىراتىن. «مەنىڭ سۇلتانىم جۇمىس ىستەپ, اقشاسىن جىبەرىپتى» دەپ, بولماسا گازەتكە اعا تۋرالى ماقالا شىقسا ابىسىن-اجىندارىن, كورشى-قولاڭدى جيناپ, ەتىن اسىپ, «جۋىپ» بەرەتىن. باۋىر بولعان سوڭ ساعىنامىز عوي, ايتپەسە, اعامنىڭ ازامات رەتىندە, قايراتكەر رەتىندە ارقا جەرىندە قالىپتاسقانى انىق. تەمىرتاۋداعى دوم­نادا قۇرىشتاي شىڭدالىپ شىققاننىڭ ارقاسىندا اعام پرەزيدەنت بولا الدى دەپ ويلايمىن. جەڭەشەم مەكتەپتە جۇرگەندە: «سۇلتانىم ساباقتان باس المايتىن. سيىردىڭ الدىنان شىق دەگەندە دە, ساباعىن وقىپ وتىرىپ الاتىن. وسى بالاما وقۋ ءوتىپ كەتە مە دەپ قورىقسام, سەندەردى وقىتا المادىم», دەپ كەيۋشى ەدى. «انا سۇتىمەن بىتپەگەن قاسيەت, تانا سۇتىمەن بىتپەيدى» دەگەن, مەنىڭشە, ەل باسقاراتىن ادامنىڭ مىنەز-قۇلقى سول بالا كەزدەن پايدا بولدى ما دەيمىن. ءبىزدىڭ وتباسىمىزدا بار قاسيەتتى سول كىسىگە ءۇيىپ-توگىپ بەرگەن عوي. اعادا بارلىق قاسيەت بار: شەشەندىك, كوسەمدىك, ەستە ساقتاۋ قابىلەتى قانداي كەرەمەت. مەن ءوزى كوپ سويلەمەيتىندەردىڭ قاتارىنانمىن. ءسىز سۋىرتپاقتاپ, جەتەلەپ وتىرعان سوڭ, ونىڭ ۇستىنە اعاعا دەگەن كوڭىلىمدى, جۇرەگىمدى بىلدىرەتىن ۋاقىت جەتتى عوي دەپ شەشىلىپ وتىرمىن. قازىر مەن دە پايعامبار جاسىنا جاقىنداپ قالدىم. بايقاعانىم, ادامنىڭ اتا-اناعا دەگەن ساعىنىشى ەشقاشان باسىلمايدى ەكەن. سوندا انا مەن بالا ماڭگىلىك پە دەيمىن. ويتكەنى, قانداي جاعدايدا دا – قۋانعاندا دا, باسىڭا ءىس تۇسكەندە دە ەڭ جاناشىر, ادال تىلەۋىڭدى تىلەيتىن, شىن قۋاناتىن ادامدى ىزدەيدى ەكەنسىڭ. مىنە, سول كەزدە انامدى ويلايمىن. سويتەم دە, اناسى بار ادامدارعا قىزىعامىن. ماعان اق جاۋلىق سالعان اپالاردىڭ ءبارى ءبىر-بىرىنە ۇقسايتىن سياقتى دا, ولاردى كورسەم-اق جەڭەشەمدى ەسكە تۇسىرەدى. ءبىر تۇيگەنىم, ءىشىنارا بولماسا, كەز كەلگەن پەرزەنت اتا-انا الدىنداعى پارىزىنان ۋاقىتىندا قۇتىلا المايدى. ءبىزدىڭ دە وكىنىشىمىز كوپ. كەيدە وتىرىپ: «انامىزعا ەڭ بولماعاندا ەندى ءبىر ون جىل عۇمىر بەرگەندە سۇلتانىنىڭ الماتىعا كەلگەنىن, ەلدى باسقارعانىن كورىپ, قانداي پەرزەنت وسىرگەنىنە ءبىر ماسايراپ, جاراتقان يەسىنە ريزا بولىپ ومىردەن وتەر ەدى», دەپ تە ارماندايمىز. – بۇگىندە قايىرىمدىلىق جاساۋدى ناۋ­قانعا اينالدىرىپ, ۇپاي جينايتىندار, كومەك­تەسىپ ءجۇرمىن دەپ جار سالىپ, ارزان اتاق جيناۋشىلار كەزدەسىپ جاتادى. بىردە پەر­زەنتحاناداعى جاڭا بوسانعان انالارعا كومەك جاسايمىز دەگەن ءبىر كاسىپكەر بۇكىل گازەت, تەلەارنادان جۋرناليستەردى جينادى. سونداعى شاقىرعاندا بەرگەنى – ون ايەلگە بالالاردىڭ ءبىر-ءبىر پامپەرسى... بىلۋىمشە, ءسىز وسى ۋاقىتقا دەيىن قانشاما قايىرىمدىلىق اكتسياسىن وتكىزدىڭىز, قانشاما ونەر ادامدارىنا دەمەۋشىلىك كورسەتىپ كەلەسىز. سىنىپتاس, اۋىلداس, دوس, اعايىن-تۋعاندارىڭىزعا كورسەتكەن كومەگىڭىز ءوز الدىنا. «ەگەمەن قازاقستانعا» دا بەس-التى جىل قاتارىنان ارداگەرلەر, زيالى قاۋىم وكىلدەرىنە 200 دانادان گازەتكە جازىلۋدا قولۇشىڭىزدى بەردىڭىز. جاقسىلىقتى ايعايلاپ جاسامايتىنداردىڭ «سورتىنان» ەكەنىڭىزدى بىلەمىز... – «ۇندەمەي جاساعان جاقسىلىقتىڭ ساۋابى ارتىق» دەگەن حاديس بار ەكەن. «وڭ قولىڭنىڭ بەرگەنىن سول قولىڭ بىلمەسىن» دەگەن دە قاعيدا بار. مەنىڭشە, قايىرىمدىلىق جاساۋدى جارىسقا سالۋدىڭ قاجەتى جوق. بەرگەنىڭدى باسىنا ۇرىپ, ەلگە ايتىپ بەرگەننىڭ نە قادىرى بار. كەلگەن قوناعىمىزعا اۋزىمىزدان جىرىپ اسىمىزدى, استىمىزدان ءتۇسىپ اتىمىزدى بەرەتىن قازاق ەمەس پە ەدىك. جەتىمىن جىلاتپاعان, جەسىرىن قاڭعىتپاعان ەل ەمەس پە ەدىك. – قازاقتا «ەكى تويىڭ قابات كەلسىن, ەكى دۇنيەڭ ابات بولسىن» دەگەن ءسوز بار. ەلباسىنىڭ تۋعان كۇنى مەن استانانىڭ كۇنى قاتار كەلىپ جاتىر ەكەن, نە ايتاسىز؟ – بالا كەزىمىزدەن انامىز 6 شىلدەدە: «بۇگىن سۇل­تانىمنىڭ تۋعان كۇنى عوي. جارىعىم, امان بولسا ەكەن», دەپ ايتىپ وتىراتىن. اعام استا­نانى ءتول پەرزەنتىندەي كورەدى. استانانىڭ كۇن سايىن ساندەنىپ, سالتاناتتانىپ كەلە جات­قانىنا جۇرتتىڭ ءبارى كۋا. سىرتتاعى ەل, كەلەتىن قاي دەڭگەيدەگى قوناق بولسىن مەملەكەتتىڭ دارە­جەسىن, دەڭگەيىن استاناسىنا دا قاراپ باعا­لاپ جاتادى ەمەس پە. وسى رەتتەن كەلگەندە ەۋروپالىق جاڭا ۇلگىدەگى بارلىق جاعى­نان ويلاستىرىلىپ, قاراستىرىلعان ءححى عاسىرعا لايىقتى ەلوردا بولىپ تۇر. استانالىقتارعا اشىق اسپان تىلەيمىن, نيەتى جاقسى قوناقتار كەلسىن دەيمىن. ال اعاتايىمنىڭ تۋعان كۇنىندە ول كىسىگە سىيلىق جاساۋعا كەلگەندە قينالامىن. ويتكەنى, ول كىسىدە ءبارى بار بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. تۋعان كۇنى بولماسا دا جاراتقاننان: «پەشەنەمە وسىنداي باۋىر بەرگەن ەكەنسىڭ, ەندى سونىڭ اماندىعىن بەرە گور, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ باعى باياندى بولۋى ءۇشىن كۇندىز-ءتۇنى جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەي جۇرگەن پەندەڭىزگە بايلىقتىڭ تورەسى – دەنساۋلىق بەرە گور, ابىرويىن اسىرا گور», دەپ ىشتەي تىلەيمىن. ايتتىم عوي, مەن كەيدە ويلاعان ويىمدى, تىلەگىمدى سىزدەر سياقتى كوپشىلىكتىڭ ارا­سىندا جەتكىزە المايمىن دەپ. سودان مىناداي امال ويلاپ تاپتىم. وسى ويلارىمدى, اعاعا دەگەن تىلەگىمدى اقىن ءشومىشباي ساريەۆكە ايتىپ بەرىپ, «اعا» دەگەن ءان جازدىردىم. بارىلداعان داۋىسىم بار, بىراق «اعانى» ايتقاندا كوڭىلىم بوساپ سالا بەرەدى. سول ءاننىڭ ىشىندە اعاعا دەگەن تىلەگىمنىڭ ءبارى ايتىلعان.   – ىڭىلداپ بولسا دا ايتىپ كورسەڭىز... قازاعىمدا كەڭ كوسىلگەن دالام بار, جەبەپ جۇرەر اكەم جانە انام بار. بارىنەن دە ءتاڭىرى ءوزى سىيلاعان, الاتاۋداي ارقا سۇيەر اعام بار. قايىرماسى: باۋىرىم-اعا, تاعدىرىڭ بار بيىكتەردە سىنالعان, ءتاڭىرىم ءوزى سول بيىككە, سول بيىككە شىعارعان. الدىمىزدا اعا بولا ءبىلدىڭ سەن, ساعان لايىق ءىنى بولۋ ءبىر ارمان. ەلىڭ ءۇشىن جاۋراپ كەيدە توڭدىڭ سەن, ساعان تىلەك تىلەپ جۇرەم جول جۇرسەم. الاتاۋداي ارقا سۇيەر قازاقتىڭ, ەلىن سۇيەر ەل اعاسى بولدىڭ سەن. ساۋلەسىن سەن ەرتە كوردىڭ تاڭنىڭ دا, ۇلتىڭ ءۇشىن ءجۇز ورتەنىپ, جاندىڭ دا. دوستارىڭ كوپ, دۇشپانىڭ دا از ەمەس, الاتاۋداي اعا بولدىڭ الدىمدا. تاۋلار مەنەن كەڭ دالا عوي كەڭىسىم, ءوزىڭ سالعان دامنەن كوردىم جەمىسىن. الاتاۋىم ارقا سۇيەر, امان بول, قازاق ءۇشىن, ۇلتىڭ ءۇشىن, ەل ءۇشىن.   ... ءيا, اعاعا لايىقتى ءىنى بولۋ ءبىر ارمان!.. – ادەمى اڭگىمەڭىزگە, انىڭىزگە دە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن گۇلزەينەپ سادىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».