كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «EQ»
دەسەك تە, بيزنەس سالاسىنداعى «قازاقستاندا جاسالعان» باعدارلاماسى وتاندىق ءوندىرىستى قولداۋدىڭ ناقتى شارالارىمەن ءالى دە بولسا تولىقتىرىلۋ كەرەكتىگى جونىندە تاياۋدا «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنى جانە تاماق ونەركاسىبى دەپارتامەنتىندە ايتىلدى. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ءوندىرۋ بويىنشا قاۋىمداستىقتار مەن سالالىق وداقتاردىڭ باسشىلارى, باعدارلاما وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ مۇددەلەرىن قالاي قورعاۋعا ءتيىس ەكەندىگىنە قاتىستى ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
«قازاقستاندا جاسالعان» باعدارلاماسىن تالقىلاۋ ونلاين فورماتتا ءوتتى. قاتىسۋعا شاقىرۋلار كوبىنەسە وتىرىسقا ءبىر كۇن قالعاندا كەلەدى. كوپتەگەن بيزنەس وكىلى دايىندالۋعا نەمەسە قاتىسۋعا ۇلگەرمەي جاتادى. سوندىقتان ءبىز جۇمىستىڭ تەكسەرىلگەن تۇرىنە ورالۋدى جانە زاڭنامادا تالاپ ەتىلگەندەي, وسى باعدارلامانى تالقىلاۋ ءۇشىن تىكەلەي جۇمىس توبىن قۇرۋدى ۇسىنامىز. توپ بيزنەستىڭ بارلىق تۇزەتۋى مەن ەسكەرتۋىن جازباشا تۇردە جانە حاتتامامەن قابىلدايتىن بولادى. تەك وسىلاي عانا ءبىز تاراپتاردىڭ پىكىرلەرىن ەسكەرىپ, جۇمىس ىستەيتىن قۇجاتتى الا الامىز», دەيدى «قازاقستان ءسۇت وداعىنىڭ» ديرەكتورى ۆلاديمير كوجەۆنيكوۆ.
«قازاقستاندا جاسالعان» جالپىۇلتتىق باعدارلاماسىن ازىرلەۋ تۋرالى جىل باسىندا جاريالانعان ەدى. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى جەرگىلىكتى نارىقتا ساپالى وتاندىق ءونىمدى جان-جاقتى قولداۋدا, وندىرۋشىلەرگە ءوز ونىمدەرىن ساۋدا جەلىلەرىندە ىلگەرىلەتۋگە كومەكتەسىپ, نەعۇرلىم ءتيىمدى ساتۋ شارتتارىن الۋى ءۇشىن دەكلاراتسيالانادى. قازىردىڭ وزىندە وتاندىق ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنە ارنالعان ساۋدا سورەلەرىنىڭ 50% جانە ونەركاسىپتىك تاۋارلارعا 10% ءبولۋ تۋرالى ۇسىنىس تالقىلانىپ جاتىر. بىراق, وندىرۋشىلەردىڭ پىكىرىنشە, وتاندىق ونىمدەردىڭ كوپتەگەن ساناتى بويىنشا ەلىمىزدەگى بولشەك ساۋدا سورەلەرىنىڭ 70%-ىنا دەيىن ءبولۋ قاجەت. بۇگىنگى تاڭدا ازىق-ت ۇلىك نارىعىنىڭ ساۋدا جەلىلەرى ۇستەمدىك ەتىپ, وزدەرىنىڭ ىڭعايىنا قاراي ەرەجەلەر جاسايتىندىعى بار.
ال بۇلار وتاندىق وندىرۋشىگە مۇلدەم پايدالى ەمەس. ساۋدا – ەكونوميكانىڭ قاجەتتى ەلەمەنتى. بىراق وزىندىك ءوندىرىس مەملەكەت ءۇشىن ماڭىزدىراق بولۋعا ءتيىس. ىشكى ءوندىرىس ەلدەگى تۇراقتىلىقتى, سىرتقى قاۋىپتەردەن ناقتى تاۋەلسىزدىكتى قالىپتاستىرىپ, مەملەكەتتىك بيۋدجەت پەن جۇمىس ورىندارىن قۇرادى. تابىستى ەلدەردىڭ بارلىعى وزىندىك ءوندىرىستى دامىتۋعا جانە قولداۋعا ۇمتىلادى. وندىرۋشىلەر اتاپ وتكەندەي, ءدال وسى ءوندىرىس ەكونوميكا ءۇشىن اناعۇرلىم ماڭىزدى جانە قۇندى. ازىق-ت ۇلىك ءوندىرۋ يندۋسترياسى وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ مۇددەسىنە نازار اۋدارا وتىرىپ, مەملەكەتتىك رەتتەۋدى قاجەت ەتەدى, بۇل ءۇشىن تۇبەگەيلى قادامدار قاجەت. ساۋدا ەرەجەلەرىنە قاتىستى زاڭنامانى قايتا قاراۋ, يمپورتتى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ قاجەت.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار اتاپ وتكەندەي, ۇكىمەتتىك باعدارلامانى ازىرلەۋشىلەر كاسىپكەرلەر بەلگىلەگەن وسال تۇستارعا نازار اۋدارماستان, وتاندىق ءوندىرىستى قولداۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى وندىرۋشىلەردىڭ وزدەرىنە جۇكتەگىسى كەلەدى. سالالىق وداق وكىلدەرىنىڭ پىكىرىنشە, «قازاقستاندا جاسالعان» بەلگىسىمەن تاۋاردى ەرىكتى سەرتيفيكاتتاۋ جۇيەسىن قۇرۋ يدەياسى ءدال وسىلاي كورىنەدى. جاۋاپكەرشىلىكتى وندىرۋشىلەرگە ارتىپ, سولاردىڭ قاراجاتىنا جاساۋدى كوزدەيدى. باعدارلاما بويىنشا جۇمىستىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى اياقتالدى, بىراق بيزنەستى ەلەۋلى قولداۋ ءىس-شارالارى ءىس جۇزىندە پىسىقتالماعان دەپ اتاپ ءوتتى كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار. بۇگىنگى تاڭدا باعدارلامامەن جۇمىس شىن مانىندە ەلىمىزدىڭ كاسىپورىندارىندا وندىرىلگەن تاۋارلار تاڭبالاناتىن «قازاقستاندا جاسالعان» بەلگىسىنىڭ جاڭا ديزاينىن تالقىلاۋعا اكەلدى. باعدارلامانى ازىرلەۋشىلەر سىرتقى بەتىنە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, ادەمى لوگوتيپتىڭ ارتىندا ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنىڭ نەگىزىن قۇرايتىن وتاندىق تاماق ءوندىرىسىن قولداۋ جونىندەگى ءىس-شارالار كەشەنى بولۋى كەرەك ەكەنىن ۇمىتىپ كەتكەن سياقتى. وندىرۋشىلەر باعدارلاما ولاردىڭ مۇددەلەرىن ساۋدا جەلىلەرىمەن كۇردەلى ءوزارا قارىم-قاتىناس جاعدايىندا قورعاپ, جوق قىزمەتتەر مەن ءارتۇرلى رەترو-بونۋستى, ساتىلعان تاۋار ءۇشىن التى ايعا دەيىن پوست-تولەمدەرگە توسقاۋىل قويادى دەپ ۇمىتتەنەدى.
سونىمەن قاتار وندىرۋشىلەر باعدارلامادا يمپورتتىق ونىمدەردىڭ ساپاسىن تەكسەرۋدى ۇيىمداستىرۋدىڭ ناقتى شارالارىن كۇتەدى. جاسىراتىنى جوق, يمپورتتاۋشىلار كوبىنەسە جەرگىلىكتى زاڭداردىڭ تالاپتارىن ورىندامايدى, ال ولار جەتكىزەتىن كوپتەگەن ءونىمنىڭ ساپاسى وتە تومەن. سالالىق وداقتار وكىلدەرى ەگەر نارىقتى وسىنداي كۇماندى تاۋاردان تازارتىپ (ال بۇل ەلدىڭ بارلىق ازىق-ت ۇلىك اينالىمىنىڭ ۇشتەن بىرىنە دەيىن), ورنىنا وتاندىق ءوندىرىستىڭ لايىقتى ءونىمى تۇرۋى قاجەت ەكەندىگىن ايتادى. ەلدىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ساۋدا جەلىلەرى تاراپىنان وتاندىق وندىرۋشىلەر ءۇشىن ءتيىستى جاعداي جاساۋ ماڭىزدى.
ء«بىز وندىرۋشىلەردىڭ كوزقاراسىن تىڭدادىق. ءبارىمىز قازاقستاندا تۇرامىز جانە ءسوزسىز جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەرگە باسىمدىق بەرىلۋى كەرەك. جاۋاپتى ۆەدومستۆولار بيزنەستىڭ پىكىرىنە قۇلاق اسىپ, وندىرۋشىلەردىڭ ەسكەرتپەلەرى مەن تىلەكتەرىن قابىلدايتىندىعىنا جانە «قازاقستاندا جاسالعان» باعدارلاماسى اياسىندا بارلىق قاتىسۋشىلاردىڭ مۇددەسى ءۇشىن ەلىمىزدىڭ ءوندىرىسىن دامىتۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەيتىن قۇرال بولاتىندىعىنا ءۇمىتتىمىز», دەدى «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسى ورىنباسارىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ەربول ەسەنەەۆ.
سونىمەن جيىن بارىسىندا قاتىسۋشىلار «قازاقستاندا جاسالعان» باعدارلاماسىن ازىرلەۋشىلەر بيزنەستەگى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ەسكەرىلۋىن, ازىرگە قۇجاتتى تۇزەتىپ, پىسىقتاۋعا بولاتىندىعىن جەتكىزدى.
