استانا مەن سوزاق
استانانىڭ سالىنۋى – ەل ومىرىندەگى اسا ءىرى تاريحي وقيعا, قازاقستان حالقىنىڭ مەرەيلى مەرەكەسى. تاريح ولشەمىمەن قاراعاندا قاس-قاعىم ءسات بولىپ كورىنەتىن از عانا جىلدا قازاق حالقى عاسىرلارعا بەرگىسىز جولدى ءجۇرىپ ءوتتى. ءوز استاناسىن تۇڭعىش رەت ءوزى انىقتاعان جاس مەملەكەت سول ەلورداسىن ساۋلەتتى دە ءساندى شاھارعا اينالدىردى. اسقاق ارۋ استانا – مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بولاشاقتى بولجار كەمەل كورەگەن ساياساتىنىڭ جەمىسى. بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم سارايىندا ەلوردامىزدىڭ ون بەس جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءسوز سويلەپ, حالقىمىزدىڭ كەشەگىسى مەن بۇگىنى, بولاشاعى تۋرالى, ەلدىڭ ورتالىعىن قازاقستاننىڭ قاق جۇرەگىنە – سارىارقانىڭ سايىن دالاسىنا كوشىرۋدىڭ تاريحي ماڭىزى تۋرالى وي تەربەگەن بولاتىن. ءبىز عاسىرلار توعىسىندا تاۋەلسىز جاڭا مەملەكەت ورناتىپ, بايتاق ەلىمىزدىڭ ءدال ورتاسىنان باس قالامىز – استانانى سالدىق. بۇگىندە الەمدىك قاۋىمداستىق ءۇشىن قازاقستان مەن استانا اتاۋلارى ەگىز ۇعىمعا اينالىپ كەتتى. بۇل ۇعىم قارىشتاپ دامۋ مەن ءورىستى وركەندەۋدىڭ ونەگەلى ۇلگىسى رەتىندە ورنىقتى. بىزدەر, قازاقستاندىقتار, استانانى اسقاقتاتۋ ارقىلى دۇنيە ءجۇزىنە ءوزىمىزدىڭ كەلەشەگى كەمەل, الەۋەتى قۋاتتى مەملەكەت ەكەنىمىزدى تانىتتىق.
وسىدان تۋرا 20 جىل بۇرىن, 1994 جىلدىڭ 6 شىلدەسىندە پارلامەنت قابىلداعان شەشىم شىن مانىندە تاريحي دا تاعدىرشەشتى شەشىم بولدى. بۇل شەشىم تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جەمىستەرى عانا ەمەس, جاس مەملەكەتىمىزدىڭ تۇڭعىش جەڭىستەرىنىڭ دە ءبىرى ەدى. وسى جىلدار ىشىندە الەمگە تانىلعان استانا قازاقستاندى دا الەمگە ايگىلى ەتتى. سارىارقا توسىنەن بوي كوتەرگەن استانا بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ماقتانىشىنا, دالامىزدىڭ كوركىنە اينالىپ وتىر.
ءبىز ەلىمىزدىڭ استاناسىن الماتىدان اقمولاعا اۋىستىردىق, ەلوردانى الاتاۋ باۋىرىنان ارقا توسىنە كوشىردىك دەپ ايتا سالۋ ازدىق ەتەدى. شىن مانىندە, ءبىز ەلىمىزدىڭ جاڭا باس قالاسىن تۇرعىزدىق. سول ارقىلى ءىس جۇزىندە جاڭا مەملەكەت قۇرۋعا كىرىستىك. حالقىمىز جاڭا دا جاس مەملەكەتىنىڭ استاناسىن ءوزىنىڭ قالاعان جەرىنە, ءوزىنىڭ قالاۋى بويىنشا ورناتتى. ەڭ باستىسى, ءوزىنىڭ كىندىك قالاسىنىڭ قۇرىلىسىنا بىلەك سىبانىپ, بار كۇش-قايراتىن, ىنتا-جىگەرىن سالدى. ءار كوشەگە, ءار ۇيگە جۇرەك مەيىرىن, پەرزەنتتىك سۇيىسپەنشىلىگىن, جان جىلۋىن جۇمسادى. استانا وسىلايشا حالقىمىزدىڭ ايالى الاقانى, ىستىق مەيىرىمىمەن تۇرعىزىلدى. سوندىقتان دا, بۇل قالا بارىمىزگە ەرەكشە قىمبات, ايرىقشا اياۋلى.
بوداندىققا تۇسكەن سوڭعى ەكى جارىم عاسىردا قازاق حالقى ەشقاشان ءوز استاناسىن ءوز بەتىمەن بەلگىلەپ, وسىلاي ماڭگىلىك ورتالىققا اينالار ورداسىن ءوزى ايقىنداعان ەمەس. تاسىن تۇرتسەڭ تاريحى وياناتىن قارت قاراتاۋدىڭ توسىندەگى اۋليەلى سوزاق شاھارى دا جىلنامالار تىزبەگىندە كەرەي مەن جانىبەك حاندار قازاق ەلىنىڭ باسىن بىرىكتىرگەندە استانا بولعان كيەلى كەنت. قازاق حالقىنىڭ العاشقى استاناسى بولعان سوزاق ءوڭىرى بۇل كۇندە جاڭا استانادان جىگەر العانداي جارىسا جاندانۋدا. وتكەن جىلى اۋدانىمىزدىڭ جالپى بيۋدجەت بەرگەن كىرىسى 57 ملرد. 997 ملن. تەڭگە بولسا, تاۋارلى ءونىم ءوندىرۋ كولەمى 184 ملرد. 264 ملن. تەڭگەنى قۇرادى. اۋدانىمىز بۇرىن ارتتا قالعان وتىز اۋداننىڭ ىشىندە بولسا, بۇل كۇندە كۇننەن-كۇنگە گۇلدەنىپ, وبلىستا الدىڭعى قاتارلى اۋداندار قاتارىنا ىلىكتى.
قازىرگى سوزاق اۋدانىنىڭ ورتالىعى شولاققورعاندا نەبىر شاڭقان دا ەڭسەلى ءۇي-جايلار, ءمادەني-الەۋمەتتىك نىساندار سالىنىپ ۇلگەردى. سوزاقتىڭ وزگە كەنتتەرى دە ەلوردامىزعا ەلىكتەيدى. «قازاتومونەركاسىپ» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ سوزاقتاعى ۋران وندىرەتىن كاسىپورىندارى اۋدانىمىزدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن ءوركەندەتۋگە وراسان زور ۇلەس قوسۋدا.
تاۋەلسىزدىكتىڭ نەگىزگى ءمانى تاريحتىڭ جاڭا بەتىن ءوز ەركىڭمەن, ءوز شەشىمىڭمەن باستاۋدا بولسا كەرەك. تاۋەلسىزدىك بىزگە جاڭا جولىمىزدى, ءوزىمىزدىڭ سونى سوقپاعىمىزدى تابۋعا زور مۇمكىندىك ۇسىندى. سول جاڭا جولىمىزدى ءبىز استانا ارقىلى تاپتىق.
قازىرگى كەزدە استانا ءبىزدىڭ كەلەشەگىمىزگە قاتىستى ماڭىزدى شەشىمدەر قابىلدايتىن مەملەكەتىمىزدىڭ ساياسي ورتالىعى عانا ەمەس, ۇلتتىق رۋحىمىزدى ۇيىتىپ وتىرعان رۋحاني وردامىزعا دا اينالدى. كەشەگى وتكەن زامانداردا اتامەكەنىن اق نايزانىڭ ۇشىمەن, اق بىلەكتىڭ كۇشىمەن قورعاپ وتكەن حالقىمىز بۇگىنگى بەيبىت باسەكەدە دە نامىسقا شابا ءبىلدى. جاسامپازدىق ىستەردە جاسقانباي, اتا-بابا اماناتىنا ادالدىعىن تانىتتى. وركەنيەت كوشىنە ەركىن قوسىلعان ۇلت رەتىندە بىلىمدىلىك تە, بىلىكتىلىك تە, بىلەكتىلىك تە, جۇرەكتىلىك تە كورسەتىپ, سىن ساعاتتا سىر بەرمەدى حالقىمىز.
استانا بۇگىندە جاھاندىق باسقوسۋلاردىڭ ورتالىعىنا اينالدى. جاقىندا وتكەن VII استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنا بىرقاتار مەملەكەت باسشىلارىنىڭ كەلۋى قازاقتىڭ ەلدىگى مەن ونىڭ باسشىسىنا دەگەن ۇلكەن قۇرمەت دەپ بىلەمىن. ولاردىڭ قاي-قايسىسى دا استانانى كوشىرۋ تۋرالى شەشىمنىڭ گەوساسي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, رۋحاني-تاريحي تۇرعىدان الىستى بولجاعان شەشىم بولعانىن ايتۋدا. قازاق ەلىنىڭ قاق جۇرەگىندە تۇرعاندىقتان دا توعىز جولدىڭ تورابىنا اينالىپ, كوزدەگەن ۇدەدەن شىققان استانا وسى مۇمكىندىكتەردىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى بيىكتى ەنتىكپەي باعىندىردى. ءسويتىپ, ول وزىنە جۇكتەلگەن تاريحي مىندەتتەردى اقتادى. ەندىگى جەردە تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ەلدىگى مەن بىرلىگىنىڭ, جارقىن بولاشاعىنىڭ كەپىلى بولماق. قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان مەملەكەتىمىزدىڭ ءوسىپ-ءوركەندەۋى مەن حالقىنىڭ تۇرمىس جاعدايلارىنىڭ جاقسارۋىنا ءبۇگىندە قۇرىلعانىنا 80 جىل تولىپ وتىرعان اۋدانىمىزدىڭ دا قوسقان ۇلەسى زور. ونەركاسىبى دامىعان اگرارلى اۋدان ەكونوميكاسىنىڭ بارلىق سالالارىندا وڭدى وزگەرىستەر مەن جەتىستىكتەر از ەمەس.
اۋداننىڭ ورتالىعىندا عانا ەمەس, بارلىق اۋىلدارىندا تۇرعىن ۇيلەر سالىنىپ, كوشەلەر اسفالتتالىپ, جارىقتاندىرىلىپ, جولدار جوندەلۋدە. ساياباقتار, ساياجولدار ساۋلەتتەندىرىلۋدە. اسەم عيماراتتار بوي كوتەرۋدە. وسىنىڭ بارلىعى ەلباسىنىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ, ونى قولداي بىلگەن حالقىمىزدىڭ دانالىعى ەكەندىگى داۋسىز. وسىدان ءبىرشاما جىل بۇرىن ەكونوميكاسى تۇرالاپ, اۋىل شارۋاشىلىعى توقىراۋعا ۇشىراعان, ونەركاسىبى مۇلدەم كەنجەلەپ قالعان اۋدانىمىزدىڭ قازىرگى تاڭداعى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىن ءاربىرىمىز ماقتانىشپەن ايتا الامىز.
استاناعا سوزاقتىڭ ارداگەرلەرى دە, ورتا بۋىن وكىلدەرى دە, جاستار دا ءجيى ساپارلايدى. قازاقتىڭ ارعى-بەرگى تاريحىندا وردابالىق, سۋياب, تاراز, بالاساعۇن, سىعاناق, جەنت, سارايشىق, تۇركىستان سياقتى قالالاردا وردالى جۇرتتىڭ تۋى تىگىلگەن. ەرتەدەگى ەر ەدىگەدەن باستاپ, ايبىندى ابىلايعا دەيىنگى حانداردىڭ كوبى وسى ەسىل بويىندا وردا تىككەندەرى تەگىن بولماسا كەرەك. سوندىقتان دا, بۇگىندە استانانىڭ ءدال ىرگەسىنەن تابىلعان بوزوق قالاسى ماڭىنان مەملەكەت باسشىسى «قازاق ەلى» مونۋمەنتىن سالتاناتتى تۇردە اشىپ, بۇل كەشەننىڭ ەندى قازاقستاندىقتار تاعزىم ەتەتىن باس ەسكەرتكىشى بولاتىندىعىن باسا ايتتى.
ەلباسىنىڭ ارنايى تاپسىرۋىمەن بوي كوتەرگەن ەسكەرتكىشتىڭ بيىكتىگى – 91 مەتر. بۇل قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان 1991 جىلمەن بايلانىستى, ستەللانىڭ ۇشار باسىنداعى سامۇرىق قۇس ەركىندىكتىڭ, كۇش-قۋاتتىڭ, تەڭدىك پەن تاكاپپارلىقتىڭ سيمۆولى. ىرگەسى بەرىك, شاڭىراعى بيىك قازاق ەلىنىڭ جيىنتىق بەينەسى. استانانىڭ ارقاسىندا ءبىز ەلدىڭ يەسى, جەردىڭ كيەسى كىم ەكەنىن الەمگە ايقىن تانىتتىق. بارشا قازاقستاندىقتاردى ورتاق مۇددە جولىنا بارىنشا ۇيىستىرىپ, ۇلتتار مەن ۇلىستاردى جۇمعان جۇدىرىقتاي جۇمىلدىرا ءبىلدىك. استانانىڭ ارقاسىندا قازاق بۇرىنعىدان دا بەكەم ءبىرىگە ءتۇستى. مىنە, ەلورداعا بارىپ قايتقان سوزاقتىقتار وسىناۋ جاعدايلاردىڭ ءبارىن بىلەدى, ماقتان تۇتادى.
ەلدىڭ ەڭسەسى تىكتەلدى, رۋحى كوتەرىلدى. ەلباسىمىزدىڭ جولداۋىندا ءوزى اتاپ كورسەتكەنىندەي, ەل دامۋىنىڭ «جاسىل» جولىنا كوشۋدە ەكسپو-2017 قۋاتتى سەرپىلىس بەرۋى ءتيىس. استانادا عىلىم مەن تەحنيكانىڭ ۇزدىك الەمدىك جەتىستىكتەرى ۇسىنىلاتىن بولادى. بۇل ۇلكەن دە ۇلگىلى ىسكە سوزاقتىقتار دا ۇلەس قوسادى.
امانعالي ايمۇرزاەۆ,
سوزاق اۋدانىنىڭ اكىمى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
ەكوتاكسي – زاماناۋي كولىك
بىلتىرعى جىلدىڭ اياعىندا استانادا «ەكوتاكسي» قىزمەتى تۇساۋىن كەسىپ, ەلوردالىق جولاۋشىلار ەكولوگيالىق وتىنمەن جۇرەتىن كولىكتەردىڭ قىزىعىن كورە باستاعان بولاتىن. جوبانىڭ ماقساتى ەلوردادا ەكولوگيالىق وتىنمەن جۇرەتىن كولىكتەرگە ارنالعان ءىرى تاكسي پاركىن اشۋ جانە استاناعا كەلىمدى-كەتىمدى كىسىلەرگە قوعامدىق قىزمەتتىڭ زاماناۋي ءتۇرىن ۇسىنۋ ەدى. ەلباسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىندا «ەلدىڭ دامۋدىڭ «جاسىل» جولىنا كوشۋىنە استاناداعى الدا تۇرعان ەكسپو-2017 قۋاتتى سەرپىلىس بەرۋى ءتيىس. استانادا عىلىم مەن تەحنيكانىڭ ۇزدىك الەمدىك جەتىستىكتەرى ۇسىنىلاتىن بولادى. كوپتەگەن قازاقستاندىقتار ءبىز قول سوزىپ وتىرعان «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىن» ءوز كوزىمەن كورە الادى», – دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. وسى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا «Astana Green City», «Astana Mobility» جانە «Welcome to Astana» اتتى ءۇش ماڭىزدى جوبا قولعا الىندى. «Astana Mobility» جوباسىنىڭ اياسىندا وسى «ەكوتاكسي» قىزمەتى دۇنيەگە كەلىپ, ول 2013 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا مەملەكەت باسشىسىنا ۇسىنىلدى. بۇل جوبانى پرەزيدەنت قولداپ, ءوزى وسى تاكسوپاركتىڭ العاشقى جولاۋشىسى اتاندى. ەكولوگيالىق تازا كولىكتەردىڭ تۇساۋكەسەرىندە ءسوز سويلەگەن ەلباسى بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋ ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزۋگە قالا ينفراقۇرىلىمىن دايارلاۋداعى العاشقى قادامداردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ وتكەن ەدى. قازىرگى تاڭدا بارشا الەمدى ەكولوگيالىق ماسەلە الاڭداتىپ وتىرعانى بەلگىلى. دۇنيەجۇزىنىڭ جاسىل ەكونوميكاعا كوشە باستاۋى دا سوندىقتان. ەلىمىزگە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك رەتىندە جۇكتەلىپ وتىرعان ەكسپو كورمەسىنىڭ تاقىرىبى دا بولاشاق ەنەرگياسى. ياعني, قاۋىپسىزدىك جاعىنان بارلىق تالاپتارعا ساي كەلەتىن, قورشاعان ورتاعا زيانى تيمەيتىن, ءوزى ۇنەمدى ەنەرگيا بۇل. عالامشاردى تولعاندىرىپ وتىرعان ماسەلەنى وزەك ەتكەن ەلىمىزدىڭ ءوزى دە وزگەگە ۇلگى رەتىندە بىرتىندەپ «جاسىل» جولعا كوشە باستاۋى كەرەك. «ەكوتاكسي» دە وسى ماقساتتى ءجۇزەگە اسىرۋدىڭ ءبىر جولى. تاكسوپارك باسشىلىعىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جوبانىڭ بالاماسى ورتالىق ازيادا جوق كورىنەدى. بۇل ەلىمىزدەگى تاكسي پاركى سالاسىنداعى بيزنەستىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرەدى دەيدى ولار. «ەكوتاكسي» قىزمەتى ىسكە قوسىلعاندا, وڭتۇستىككورەيالىق «SsangYong Kyron» ماركالى 100 اۆتوكولىگى جولعا شىقتى. ەندى بۇل سان 2017 جىلعا قاراي 500-گە جەتكىزىلمەك. ال بيىل استانا كۇنىنە قاراي «Peugeot Partner Tepee» ماركالى 70 اۆتوكولىگىن ىسكە قوسۋ كوزدەلۋدە. سونداي-اق, زاماناۋي تاكسوپارك قۇرىلىسىن سالۋ, تەمىرجول ۆوكزالى, «حان شاتىر» سو, «كەرۋەن» سو الاڭدارىنداعى اۆتوتۇراقتاردا ەكوتاكسيلەرگە ارنالعان ورىندار اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. جالپى, ەكوتاكسيلەر ەكولوگيالىق جاعىنان عانا ەمەس, قاۋىپسىزدىك جاعىنان دا تاپتىرمايتىن كولىكتەر. ءوزى سۇيىتىلعان گازبەن جۇرەدى. باعاسى بەنزينگە قاراعاندا ەكى ەسە ارزان. تاكسي سالونىنىڭ ىشىندە جولاۋشىلارعا جايلى جاعدايدىڭ ءبارى جاسالعان. اتاپ ايتقاندا, تاكسيدىڭ قايدا جۇرگەنىن ديسپەتچەرلەر مونيتور ارقىلى باقىلاپ وتىرادى. سونىڭ ارقاسىندا ەكوتاكسيدى شاقىرعان جولاۋشىلار كولىكتى كوپ كۇتپەيدى. جۇرگىزۋشى دەمەكشى, «ەكوتاكسي» قىزمەتىنە جۇمىسقا الىنعان ازاماتتاردىڭ كولىك ءجۇرگىزۋدەگى تاجىريبەسى عانا ەمەس, ونىڭ سىرتقى ءتۇر-كەلبەتى دە تارتىمدى بولۋى كەرەك ەكەن. تاكسيدىڭ قۇنىن تاكسومەتر ەسەپتەپ شىعارادى. بۇل – جۇرگەن جولىڭىزدىڭ قاشىقتىعىنا بايلانىستى. نەگىزگى تاريف, ياعني 5 كم.-گە دەيىن – 750 تەڭگە. ەگەر باراتىن جەرىڭىز وسى قاشىقتىقتان اسىپ كەتسە, ءار كيلومەترىنە 120 تەڭگە تولەيسىز. جولاي دۇكەنگە نەمەسە دارىحاناعا, باسقا دا ورىندارعا كىرىپ-شىعۋعا بولادى. تاكسيدىڭ 10 مينۋت كۇتكەنى تەگىن. ودان اسىپ كەتسە, ءار مينۋتىنا 28 تەڭگە تولەۋگە تۋرا كەلەدى. اەروپورتتان الىپ كەلۋ – 2700 تەڭگە. ارينە, قالاداعى «جابايى تاكسيمەن» سالىستىرعاندا, بۇل ارزان باعا ەمەس. ەسەسىنە, قاۋىپسىزدىگىڭىز 100 پايىز ساقتالادى. «ەكوتاكسي» قىزمەتى ىسكە قوسىلعان كۇننەن بۇگىنگە دەيىنگى مەرزىمدە 70 مىڭ تاپسىرىس كەلىپ ءتۇسىپ, سونىڭ 59 800-ءى ورىندالعان ەكەن. كۇنىنە جەلىگە 90 كولىك شىعادى. سونىڭ 65-ءى – كۇندىز, 25-ءى تۇندە جۇمىس ىستەيدى. ءار ەكيپاج ءبىر اۋىسىمدا ورتا ەسەپپەن 15 تاپسىرىس ورىندايدى ەكەن. جولاي الىپ كەتەتىن جولاۋشىلاردى ەسەپتەمەگەندەگى سان بۇل. «ەكوتاكسيگە» قىزمەتكە تۇرعىسى كەلگەندەرگە تالاپ قاتال دەپ جوعارىدا ايتتىق. سونىڭ اسەرى بولار, بۇگىنگە دەيىن 600 اداممەن اڭگىمەلەسۋ جۇرگىزىلىپ, 180 جۇرگىزۋشى جۇمىسقا قابىلدانعان ەكەن. قازىر 80-ءى جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتىر. بۇگىندە ەكوتاكسيلەردىڭ 26-سىندا تولەم قابىلداۋ تەرمينالى ورناتىلعان. «بارلىق كولىگىمىزگە دە تەرمينال ورناتار ەدىك, بىراق بانكتەردە بۇل قوندىرعى جەتىسپەيدى ەكەن. دەگەنمەن, بيىل ەكىنشى توقساننىڭ ىشىندە قالعان تاكسيلەردى تەرمينالمەن جابدىقتاۋ جونىندە بانكپەن كەلىسىمگە كەلدىك», – دەيدى تاكسوپارك باسشىلىعى. ايتپاقشى, وسى جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنا دەيىن ەكوتاكسيلەرگە Wi-Fi نۇكتەسىن ورناتىپ, جولاۋشىلاردى سىمسىز تەگىن عالامتورمەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. قىمبات توقتامۇرات, جۋرناليست.ورتالىق ساياباقتىڭ جاڭا شەجىرەسى
قالا كۇنى قارساڭىندا «استانالىق» دەمالىس جانە مادەني ورتالىق ساياباعىنىڭ اشىلۋى كوپتەن كۇتكەن جاڭالىقتىڭ ءبىرى بولاتىنى ءسوزسىز. قالا تاريحىمەن بىرگە جاساسقان كونە ساياباقتىڭ جاڭا شەجىرەسىنىڭ باستالۋى ايتۋلى وقيعا رەتىندە اتالىپ وتىلمەك. اتالمىش ساياباق ەندى جاڭا زاماناۋي تەحنيكالىق جەتىستىكتەرمەن قالا تۇرعىندارىنا قىزمەت كورسەتپەك. ساياباقتىڭ ورتالىق سەرۋەنجولى بويىمەن ۇزىننان سوزىلعان «ۋاقىت وزەنى» ءوز باستاۋىن ساعات ورناتىلعان ستەللا ماڭىنان الا وتىرىپ, تاريح پەن قازىرگى زاماننىڭ تۇيىسكەن تۇسىنا بالانعان «قازاقستان كۇنى» مونۋمەنتىنە كەلىپ قۇيادى. وسىلايشا, ۇرپاق ساباقتاستىعى ايقىن كورىنىس تابادى. وسىعان وراي, ساياباقتىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى «ۋاقىت وزەنى» دەگەن اتاۋعا يە بولىپ وتىر. استاناعا بيىل – 16 جىل. وسىعان بايلانىستى «استانالىق» ساياباعىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا 16 جاسقا تولعان بوزبالاعا ساياباق اتىنان سيمۆوليكالىق كىلت تابىس ەتىلەدى. جاس استانا ءوز قۇرداستارىن قابىل الادى جانە مويىندايدى. وعان جاس ۇرپاق وكىلى رەتىندە سەنىم جانە ۇلكەن ءۇمىت ارتادى. «استانالىق» ورتالىق ساياباعى اشىلۋ سالتاناتىنا ءومىرىمىزدى ءتۇرلى اسەرگە بولەيتىن سپورتشىلار, ارتىستەر مەن بيشىلەر قاتىسادى. جاڭا استانالىق ساياباق – جاڭارعان ارحيتەكتۋرامەن ءۇيلەسىم تاپقان ارت-ەلەمەنتتەرمەن ءورنەكتەلگەن جاڭا قۇرىلىم. ساياباقتا قىزىقتى ءارى زاماناۋي تەحنولوگيالىق ارحيتەكتۋرا ارقاسىندا قولونەر شەبەرلەرى كورمەسى, قازىرگى زامانعى سۋرەتشىلەردىڭ ءتۇرلى ارت-ينستاللياتسيا مەن ارت-زاتتارى قولايلى ورنالاسادى. ساياباقتىڭ اشىلۋ سالتاناتى وتكەن سوڭ, 5-7 ءشىلدە كۇندەرى «بالالىق شاق كەمپىرقوساعى» ويىن-ساۋىق باعدارلاماسى ىسكە قوسىلادى. باعدارلاما اياسىندا جاندى ءمۇسىندەر كەلۋشىلەردىڭ كوڭىلىن اۋلايتىن بولادى. سونىمەن بىرگە, وتباسىلىق ەستافەتا, روليك, سكەيتبورد, ۆەلوسيپەد تەبۋ ويىندارى ۇيىمداستىرىلادى. جانە حەندمەيكەر شەبەرلەرىنىڭ بۇيىمدارى قويىلاتىن ساۋدا ايماقتارى ۇيىمداستىرىلادى. نەگىزگى ساحنادا زاماناۋي ۇجىمداردىڭ قاتىسۋىمەن مۋزىكالىق باعدارلاما وتكىزىلەدى. ءدال وسى جەردە «الما» وتباسىلىق فەستيۆال باعدارلاماسى ءوز جۇمىسىن باستاماق. سۋرەتشىلەردىڭ جەتەكشىلىگىمەن كەلۋشىلەر ءوز قولدارىمەن فەستيۆال كوركىن اشاتىن ارت-زاتتار جاساي الادى. مەرەكەنىڭ كورىگىن بىرەگەي «جاسىل» كينوكورسەتىلىم قىزدىرماق. قوناقتار جۇرەكتەرگە جول تاپقان قىزىقتى فيلمدەردى تەگىن تاماشالاي الادى. الايدا, كينوسەانسقا كەلۋشىلەر بىردەن قىزىققا ەنىپ كەتپەي, تەگىن فيلم كورۋ ءۇشىن تەر توگەدى. ياعني كينوپروەكتور مەن اۋديوجۇيەنى ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ديزەلدى گەنەراتور ەمەس, كورەرمەندەردىڭ پروەكتور تەپكىسىن (پەدال) اينالدىرۋى ءناتيجەسىندە كەلۋشىلەردىڭ دەنە كۇشى پايدالانىلادى. ۇيىمداستىرۋشىلار بارشا قالا تۇرعىندارىن قايتا ءتۇرلەنگەن ساياباقتى تاماشالاۋعا جانە «استانالىق» دەمالىس جانە ءمادەني ورتالىق ساياباعىنىڭ مەرەكەلىك باعدارلاماسىنا قاتىسۋعا شاقىرادى. ۇلبوسىن راقاەۆا, استانا كۇنىن وتكىزۋ جونىندەگى ۇيىمداستىرۋ كوميتەتى مەديا-شتابىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى.اۋىل مۇعالىمىنىڭ قولونەر بۇيىمدارى
استانالىقتار ارنايى تاپسىرىسپەن الدىراتىن تاۋارعا اينالۋدا
اۋىل مۇعالىمى ەلدوس ىدىرىس بوس ۋاقىتىندا قولونەرمەن اينالىسۋدى كاسىپ ەتەدى. اعاشتان كادەسىيلار, ەستەلىكتەر, دومبىرا مەن قوبىز سەكىلدى ۇلتتىق اسپاپتار جاسايدى. اۋىل ۇستازىنىڭ قولىنان شىققان تۋىندىلارعا سۇرانىس تا جوعارى. الماتى, استانا, قاراعاندى قالالارىنان ارنايى تاپسىرىس بەرىپ الدىراتىندار دا بار. ەلدوس امانۋللا ۇلى كەنتاۋ قالاسىنا قاراستى قۇسشى اتا اۋىلىنداعى تورتكۇل-توبە مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى. ورىس تىلىنەن جانە ەڭبەك ساباعىنان ءدارىس بەرەدى. ەكى ءپاندى ءبىر-بىرىنەن بولە-جارا قاراعان ەمەس. ەكەۋى دە جانىنا جاقىن. بالالاردى وزىندىك تاسىلدەرىمەن قىزىقتىرىپ وتىرادى. – العاش رەت ورىس ءتىلى ماماندىعىن مەڭگەردىم. قازىرگى كەزدە اۋدارما ىسىمەن دە اينالىسامىن. وقۋشىلارعا ورىس ءتىلىن مەڭگەرسەڭدەر ەرتەڭگى كۇنى اۋدارمامەن اينالىسىپ, اقشا تابۋعا بولاتىنىن ءارى وزدەرىنىڭ دە ءتىل مەڭگەرۋ جاعىنان ساۋاتى ارتاتىنىن ايتىپ قىزىقتىرامىن. ءومىرلىك تاجىريبەلەرىممەن بولىسەمىن. قولونەرگە جاقىن بولعاندىقتان كاسىپتىك ءبىلىمدى مەڭگەردىم. ەڭبەك ساباعىندا وقۋشىلارمەن اعاشتان ءتۇرلى زاتتاردى جاسايمىز. ستانوكتاردى پايدالانىپ ويۋ-ويامىز, اعاشتاردى ارلەيمىز, – دەيدى شەبەر. ەلدوستىڭ جاساعان كادەسىيلارىنىڭ باعاسى اسا قىمبات تا ەمەس. 500 تەڭگە مەن 5000 تەڭگەنىڭ ارالىعىندا. كەيبىر بۇيىمدار ارنايى تاپسىرىسپەن تۇتىنۋشىلارىنا جەتكىزىلسە, قالعاندارىن جەڭىل كولىگىنە سالىپ الىپ ۇلكەن قالالارعا تاسيدى. كوتەرمە باعامەن كەلىسىپ, وتكىزۋگە تىرىسادى. مەملەكەتتىك «ءبىر سالالى شاعىن قالالاردى دامىتۋعا» ەنگەن كەنتاۋ قالاسىندا وڭىردە جوق ومىرلىك جوبالارعا ارنايى گرانتتار بەرىلۋدە. ەلدوس تا بيزنەس-جوسپارىن جاساپ, جوباعا قاتىستى. ناتيجەسىندە 2 ملن. 300 مىڭ تەڭگە قايتارىمسىز قارجىنى يەلەندى. ونىڭ 1 ملن. 700 مىڭ تەڭگەسىنە شەبەرحاناعا قاجەتتى قۇرال جابدىقتار, ستانوكتار ساتىپ العان. – مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ اياسىندا زاماناۋي ستانوكتارعا قول جەتكىزدىم. ياعني, ءبىر ستانوكتىڭ وزىندە 3-4 جۇمىستى قاتار اتقارۋعا بولادى. ماسەلەن, اعاشتى تىلەدى, جونادى, كەسەدى جانە استىڭعى, ءۇستىڭگى قىرلارىن سالىپ بەرەدى. بۇرىشتاپ كەسەتىن ستانوك تا بار. كادەسىيلاردىڭ تۇبىنە دەيىن تازالايتىن بور ماشينكا الدىم. ءۇش-ءتورت ادامنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە قاجەتتى قۇرىلعىلارعا قول جەتكىزدىم. تاعى ەكى ستانوكقا تاپسىرىس بەرىپ قويدىم. سولاردى السام شەبەرحانام 100 پايىزعا جابدىقتالادى. قازىرگى كەزدە قالالىق جۇمىسپەن قامتۋ ءبولىمى ارقىلى جۇمىسسىزدار اراسىنان قولىنان ءىس كەلەتىن ازاماتتاردى ىزدەستىرۋدەمىن. ءۇش-ءتورت ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋ ويىمدا بار, – دەيدى ەلدوس امانۋللا ۇلى. بۇگىنگى كۇنى ەلدوس مەكتەپتەن ارنايى ۇيىرمە اشقان. وندا بالالاردى ەڭبەككە باۋلىپ, اعاشتان ءتۇرلى بۇيىمدار جاساۋدى ۇيرەتەدى. شەبەر مايدا جۇمىسقا كەلگەندە جاستاردىڭ شىدامدىلىعى جەتىسپەيتىنىنە ناليدى. سەبەبى, العاشىندا قىزىعۋشىلىقپەن كەلگەن 20-30 بالادان قازىرگى كەزدە بەس-التاۋى عانا ۇيىرمەگە تۇراقتى كەلىپ تۇرادى ەكەن. ءوزىنىڭ ۇلى دىنمۇحاممەد تە اكەسىنىڭ جولىن قۋعان سۋرەتشى. جاس سۋرەتشىلەر اراسىندا وتكەن وبلىستىق جارىستارعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىنداردى جەڭىپ الىپتى. قايرات زاينيشەۆ. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.بەتتى ازىرلەگەن جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان» .
