«قاۋىپسىز NIS» ءموبيلدى قوسىمشاسى مەكتەپ جاسىنداعى كەز كەلگەن بالا سۋيتسيدپەن بايلانىستى ماسەلەلەرگە تاپ بولعان جاعدايدا اقپارات الۋعا ارنالعان ءارى رۋحاني ەرىك-جىگەر بەرۋگە كومەكتەسەدى. جوبانىڭ اۆتورى – دانيال شوكوبالينوۆ. ول تەلەفونعا تەلمىرگەن ءوزى قاتارلى جاستاردىڭ باستى پروبلەماسى پسيحولوگيالىق اۋىتقۋلار ەكەنىن جاقسى بىلەدى. كۇندەلىكتى مىڭداعان اقپارات جاسوسپىرىمدەردىڭ ساناسىن ۋلاپ جاتىر. ال اتا-انانىڭ قاداعالاۋىنان قالىس قالعان كەيبىر وقۋشىلار قاۋىپتى اقپاراتتىڭ شىرماۋىنا ءتۇسۋى ابدەن مۇمكىن. «ماعان امەريكالىق پسيحولوگ اۆراام ماسلوۋدىڭ «بۇگىن ىستەي الاتىن ءىستى ەرتەڭگە قالدىرماڭىز. ەگەر بىرەۋ ءسىزدىڭ كومەگىڭىزگە مۇقتاج بولسا, ونى قازىر بەرىڭىز» دەگەن ءسوزى ۇنايدى. مەنى الاڭداتاتىن باستى ماسەلە – قوعامدا وزىنە قول جۇمسايتىن جاستاردىڭ كوبەيۋى. بۇل – ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن قاۋىپ. نەگە دەسەڭىز, بالا كەزىندە پسيحولوگيالىق دەرتكە شالدىققان ادامنىڭ ودان ايىعۋى وتە قيىن. ونىڭ وزگە دە ادامدارعا زيانى ءتيۋى مۇمكىن», دەيدى دانيال.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ىسكە ينفورماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى راۆيل رامازانوۆ مۇرىندىق بولىپتى. ۇستازى ەكەۋى بىرلەسە يدەيالارىن جاڭعىرىپ, جاقىندا استانادا وتكەن بايقاۋدا ۇلكەن عالىمداردان وڭ پىكىر الىپ قايتىپتى. قازىر باعدارلاماعا قوسىمشا اقپاراتتار ەنگىزىلىپ جاتىر. «مۇندا ونلاين دەرەكتەر بازاسى بولادى. «قاۋىپسىز NIS» ءموبيلدى قوسىمشاسىنىڭ ديزاينى مەن فۋنكتسيونالدىعى وقىرماندى وزىنە ەلىتىپ اكەتۋى كەرەك. قازىر iOS جانە Android پلاتفورمالارىنا «قاۋىپسىز NIS» ءموبيلدى قوسىمشاسىن ەنگىزۋ جوسپاردا بار», دەيدى ر.رامازانوۆ.
ەگەر جوبا ماقۇلدانىپ, ىسكە اساتىن بولسا كوپتەگەن قولايسىزدىقتىڭ الدىن الۋعا بولادى. ەڭ عاجابى, «قاۋىپسىز NIS» قوسىمشاسى جاسوسپىرىمدەرگە ءوز ەموتسيالارى مەن سەزىمدەرىن بىلدىرۋگە دە مۇمكىندىك بەرەدى. ومىرگە قۇشتارلىقتى وياتادى. ودان بولەك قولدانۋشىعا ىڭعايلى ينتەرفەيسكە يە. جوبا اۆتورلارى جىلدام جۇكتەلىپ, ءارتۇرلى قۇرىلعىلاردا جۇمىس ىستەۋىنە كۇش سالىپ جاتىر.
وكىنىشكە قاراي, مەكتەپ قابىرعاسىندا وقىپ ءجۇرىپ, وزىنە قول جۇمساۋعا بەيىل وقۋشىلار جەتىسۋ وڭىرىندە دە جوق ەمەس. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ءبىلىم وردالارىندا پروفيلاكتيكالىق جۇمىستار جەتكىلىكتى جۇرگىزىلمەيدى. بالا كىشكەنتاي كەدەرگىگە تاپ بولسا, بىردەن پسيحولوگيالىق تىعىرىققا تىرەلەدى. وعان باستى سەبەپ – الەۋمەتتىك, وتباسىلىق, پسيحولوگيالىق فاكتورلار. شەڭبەرگە قامالعان وقۋشىعا اتا-اناسىنىڭ, سىنىپ جەتەكشىسىنىڭ, ءوزى ارالاساتىن جاقىن ورتاسىنىڭ مەيىرىمى جەتپەي جاتادى. قوعامنان كوڭىلى قالعان بالانىڭ قايتا قالپىنا كەلۋى قيىن. اتالعان جوبا وسى ماسەلەلەردىڭ ءبارىن قامتىعان. قولدانۋشىمەن ءوزارا ديولوگكە تۇسە وتىرىپ, ءارتۇرلى قىزىقتى تاپسىرمالار بەرەدى. ءارى تەستىلەۋدەن وتكىزىپ, قوعامداعى ءرولىن ايشىقتايدى.
پسيحولوگتار كوبىنە بالالار سۋيتسيدكە نەگىزىنەن 15-16 جاس ارالىعىندا ۇرىناتىنىن العا تارتادى. وكىنىشكە قاراي, ەلىمىزدە كەيىنگى جىلدارى بۇل جاس مولشەرى اناعۇرلىم جاسارعاندىعى بايقالادى. ۇنەمى سمارتفونعا شۇقشيعان جاستاردىڭ ىشكى الەمىنە اتا-اناسى بويلاي بەرمەيدى. جىگىتتەن كوڭىلى قالعان قىزدار نەمەسە عاشىعى قاراماعان جىگىتتەر ويلانباي انتەك ارەكەتكە بارۋعا اسىق. ودان بولەك مەكتەپ قابىرعاسىندا جوعارى سىنىپتاردىڭ قوقان-لوققىسى وقۋشىنىڭ ساناسىنا قاتتى اسەر ەتەدى.
– كەڭەس وكىمەتى ۋاقىتىندا سۋيتسيدكە بارىپ, ءتىرى قالعان تۇلعاعا پسيحياتريالىق ەمحاناعا قارالۋى مىندەتتەلىنەتىن. سەبەبى مۇنداي جاعىمسىز جاعدايعا تاپ بولعان جان يەسىنىڭ قايتادان اياققا تۇرۋىنا ۇلكەن جىگەر كەرەك. ايتسە دە قازىر «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكستە بۇل تۋرالى ەشقانداي مالىمەت جوق. وقۋشىنىڭ مامانعا قارالعانىن قاداعالامايدى دا. ونىڭ ۇستىنە قازىرگى زاماندا بالالار اراسىنداعى الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك قاۋىپتى قادامدارعا يتەرمەلەيدى. ءبىزدىڭ جوبادا وسىنىڭ ءبارى ەسكەرىلگەن, – دەيدى ر.رامازانوۆ.
جەتىسۋ وبلىسى
