ەكوبەلسەندىلەردىڭ جينالىسى ونلاين رەجىمدە ءوتتى. جينالىسقا قازاقستان تاراپىنان ءماجىلىس پەن قالالىق ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا ۇمىتكەرلەر, ەكولوگ-عالىمدار مەن ستۋدەنتتەر قاتىستى.ەستونيانىڭ جاسىلدار پارتياسى 2006 جىلى قۇرىلعان. 13 جىلدىڭ كولەمىندە ەستوندىق ارىپتەستەر ءبىر-اق رەت پارلامەنتكە ماندات الدى. وسى جىلى پارتيا تاعى سايلاۋعا تۇسپەك. ال بايتاقتار ءۇشىن بۇل – العاشقى تاجىريبە. ەكى پارتيانىڭ ويى ءبىر ارنادا توعىسادى: عىلىم مەن ەكولوگيالىق ءبىلىمدى دامىتۋ ارقىلى جاسىل ساياساتتى ىلگەرىلەتۋ قاجەت.
قازاقستان مەن ەستونيا بىرلەسكەن جوبالارعا ەكى ەلدىڭ ۇزدىك عالىمدارىن تارتۋدى جوسپارلاپ وتىر. ەۋروپالىقتار بۇل سالادا ەداۋىر جەتىستىككە جەتتى. ەستونيا الەمدەگى ەڭ تازا ەلدەردىڭ قاتارىنا كىرەتىنىن اتاپ وتكەن ءجون.
جالپى, كومىر تۇتىنۋدان تولىق باس تارتۋعا بولا ما, الدە ول مۇمكىن ەمەس نارسە مە؟ 2016 جىلى الەمدە ءبىرىنشى بولىپ بەلگيا ەلى قارا وتىن وندىرۋدەن باس تارتتى. 2020 جىلى شۆەتسيا مەن اۋستريا دا كومىر وتىن قولدانبايتىن بولدى. 2024 جىلى ۇلىبريتانيا جوعارىدا اتالعان ەلدەرگە قوسىلۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل ماسەلە – «بايتاق» پارتيا مۇشەلەرىنىڭ باستى نازارىندا.
كەيبىر ەلدەردە, مىسالى, گەرمانيادا جاڭا كومىر ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ جالعاسىپ جاتىر. ەلىمىزدە بۇل ماسەلەگە قاتىستى ەكىجاقتى پىكىر قالىپتاسقان. ەكولوگيا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, 2022 جىلى ەلوردادا جەو-1 جانە جەو-2 گاز قۇبىرلارىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. بىراق قالا ءالى دە كوك تۇماندا. «قازگيدرومەت» دەرەكتەرى بويىنشا 2022 جىلى اتموسفەراداعى 108 ملن توننا زياندى زاتتاردىڭ جارتىسى جەو-دان شىعارىلعان.
وسى ستانسادا ءوندىرىس قاشان جاڭعىرتىلىپ, قازاندىقتاردىڭ قاي كەزەڭدە كوگىلدىر وتىنعا كوشەتىنىن ءبىلۋ ءۇشىن «بايتاق» پارتياسىنىڭ مۇشەلەرى ىسكە كىرىستى. استانا قالاسى بويىنشا ءماجىلىس پەن ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتار جەو-1 ۇجىمىمەن كەزدەسۋ وتكىزىپ, ستانسانى جاڭعىرتۋ, ەڭبەك ماسەلەلەرىن تالقىلادى.