ءموبيلدى وپەراتورلار جۇمىسى قانشالىقتى قولايلى؟

بيىل اقپان ايىنىڭ سوڭىنا قاراي ەلدەگى ءموبيلدى ينتەرنەت جىلدامدىعى ءبىر جىلدا 19,5 پايىزعا ارتىپ, 23,46 مبيت/س قۇراعان. ەلىمىز الەمنىڭ 233 ەلى اراسىندا ءموبيلدى ينتەرنەتى ەڭ ارزان 20 ەلدىڭ قاتارىندا بولسا, ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىك يندەكسى بويىنشا باعاسى ەڭ تومەن 10 ەلدىڭ اراسىنداعى 9-شى ورىنعا تۇراقتادى. بۇگىنگى كۇنى ەلدەگى ءموبيلدى ينتەرنەتپەن قامتۋ 96 پايىزدى قۇراپ وتىر.

بۇل الدىڭعى جىلدارمەن سالىستىر­عاندا 3,3% ارتقان كورىنەدى. بىزدەگى ءموبيلدى ينتەرنەت دۇنيەجۇزىلىك جەلىگە شىعۋدىڭ نەگىزگى كوزى ەكەندىگىن ەسكەرسەك, ينتەرنەتكە قوسىلعان ۇيالى بايلانىس ابونەنتتەرىنىڭ سانى ءبىر جىلدا 3,1% ءوسىپ, 17,4 ملن قۇراعان. ەلىمىزدە تۇرعىندار مەن شەتتەن كەلۋشىلەر ءۇشىن «Kcell» (Kcell جانە Activ ساۋدا بەلگىلەرى), «موبايل تەلەكوم-سەرۆيس» (Tele2 جانە Altel ساۋدا بەلگىلەرى) جانە «كار-تەل» (Beeline ساۋدا بەلگىسى) وپەراتورى نارىقتىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن تانىتىپ وتىر. ال وسى سالانىڭ ساراپشى ماماندارى الەم بويىنشا ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ شوعىرلانۋى نارىقتاعى قاتىسۋشىلار سانىنىڭ ۇلعايعاندىعىن, ال ويىنشىلار قاتارى قىسقارۋ ۇردىسىندە ەكەندىگىن ايتادى.

بيىل اقپان ايىندا شۆەدتىك Ericsson تەلەكوممۋنيكاتسيالىق كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى ەۋروپالىق سالا قۇرى­لىمىنىڭ تۇراقسىزدىعىنان باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ ءۇشىن ءبىر ارناعا توعىسۋعا شاقىرعان. «ەۋروپاداعى باس­تى ماسەلە, تۇتىنۋشىلاردىڭ جەلىلەردى قۇرۋعا مۇمكىندىكتەرىنىڭ جوقتىعى جانە بۇل ۇزاقمەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ەۋرو­پانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنە نۇقسان كەلتىرۋى مۇمكىن», دەگەن ەدى CNBC-گە بەرگەن سۇحباتىندا. ول بۇل جاعدايدان شىعۋدىڭ نەگىزگى جولى وپەراتورلاردى بىرىكتىرۋ كەرەكتىگىن العا تارتادى. دەرەك­­تەرگە قاراعاندا, اقش-تا Verizon, T-Mobile جانە AT&T. Cricket Wireless جانە Mint Mobile (Ryan Reynolds) ۇيالى بايلانىستىڭ ءۇش وپەراتورى قامتاماسىز ەتىلگەن.

ءبىزدىڭ ساراپشىلار «ەۋروپادا جاعداي باسقاشا, كوپتەگەن ەلدە Vodafone سياقتى ءىرى حالىقارالىق برەند­تەردەن باسقا, تەك ءوز شەكارالارىن­دا جۇمىس ىستەيتىن كەمىندە ءۇش نەمەسە ءتورت تەلەكوممۋنيكاتسيالىق قىزمەت پروۆاي­دەرى بار. ناتيجەسىندە, ەۋروپادا جۇزدەگەن ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىمەن اتالعان سالالىق قۇرىلىم تۇراقسىز ءارى اۋقىمدى دامۋعا دايىن ەمەس. ءدال وسى ماسەلەنى ويىنشىلاردىڭ بىرىگۋى مەن ۇلعايۋى ارقىلى شەشۋگە تۋرا كەلەدى. جالپى, بۇل ءۇردىس قازىردىڭ وزىندە الەمدە بەلەڭ الىپ, شىندىعىندا ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ سانى از نارىقتا تۇراقتى ءارى باسەكەگە قابىلەتتى», دەپ سانايدى.

بيىل اقپان ايىنىڭ سوڭىنا قاراي ەلدەگى ءموبيلدى ينتەرنەت جىلدامدىعى ءبىر جىلدا 19,5 پايىزعا ارتىپ, 23,46 مبيت/س قۇراعان. ەلىمىز الەمنىڭ 233 ەلى اراسىندا ءموبيلدى ينتەرنەتى ەڭ ارزان 20 ەلدىڭ قاتارىندا بولسا, ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىك يندەكسى بويىنشا باعاسى ەڭ تومەن 10 ەلدىڭ اراسىنداعى 9-شى ورىنعا تۇراقتادى.

بۇگىنگى كۇنى ەلدەگى ءموبيلدى ينتەرنەتپەن قامتۋ 96 پايىزدى قۇراپ وتىر. بۇل اسىرەسە, وسىدان ءۇش جىل بۇرىن حالىقتى اۋرە-سارساڭعا سالعان پاندەميا كەزىندە ساباق پەن جۇمىس وفلايننان ونلاينعا اۋىسقان تۇستا ينتەرنەتكە قاجەتتىلىك اجەپتاۋىر سەزىلدى. سونىمەن نارىقتاعى سيپاتتاماعا پىكىر بىلدىرگەن ساراپشىلار جەر كولەمى نەعۇرلىم ۇلكەن بولسا, ولاردى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ سوعۇرلىم قىمباتقا تۇسەتىندىگىن, بۇل ءوز كەزەگىندە پايدالانۋشىلار ءۇشىن ينتەرنەتتىڭ جوعارى تۇپكىلىكتى قۇنىنا اسەر ەتەتىندىگىن, الىس قاشىقتىققا ينتەرنەت جىلدامدىعىنىڭ جانە تۇتىنىلاتىن ترافيكتىڭ ارتۋىنا بايلانىستى ابونەنتتەر ءۇشىن تومەنگى باعامەن بايلانىستىرادى. كەيىنگى كەزدە ەلدەگى ينتەرنەتتىڭ بىركەلكى تارالماۋى بەلگىلى جايسىزدىق تۋدىرىپ, ءتىپتى حالىق تىعىز ورنالاسقان قالالاردىڭ وزىندە ءبىر قوسىلىپ, ءبىر وشكەندىكتەن تۇرعىندارعا كەرى اسەرىن تيگىزىپ تۇر. ءتىپتى 7 مودەلدىك تسيفرلىق فابريكالار ساناتىنا ەنگىزىلگەن الىس شەتەلدە سۇرانىسقا يە ونىمدەردى وندىرەتىن ءىرى كاسىپورىنداردىڭ كەيبىرەۋىندە جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەت قوسىلماعان دەگەن اقپارات تا جوق ەمەس.

بىلتىر ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا 100 ادامعا تىركەلگەن ينتەرنەت ارقىلى ابونەنتتەر تىعىزدىعى جونىندە ساراپتاما جۇرگىزىپ, ناتيجەسىندە ەلدەگى ءاربىر 100 ادامنىڭ 15-ءى تۇراقتى تىركەلگەن ينتەرنەتتى پايدالاناتىندىعىن انىقتاعان. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ەلىمىزدىڭ تەلەكوممۋنيكاتسيا نارىعىدا «قازاقتەلەكومنان» باسقا ASTEL, Nursat, KazTransCom, ترانستەلەكوم, TNS Plus, SA Telcom, 2Day Telecom جانە كاتەلكو سەكىلدى كومپانيالار جۇمىس ىستەپ, 2016 جىلعا دەيىن «التەل», «موبايل تەلەكوم-سەر-ۆيس», «كسەلل» جانە «كار-تەل» بولعان. نارىقتاعى باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋدا وتكەن جىلى مەملەكەت باسشىسى 2022-2026 جىلدارعا قازاقستان رەسپۋب­ليكا­سىنىڭ باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ كونتسەپتسياسىن بەكىتتى.

وسى ورايدا, تاياۋدا پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ «ەكونو­­ميكانىڭ ءتۇرلى سالالارىندا باسە­كەلەستىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قابىلدانىپ جاتقان شارالار» تاقىرى­بىندا وتكەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا اگەنت توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رۋستام احمەتوۆ قازىرگى تاڭداعى قوعام مەن حالىقتى تولعاندىرىپ جۇرگەن وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى ۇيالى بايلانىس سالاسىنا توقتالدى. ۇيالى بايلانىس نارىعىندا 2 سۋبەكتىنىڭ ءبىرى 62%-دىق ۇلەسپەن «قازاقتەلەكوم» اق توبى («Kcell» اق, «موبايل تەلەكوم – سەرۆيس» جشس) جانە 38%-دىق ۇلەستە «كار-تەل» جشس بار ەكەندىگىن اتاپ, «قازاق­تەلەكوم» اق-داعى جيىلىكتەردى يەلە­نۋ بويىنشا 82%, «كار-تەل» جشس-18% قۇرايتىندىعىن ايتتى.

«نارىقتاعى شوعىرلانۋ (CR-2), مەملەكەتتىڭ قاتىسۋ ۇلەسى­نىڭ باسىم­­دىلىعى مەن ەركىن راديو­جيىل­ىكتىڭ جوقتىعى, رجس جانە تەلەكوم­مۋني­­كاتسيالىق ينفراقۇرىلىمعا قول جەتكى­زىلۋدە», دەپ ءتۇسىندىردى ر.احمەتوۆ تەلە­كوممۋنيكاتسيا سالاسىنداعى باسەكە­لەستىكتى دامىتۋدىڭ جول كارتاسىن تانىستىرۋ بارىسىندا.

ول سونىمەن قاتار باسىمدىق سپەكترلىك رەسۋرستاردان باسقا, «قازاق­تەلەكوم» اق تابيعي مونوپوليالار سالاسىنا جاتاتىن رەسپۋبليكانىڭ بۇكىل اۋما­عى بويىنشا جەراستى كابەلدىك كارىزىنىڭ 80%-دان استامىنا يە ەكەندىگىن, مەملەكەت قاتىساتىن وپەراتوردىڭ نارىقتى مونوپوليالاۋى بايلانىس وپەراتورلارى اراسىنداعى كليەنت ءۇشىن باسەكەلەستىكتىڭ تومەندەۋىنە اكەلىپ, ناتيجەسىندە ابونەنتتەر باعاسىنىڭ وزگەرۋىنە, تۇتىنۋشىلارعا تالاپ ەتىلمەگەن قىزمەتتەردى جۇكتەۋگە, ابونەنتتەرگە قىزمەت كورسەتۋ سەرۆيسىنىڭ ناشارلاۋىنا, سونداي-اق بايلانىس جانە ينتەرنەت قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسىنا شاعىمدار ارتىپ, بۇگىندە مەملەكەتتىك رەسۋرستىڭ قولدانىستاعى ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى اراسىندا تولىعىمەن بولىنگەندىگىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار جاڭا كومپانيالار ۇيالى بايلانىس نارىعىنا ەنە المايتىندىعى, وسىنداي ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن تەلەكوممۋنيكاتسيا سالاسىنداعى جول كارتاسى بەكىتىلگەندىگىن ايتتى.