سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
جەتىسۋ وبلىسى قۇرىلىپ, الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعى قوناەۆ قالاسىنا كوشىرىلگەندە, جاڭا وڭىردە بارلىق جۇمىستى باسىنان باستاۋعا تۋرا كەلدى. بۇگىندە وبلىستا 3,5 مىڭنان اسا مەملەكەتتىك قىزمەتشى ەڭبەك ەتەدى. باسشىلىق لاۋازىمدارعا نەگىزىنەن بىلىكتى دە ءبىلىمدى جاستار تاعايىندالدى. كاسىپكەرلىك باسقارماسىن «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن وقىپ كەلگەن تۇلەك باسقارسا, وبلىستىق تۋريزم باسقارماسىنا پرەزيدەنتتىڭ كادرلىق رەزەرۆىنەن كەلگەن ازامات تاعايىندالعان. وبلىستا بارلىعى 514 ونەركاسىپتىك كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ ىشىندە 14 – ءىرى, 16 – ورتا كاسىپورىن. ونەركاسىپ وندىرىسىندە ءوسىم 1,3 پايىزعا (281,3 ملرد تەڭگە), اۋىل شارۋاشىلىعىندا – 2,4 پايىزعا (509,7 ملرد تەڭگە), ساۋدادا – 30,4 پايىزعا (362,5 ملرد تەڭگە), قۇرىلىستا 4,3 پايىزعا (136,4 ملرد تەڭگە) بايقالدى. 295,3 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل – وتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 8,8 پايىزعا جوعارى جانە رەسپۋبليكا كولەمىندە 3-كورسەتكىش.
ءوڭىردىڭ باستى بايلىعى – قانت قىزىلشاسى. بۇگىندە وبلىستا قوس كاسىپورىن ءتاتتى ءتۇبىردى قابىلداۋعا قاۋقارلى. بىلتىر كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن «اقسۋ» زاۋىتى قامىستان قانت وندىرمەك نيەتتە. سونداي-اق شۆەيتساريالىق «Louis Dreyfus Company Suisse SA» كومپانياسىمەن 3 مىڭ توننا كولەمىندە قانت قۇراعى شيكىزاتىن جەتكىزۋگە شارت جاساسىپ قويدى. ال بىلتىر «كوكسۋ» قانت زاۋىتى 70 مىڭ توننا قانت ءوندىردى. 2026 جىلعا دەيىن قانت قىزىلشاسىنىڭ ەگىس القابىن 15 مىڭ گەكتارعا, جالپى ءتۇسىمىن 525 مىڭ تونناعا دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ەل پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسىنان كەيىن وڭىردە 1 ملن گەكتاردان استام جەردىڭ قاراۋسىز, بوس جاتقانى انىقتالعان. قۇزىرلى ورگاندار مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ قاتىسۋىمەن 100 مىڭ گەكتارعا جۋىق جەر مەملەكەتكە قايتارىلدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىس جالعاسادى. ءبىر جىلعا جەتەر-جەتپەس ۋاقىت ىشىندە ءوزىنىڭ باعدارىن سىزىپ ۇلگەرگەن اگرارلىق ءوڭىر وندىرىسكە بەت بۇردى. ينۆەستيتسيانىڭ باسىم بولىگى قايتا وڭدەۋ سالاسىنا باعىتتالىپ كەلەدى. تۋريزم سالاسىنىڭ دا الەۋەتى زور. 2025 جىلعا دەيىن تارتىلاتىن ينۆەستيتسيالار كولەمى 79,1 ملرد تەڭگەگە, ال تۋريستەر لەگى 2,4 ملن ادامعا جەتەدى دەپ كۇتىلۋدە.
تاريحي اتاۋىمەن ەلدى ەلەڭ ەتكىزگەن جەتىسۋ وبلىسىنىڭ ءوز الدىنا ەنشى الىپ شىعۋىن جۇرت ارقالاي قابىلداعانى راس. العاشىندا الماتىعا قاراي اعىلعان حالىق, كوپ ۇزاماي جەتىسۋعا قايتا ورالدى. تۇرعىنداردىڭ دەنى الماتى وبلىسى بولىنگەننەن كەيىن جاڭا ءوڭىردىڭ بولاشاعىنا كۇمانمەن قاراعانداي بولدى. قازىر, بۇل كۇدىك سەيىلدى. بىرتە-بىرتە بوي ۇيرەتىپ كەلەدى, ءبارى دە باياعى تىرشىلىگىمەن اينالىسۋدا. مۇنداعى 8 اۋدان مەن 2 قالانىڭ تۇرعىندارى وزدەرىن «جەتىسۋلىقپىن» دەپ ەركىن ايتا الادى.
«جەتىسۋ – قاي جاعىنان كەلسەڭ دە اكىمشىلىك بولىنىسكە باعىنباس گەوگرافيالىق-رۋحاني كەڭىستىك. باتىستا – قوردايدان اسىپ, شۋعا بارىپ تىرەلەدى, ىلديى بالقاشتان قايتادى. شىعىسى – جوڭعار قاقپاسى, ورگى باسىن ىزدەسەڭ قارادالا, قاراساز, قارقارانى كوكتەي ءوتىپ تەكەستەن اساسىڭ, بەردىبەك جازاتىن «قىزىلشەكارادان» قايتاسىڭ. جەتىسۋدىڭ ءبىر پۇشپاعى بەرتىندەگى اكىمشىلىك بولىنىستە جامبىل وبلىسىنىڭ اۋماعىندا قالدى. جەر سولاي قاراي كەتكەن سوڭ ەل دە كەتەدى ەكەن. جەتىسۋلىق ءانشى, كۇيشى, قالامگەرلەردى تۇگەندەگەندە كەنەن اتامىزدان ۇنەمى كەشىرىم سۇرايمىز. اۋىلى قوڭسىلاس, وزدەرى بەل قۇرداس ەسداۋلەت كاندەك ۇلى ەكەۋى كەزىندە «قوردايدىڭ قوس اقىنى» دەگەن اتپەن تانىلعان ەدى. بۇگىندە ەسداۋلەتتى بەرى تارتامىز دا كەنەندى ارى ىسىرامىز», دەيدى جازۋشى ەسبولات ايدابوسىن.
ايتپاقشى, وسى تاريحي وزگەرىس تولقىنىندا وبلىستىق «جەتىسۋ» گازەتى ءوز اتاۋىنا بايلانىستى جەتىسۋ جۇرتشىلىعىنىڭ باس باسىلىمى رەتىندە قالا بەرەتىن بولدى. بۇل رەتتە «وگني الاتاۋ» گازەتىنىڭ رەداكتسياسىن جەتىسۋ وڭىرىندە قايتا قۇرۋ قاجەتتىگى تۋىندادى. وسىلايشا, وبلىستىق «ۆەستنيك جەتىسۋ» گازەتى قۇرىلدى. قوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تاقىرىپتاردى قامتيتىن باسىلىم اپتاسىنا 3 رەت جارىق كورەدى. بۇگىندە مۇندا جۇزدەگەن باق وكىلى قىزمەت اتقارىپ كەلەدى. ولاردىڭ قاتارىندا 10 اۋداندىق باسىلىم, 5 رەسپۋبليكالىق تەلەارنا وكىلدىگى, وبلىستىق راديو مەن تەلەارنا بار. ارقايسىسى ءوڭىردىڭ اقپاراتتىق الاڭىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى.
كۇنى كەشە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەيبىت يساباەۆتى قابىلداپ, ءوڭىردىڭ وركەندەۋىنە قاتىستى ەسەبىن تىڭدادى. قابىلداۋدا وبلىستىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ شارالارىنا باسا نازار اۋدارىلدى. اتاپ ايتقاندا, يگەرىلمەي جاتقان جەرلەردى قايتارىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنا قوسۋ, يرريگاتسيا جۇيەلەرىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە يننوۆاتسيالىق اگروتەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى ەگىن ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. سونىمەن قاتار وبلىس اكىمى مەملەكەت باسشىسىنا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ, جول ينفراقۇرىلىمىنىڭ, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنىڭ جاي-كۇيى, ونىڭ ىشىندە ءوڭىردىڭ گازبەن قامتاماسىز ەتىلۋى جونىندە مالىمەت بەردى. بۇگىندە جەتىسۋ وبلىسىنداعى 22 ەلدى مەكەنگە گاز قۇبىرى تارتىلىپ, 288 مىڭ تۇرعىن كوگىلدىر وتىنعا قول جەتكىزدى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 20 ەلدى مەكەن گازعا قوسىلادى. بۇدان بولەك, 2025 جىلعا دەيىن وبلىستا 23 مەكتەپ سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە 10 مەكتەپ «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا پايدالانۋعا بەرىلمەك. «اۋىلداعى دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى بويىنشا 59 مەديتسينا نىسانىن سالۋ, سونداي-اق جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 57 بلوكتى-ءمودۋلدى بولىمشە پايدالانۋعا بەرىلمەك. ال «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ دامۋ بارىسىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى, ونىڭ اۋماعىندا يندۋستريالىق پاركتىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جەتىسۋ وبلىسى
