بيىلعى جىلدىڭ ۇلەسىندەگى يندۋستريالاندىرۋ جوبالارىنىڭ قاتارىندا «قازتەلەراديو» اق-تىڭ تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەرى ناتيجەسىندە جۇزەگە اسقان «تەلەگازەت» جوباسى دا بار. وسى جوبا اياسىندا «ەگەمەن قازاقستان», «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرى ەلىمىزدىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت «وتاۋ تۆ» ۇلتتىق تەلەحابار تاراتۋ جەلىسى ارقىلى ءوز وقىرماندارىنا جەدەل جەتۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. وسى وقيعاعا وراي ءبىز «قازتەلەراديو» اق باسقارما توراعاسى اباي قادىراليەۆكە بىرنەشە سۇراق قويعان ەدىك.
– اباي ماراباي ۇلى, «تەلەگازەت» شىعارۋ يدەياسى قالاي پايدا بولدى؟ قاعازبەن تاراتىلاتىن گازەتتەن مۇنىڭ قانداي ەرەكشەلىكتەرى بار؟
– «تەلەگازەت» قىزمەتىن ازىرلەۋ يدەياسى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قالا مەن اۋىل اراسىنداعى اقپاراتتىق تەڭسىزدىكتى جويۋ جونىندە ۇكىمەتكە بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس پايدا بولدى. وسى تاپسىرما نەگىزىندە ءبىز «وتاۋتۆ» سپۋتنيكتىك تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋدىڭ ۇلتتىق جەلىسىنىڭ قىزمەتى قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن نۇكتەسىنە قولجەتىمدى ەكەندىگىن, ال وتاندىق تسيفرلىق ەفيرلىك تەلەحابار تارالىمىن وتانداستارىمىزدىڭ 50 پايىزى كورە الاتىندىعىن ەسكەرە وتىرىپ, «ەگەمەن قازاقستان», «كازاحستانسكايا پراۆدا» سەكىلدى ەلىمىزدىڭ باستى باسىلىمدارىن ءوز وقىرماندارىنا جەدەل جەتكىزۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدى قولعا العان ەدىك. سونىڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ شەتكەرى وڭىرلەرىندە ورنالاسقان ەلدى مەكەندەر حالقى دا بار. مىنە, وسى جۇرتشىلىق قازىرگى كۇنى ەلىمىزدىڭ جوعارىدا اتالعان باستى باسىلىمدارىن «وتاۋتۆ» ۇسىنعان «تەلەگازەت» ارقىلى وقۋ مۇمكىندىگىنە قول جەتكىزگەندىگىن ماقتانىشپەن مالىمدەي الامىن.
ايتا كەتەتىن ءبىر جايت, جوبانى ءجۇزەگە اسىرۋ ماسەلەسىن بايلانىس جانە اقپارات اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى اسقار جۇماعاليەۆتىڭ ءوزى باقىلاۋىندا ۇستادى. اتالعان ۆەدومستۆونىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى بۇل ماسەلە جونىندە ۇنەمى حاباردار بولىپ وتىردى. وسىنىڭ ءوزى جوبانىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتسە كەرەك.
«تەلەگازەتتىڭ» قاعازبەن تاراتىلاتىن كادىمگى گازەتكە قاراعاندا ءبىر ەرەكشەلىگى – ونى شىققان بەتتە-اق جەدەل وقۋعا بولاتىندىعى. ال «ەگەمەن قازاقستان» مەن «كازاحستانسكايا پراۆدانىڭ» قاعازداعى نۇسقالارىن ەلىمىزدىڭ تۇكپىر شەتىندە ورنالاسقان اۋىلدارعا جەتكىزۋدىڭ وزىندىك ماشاقاتتارى بار ەكەندىگى بۇرىننان بەلگىلى. ويتكەنى, ولاردى, ەڭ الدىمەن, باسپاحانادا باسىپ شىعارۋ قاجەت. سونان كەيىن بارىپ, پوشتا قىزمەتى ارقىلى تاراتىلا باستايدى. ءسويتىپ, بۇل گازەتتەر الىستاعى اۋىلدارعا كەيبىر جاعدايلاردا بىرنەشە كۇن وتكەننەن كەيىن بارىپ جەتىپ جاتادى. ال «تەلەگازەت» گازەت رەداكتسياسى ونى فايلعا سالىپ ازىرلەپ بەرگەننەن كەيىن «وتاۋتۆ» ارقىلى بىردەن وقىرماندار نازارىنا ۇسىنىلادى.
ءسويتىپ, «وتاۋتۆ» ۇلتتىق حابار تاراتۋ جەلىسىنىڭ كورەرمەندەرى گازەت جاريالانعان ساتتەن باستاپ, ونى وزدەرىنىڭ ۇيدەگى تەلەديدارلارىنان كورىپ, وقۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. ەگەر ۇلتتىق تسيفرلىق تەلەديدار كورەرمەندەرىنىڭ 80 پايىزى اۋىلدىق جەردەگى ادامدار ەكەندىگىن ەسكەرەتىن بولساق, مۇنىڭ ءوزى گازەتتەر ءۇشىن دە, ولاردىڭ وقىرماندارى ءۇشىن دە قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەندىگىن تۇسىنۋگە بولادى.
جالپى, «تەلەگازەت» جوباسىنىڭ الەمدە ازىرگە بالاماسى جوق دەۋگە بولادى. ونى ءبىرىنشى بولىپ «ەگەمەن قازاقستان», «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرىنىڭ تاپسىرىستارى مەن ارىپتەستىگى نەگىزىندە «قازتەلەراديو» اق جۇزەگە اسىردى. ءبىز ءوزىمىزدىڭ وسىنداي جاڭالىعى بار قىزمەتىمىز ارقىلى وتاندىق تسيفرلىق تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ ءىسىن دامىتۋدى كوزدەپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار, قىزمەت اياسىندا كەڭەيتۋ ۇستىندەمىز. حالىق مۇنى لايىقتى باعالايتىن بولادى دەگەن ويدامىز.
– باسقا دا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى «تەلەگازەت» جوباسىنا قاتىسا الا ما؟
– ارينە, قاتىسا الادى. باسقا گازەت-جۋرنالدار دا بۇل جوبانىڭ ارتىقشىلىعىنا كوپ وتپەي-اق كوز جەتكىزەتىن بولادى دەگەن ويدامىن. ويتكەنى, بۇل ءىستى العاشقى بولىپ قولعا العان «ەگەمەن قازاقستان» جانە «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرى «وتاۋتۆ»-نىڭ مۇمكىندىكتەرى ارقىلى ءوز وقىرماندارىنىڭ اۋديتورياسىن ءبىر ءساتتىڭ وزىندە-اق 750 مىڭ وتباسىنا دەيىن كوبەيتۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى.
– تەلەگازەتتىڭ شىعىندارىن كىمدەر ارقالايدى؟ ونى شىعارۋ ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى مە؟
– «تەلەگازەت» جوباسىن ازىرلەپ ونى ىسكە قوسۋعا جۇمسالعان شىعىندار «قازتەلەراديو» اق ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلدى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە ارناۋلى باعدارلامالار ازىرلەنىپ, ولار تەلەديدار قابىلداعىشتارىنا ورناتىلدى.
«ەگەمەن قازاقستان» جانە «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرىنىڭ رەداكتسيالارىمەن ءتيىستى كەلىسىمشارتتار جاسالدى. بۇل جەردە قانداي دا ءبىر پايدا مەن تيىمدىلىك جونىندە ءسوز قوزعايتىن بولساق, ءبىز ءبىرىنشى كەزەكتە مۇنىڭ, ەڭ الدىمەن, حالىققا, ياعني, گازەت وقىرماندارىنا پايدالى ەكەندىگىن ايتۋىمىز كەرەك. ويتكەنى, ولار ەندى «ەگەمەن قازاقستان» مەن «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرىن «وتاۋتۆ» ارقىلى جەدەل وقۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. ەكىنشىدەن, كەز كەلگەن باسىلىمنىڭ الدىنا قوياتىن باستى ماقساتىنىڭ ءبىرى وزدەرىنىڭ وقىرماندار اۋديتورياسىن كەڭەيتۋ بولاتىندىعى تۇسىنىكتى. مىنە, وسى تۇرعىدان العاندا, ەلىمىزدىڭ باستى باسىلىمدارى «ەگەمەن قازاقستان» مەن «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرى دە «قازتەلەراديو» اق-تىڭ ءونىمى بولىپ تابىلاتىن «وتاۋتۆ» مۇمكىندىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ ۇلكەن ۇتىسقا شىعىپ وتىر دەپ ايتا الامىز. ال ءبىز, ياعني «قازتەلەراديو» اق ءۇشىن بۇل ەلىمىزدىڭ اقپاراتتىق كەڭىستىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى الەۋمەتتىك جوبا بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ بۇل جوبانى ازىرلەپ, جۇزەگە اسىرۋداعى باستى ماقساتىمىز – قالا مەن اۋىل اراسىنداعى اقپاراتتىق تەڭسىزدىكتى جويۋ ارقىلى ەلىمىزدىڭ اقپاراتتىق كەڭىستىگىن ەلباسى قويعان تالاپتارعا ساي نىعايتۋ. ءبىز, مىنە, وسى ماقسات ۇدەسىنەن شىقتىق. دەمەك, وسى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى «قازتەلەراديو» اق-تا, گازەتتەر دە, ولاردىڭ وقىرماندارى دا كوزدەگەن ماقساتقا قول جەتكىزدى, وسى ارقىلى ۇتىسقا شىقتى دەپ ەسەپتەيمىن.
– ءبىزدىڭ قولىمىزداعى دەرەكتەرگە قاراعاندا, ەلباسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن بۇگىنگى يندۋستريالاندىرۋ كۇنى اياسىندا ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلعان باسقا دا ءىرى جوبالار قاتارىندا «تەلەگازەت» جوباسىنىڭ دا تۇساۋى كەسىلمەك. جوبانى تانىستىرۋ قالاي جۇزەگە اسپاق؟ وعان ازىرلەنىپ جاتقان بولارسىزدار؟
– بىلايشا ايتقاندا, ازىرلىگىمىز جامان ەمەس سەكىلدى. ويتكەنى, جوبانىڭ جۇمىس ىستەۋى ءساتتى جۇزەگە استى دەپ ەسەپتەيمىز. وعان ۇيلەرىندەگى تەلەديدارلارى «وتاۋتۆ» جەلىسىنە قوسىلعان كەز كەلگەن ادام كوز جەتكىزە الادى. ويتكەنى, ءبىز ونى پيلوتتىق تۇرعىدان ىسكە قوسىپ بايقادىق. اقاۋسىز جۇمىس ىستەيتىندىگىنە كوز جەتكىزدىك. ماسەلەن, «وتاۋتۆ» ارقىلى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىن وقىعىسى كەلەتىن وقىرمان ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە گازەتتىڭ ءتۇرلى-ءتۇستى فورماتتاعى ايدارلارى كورىنىس بەرەدى. سولاردىڭ كەز كەلگەنىن اشىپ, ءارى قاراي قاجەت ەتكەن حابارلارىڭىز بەن ماقالالارىڭىزدى وقي بەرۋىڭىزگە بولادى. قول مەن كوز جاتتىققاننان كەيىن مۇنى جۇزەگە اسىرۋ تىپتەن دە جەڭىل ەكەندىگىن بايقايسىز.
ءبىز جوبانى مەملەكەت باسشىسىنا تانىستىرۋ ماقساتىندا ينفوگرافيكالار مەن قىسقاشا اقپاراتتاردان تۇراتىن تانىستىرىلىم جوباسى مەن ءباسپاسوز پاراقشالارىن ازىرلەپ قويدىق. ەگەر ءساتى ءتۇسىپ جاتسا, بۇگىن, ياعني, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 2 شىلدەسىندە ەلورداسى استانا قالاسىندا ەلباسىمىزدىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن يندۋستريالاندىرۋ كۇنى اياسىندا بۇل يگىلىكتى ءىس «قازتەلەراديو» اق ۇسىنعان «تەلەگازەت» پەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ينتەرنەت-حابار تاراتۋ» جوبالارى دەگەن اتپەن جانە ەلىمىزدىڭ بايلانىس جانە اقپارات اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى اسقار جۇماعاليەۆتىڭ باسشىلىعىمەن جۇزەگە اسادى دەپ ۇمىتتەنىپ وتىرمىز.
– «قازتەلەراديو» اق-تىڭ قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق كەڭىستىگىن نىعايتۋ ماقساتىندا اتقارىپ جاتقان جۇمىستارى مەن مۇمكىندىكتەرى جانە «وتاۋتۆ» جوباسى جايىندا دا ايتا كەتسەڭىز.
– «قازتەلەراديو» اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2012 جىلعى 11 ماۋسىمداعى قاۋلىسىنا سايكەس, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ وپەراتورى بولىپ تابىلاتىندىقتان ءبىزدىڭ اكتسيونەرلىك قوعام الدىندا ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ جەلىسىن ءتيىمدى پايدالانۋ, ونى دامىتۋ, رەسپۋبليكا تۇرعىندارىنىڭ اقپاراتتىق رەسۋرستارعا قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا بىرقاتار ۇلكەن مىندەتتەر قويىلىپ وتىر. ارينە, «ۇلتتىق وپەراتور» ۇعىمى بىزگە ۇلكەن مۇمكىندىكتەر بەرۋىمەن قاتار ۇلكەن مىندەتتەر جۇكتەيتىندىگى تۇسىنىكتى. سوندىقتان ءبىز قازىرگى كۇنى ەلىمىزدىڭ اقپارات سالاسىنداعى ەڭ كوكەيكەستى ماسەلە بولىپ وتىرعان جوعارى ساپالى تسيفرلىق تەلەحابار تاراتۋ جەلىسىنە كوشۋ ماسەلەسىمەن بەلسەنە شۇعىلدانىپ كەلەمىز. وسى ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن 2011 جىلى ەلباسىمىزدىڭ قاتىسۋىمەن وتاندىق «وتاۋتۆ» سپۋتنيكتىك جانە تسيفرلىق ەفيرلىك تەلەراديو حابار تاراتۋ جەلىسى ىسكە قوسىلعان بولاتىن.
ءبىز قازىرگى زاماندىق تسيفرلىق تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋعا كوشۋدى قامتاماسىز ەتەتىن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, ەسكىلەردى جاڭعىرتۋ ۇستىندەمىز. 2011 جىلدان باستاپ وسى جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامانى جۇزەگە اسىرا باستاعان ەدىك. قازىرگى كۇنى ەلىمىزدەگى 750 مىڭ وتباسى نەمەسە شامامەن العاندا 3 ميلليون ادام وتاندىق تسيفرلىق تەلەراديو حابارلارىن كورۋ مۇمكىندىگىنە يە بولىپ وتىر. ولار سپۋتنيك ارقىلى تاراتىلاتىن 37 تەلەارنانىڭ ونىمدەرىن جانە ەفيرلىك تارالىمداعى 30-عا جۋىق قازاقستاندىق تەلەارنالار حابارلارىن تەگىن كورىپ, تاماشالاي الادى. قازىرگى كۇنى «وتاۋتۆ» سپۋتنيكتىك تەلەحابار تاراتۋ جەلىسىنە ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋماقتارى قوسىلىپ وتىر. ەل تۇرعىندارىنىڭ 50 پايىزى تسيفرلىق ەفيرلىك تاراتىلىمدى كورە الادى. بۇل رەتتە حابار تاراتۋدىڭ تسيفرلىق ەفيرلىك جەلىسىنىڭ قۇرىلىسىن تولىق اياقتاعان ماڭعىستاۋ وبلىسى كوش باستاپ كەلە جاتقاندىعىن اتاپ كورسەتپەكپىن. ءسويتىپ, بۇرىنىراقتا بالامالى فورماتتاعى 2-3 تەلەارنا حابارلارىن عانا تاماشالاي الاتىن تۇرعىندار ەندى جوعارى ساپاداعى كوپتەگەن تەلەارنالاردى كورۋ مۇمكىندىگىنە قول جەتكىزىپ وتىر.
وسى قۇرعاق كورسەتكىشتەردىڭ استارىندا وتاندىق تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ مەن بايلانىس سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ وراسان زور ەڭبەگى تۇرعاندىعىن ايتا كەتسەم, ارتىق بولماس. ويتكەنى, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان كەزدە ءبىزدىڭ قولىمىزعا كەڭەس وداعى داۋىرىنەن قالىپ, ابدەن ەسكىرىپ, توزعان قۇرال-جابدىقتار تيگەن ەدى. سودان بەرى زامان كوپ العا باستى دا, ول قۇرالداردىڭ ءبارى مورالدىق تۇرعىدان دا ەسكىرىپ قالدى. ءبىز قولىمىزعا تيگەن ەسكى مۇرانى ۇزدىكسىز جاڭارتۋ, جاڭا تەحنولوگيالاردى ىزدەستىرىپ, ەنگىزۋ ناتيجەسىندە بۇگىنگى كۇنگە جەتىپ وتىرمىز.
ارينە, تەحنولوگيالىق تۇرعىدان جاڭعىرتۋ ءىسى مۇنىمەن دە توقتامايدى. ءبىز الدىمىزعا 2016 جىلى تسيفرلىق تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ ىسىنە تولىق كوشۋ مىندەتىن قويىپ وتىرمىز. وسى ۋاقىت ارالىعىندا حالقىمىزدىڭ 95 پايىزى جوعارى ساپالى تسيفرلىق تەلەراديو حابارلارىن كورىپ, تاماشالاۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. ارينە, «2006 جىلعى جەنەۆا كونۆەنتسياسىندا» قاراستىرىلعان وسىنداي تالاپ بيىگىنەن كورىنۋ ەكى ەلدىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىندىگى انىق.
ءسويتىپ, 2016 جىلى «وتاۋتۆ» ارقىلى سىزدەردىڭ گازەتتەرىڭىزگە دە رەسپۋبليكا حالقىنىڭ 95 پايىزىنىڭ قولى جەتىمدى بولادى. وقىرماندار سىزدەردىڭ گازەتتەرىڭىزدى شىققان بەتتە وقۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. دەمەك, «وتاۋتۆ» ارقىلى «ەگەمەن قازاقستان» مەن «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرى دە ءوز وقىرماندارىن كەڭەيتۋ مەن گازەتتىڭ جەتكىزىلۋ جىلدامدىعىن ارتتىرۋ باعىتىندا جاڭا تەحنولوگيالىق سەكىرىسكە قول جەتكىزەتىن بولادى دەپ ەسەپتەيمىن.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت. ىستەرىڭىز ىلگەرى باسسىن.
اڭگىمەلەسكەن
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
