تيىمدىلىگى مول ساپار

جاقىندا وڭتۇستىك قازاق­ستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ ۇيىم­داستىرۋىمەن ءبىر توپ كاسىپكەر­لەر مالايزيا, يندونەزيا جانە وڭتۇستىك كورەيا ەلدەرىنە ارنايى ىسساپارمەن بارىپ قايتتى. وسى ساپاردان العان اسەرلەرى مەن اتقارىلعان جۇمىستار جونىندە بولىسكەن دەلەگاتسيانىڭ باسشىسى, وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ساپاربەك تۇياقباەۆ بىلاي دەدى: – وتكەن جىلى وسىنداي ءىسساپار گەرمانيا, شۆەيتساريا, يتا­ليا جانە رەسەيدىڭ ءۇش وبلىسىنا جاسالعان ەدى. بيىل بۇل جۇمىس مالايزيا, يندونەزيا جانە وڭتۇستىك كورەيادا جالعاستى. وبلىستان 15 ادام باردىق. ولاردىڭ اراسىندا ونشاقتى ءىرى كاسىپورىن يەلەرى, وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ جانە اكىمدىكتىڭ قىزمەتكەرلەرى, «شىمكەنت-يننوۆاتسيا» جشس-ءنىڭ باسشىلىعى بولدى. ءبىزدىڭ بۇل جولعى ءىسساپارىمىز وتە ءساتتى ءوتتى. دەلەگاتسيا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ءار مەملەكەتتە ۇيىم­داستىرىلعان بيزنەس-فورۋمعا 160-تان استام شەتەلدىك كاسىپكەرلەر قاتىسقان. ولاردى وتاندىق بيزنەس وكىلدەرى ءوز جوبالارىمەن تانىستىرعان, وبلىستىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرىن اشىپ, سارالاپ بەرۋگە كەڭ مۇمكىندىك بەرىلگەن. الدىن الا ارنايى باعدارلاما جاسالىپ, ونىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرى ايقىندالعان. ولار – اۋىل شارۋاشىلىعى جانە تاماق ونەركاسىبى, توقىما ونەر­كاسىبى, فارماتسەۆتيكا, اۋىلشارۋا­شىلىق تەحنيكاسى مەن اگروحيميا, تۋريزم, بالامالى قۋات كوزدەرى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارى. بۇگىندە قازاقستانعا ينۆەستورلار تارتۋ ونشا قيىنعا سوقپايدى. ويتكەنى, كەدەن وداعى قۇرىلعالى ساۋدا نارىعى 17 ملن. ەمەس, 170 ملن. تۇرعىنعا ەسەپتەلەرى انىق. ەكىنشىدەن, كەدەرگىسىز لوگيستيكا. ءۇش ەلگە قاتىستى ساۋدا-ساتتىق قىزمەتىن كەدەرگىسىز ەمىن-ەركىن پايدالانۋعا بولاتىنى دا ولاردى قىزىقتىرىپ وتىرعان كورىنەدى. شەتەلدىك ينۆەستورلارعا بۇدان باسقا كوپتەگەن جەڭىلدىكتەر بار ەكەنى ايتىلعان. شىعىس ازيا كاسىپكەرلەرىن قازاقستاندا ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ بولاشاعى دا قىزىقتىرىپ وتىرعان كورىنەدى. قازىرگى ۋاقىتتا وبلىستا تۋريزم كلاستەرىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى ايقىندالعان. ونىڭ ءبىرى – تۇركىستان-وتىرار باعىتىنداعى مادەني-تاريحي تۋريزم بولسا, ەكىنشىسى – سارىاعاشتاعى ەمدىك تۋريزم. ءۇشىنشىسى – تولە بي, تۇلكىباس اۋداندارىنداعى ەكوتۋريزم. قازىردىڭ وزىندە مۇندا بىرنەشە تۋريستىك بازالار اشىلدى. تاياۋ كۇندەردە «قاسقاسۋ» تاۋ شاڭعىسى كەشەنىنىڭ قۇرى­لىسى باستالماق. شىعىس ازيا مەملەكەتتەرىنە ءىسساپار بارىسىندا بىرقاتار ماڭىزدى كەلىسىم­شارتتارعا قول جەتكىزىلگەن. ونىڭ ىشىندە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا وڭتۇستىككورەيالىق «Hyundai Materials» كورپوراتسياسىمەن بىرلەسىپ, «حيۋنداي» ماركالى اۆتوكولىكتەردى قۇراس­تىرۋ, «Daedong Industrial» كومپانياسىمەن بىرگە اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاجەتتى تەحنيكا جاساۋ جانە «Seolim Trading» كومپانياسىنىڭ كومەگىمەن «دەۋ» اۆتوكولىكتەرىنىڭ قوسالقى بولشەكتەرىن شىعارۋ جانە مالايزيالىق «Proton» كومپانيا­سىمەن بىرلەسكەن كاسىپورىن اشۋ جونىندە ورتاق كەلىسىمگە كەلگەن. باسقا دا ءىرى جوبالار بار. – ءىسساپار بارىسىندا مەنىڭ ءبىر بايقاعانىم, مالايزيادا تاماق ونىمدەرىن دايىنداۋ جاقسى دامىعان ەكەن. ونىڭ ىشىندە بالىق ونىمدەرى ەرەكشە ورىندا. بىزدە نەگىزىنەن قارامال مەن جىلقى عوي. مەنىڭ ءوزىم دە مەملەكەتتىك «سىباعا» باعدارلاماسى ارقىلى نەسيە الىپ, مال بورداقىلاۋمەن اينالىسىپ كەلەمىن. العاشىندا 200 باس ءىرى قارانى سەمىرتۋدەن باستاعانبىز. قازىر كۇتىمىمدە 1,5 مىڭ باس قارا مال بار. مەنى مالايزياداعى «حالال» تاماق ءوندىرىسى ەرەكشە قىزىقتىردى. ولار­مەن كەلىسىمگە دە كەلدىك. قازىر­گى كەزدە قازاقستاندا 5-6 ءىرى ەت كوم­بيناتىن سالۋ جوسپارلانسا, سونىڭ بىرەۋىنىڭ قۇرىلىسىن مەن باس­تاپ كەتكەن ەدىم. ونىڭ ىشىندە جاب­دىقتاردى ەۋروپادان جانە ءتۇر­كيادان الاتىن بولدىق. بىراق مالاي­لاردىڭ ايتقانى: «ءسىز­دەر جاب­­دىقتاردى ورناتۋعا اسىق­پاڭىز­دار. حالال ەت شىعارۋ ءۇشىن ءبىز­دىڭ ءوز شارتىمىز بار». قۇداي قالا­سا, سول شارتتارىن ساق­تاي­­تىن بولامىز. مەنىڭ بايقاۋىم­شا, حالال ونىمدەرىن شىعارۋ وڭاي تىرلىك ەمەس. ءتىپتى, مالعا بەرى­لەتىن ازىقتىڭ قۇرامىنا دەيىن باقى­لاۋعا الىنادى ەكەن, دەدى دەلەگاتسيا مۇشەسى, «قايىپ اتا» جشس-ءنىڭ باس ديرەكتورى جاراس ەرتاەۆ. «ەگەمەن-اقپارات». وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.