كوكتوبەنىڭ كوگەرشىندەرى

اۋدان ورتالىعىنداعى بايعابىل جىلقىباەۆ اتىنداعى بالالار مۋزىكا-ونەر مەكتەبىنىڭ ونەرپازدارىنان قۇرالعان قازاق ۇلت اسپاپتار وركەسترى, دومبىراشىلار, كۇيشىلەر, قوبىزشىلار, حور ۇجىمى, ءانشى, سۋرەتشى جاس بالعىندار وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق بايقاۋ- فەستيۆالدەردىڭ بىرنەشە دۇركىن جۇلدەگەرى اتاندى. اۋدان ورتالىعى كوكتوبە اۋى­لىن­داعى بالالارعا ارنالعان ونەر مەك­تەبىنىڭ قۇرىلعانىنا 40 جىلدان اسا ۋاقىت بولىپتى. ەلىمىز ەگەمەندىگىن ال­عان 1991 جىلدارى اۋدان ورتالىعىندا ونەر مەكتەبىنىڭ جاڭا عيماراتى بوي كوتەر­دى. ءانشى, سازگەر, اقىن, جەرلەستەرى باي­عا­بىل جىلقىباەۆتىڭ ەسىمى بەرىلدى. باي­عابىل ءانشى (1892-1977) اۋداننىڭ قىزىل-قۇراما اۋىلىندا تۋعان. توعىز جا­سىنان دومبىرا ۇستاپ, انگە قۇشتار بو­لىپ وسكەن بايعابىل مايرادان ۇلگى-ونەگە الىپ, ءانشى-كومپوزيتور اتانادى. ءوزى ءارتىس, ءوزى پالۋان ول 1936 جىلدارى سەمەيدىڭ بەسقاراعاي جاعىندا اشىلعان تەاتردا «ەڭلىك-كەبەك», «قىز جىبەك», «ايمان-شولپان»  قويىلىم­دارىندا وينايدى. بايعابىل ءبىرجاننىڭ, ەستايدىڭ, باسقا دا حالىق كوم­پوزيتورلارىنىڭ ءان قازىناسىن جەت­كىزىپ كەتتى, ءوزى دە سوڭىنا اسىل مۇرا قالدىردى. بۇل كۇندەرى كوكتوبە اۋى­لىنداعى بايعابىل جىلقىباەۆ اتىن­­داعى بالالار ونەر مەكتەبى جاس جەتكىنشەك ۇرپاقتى ۇلتتىق مادەنيەتكە باۋلىپ, سالت-ءداستۇر, ادەت-عۇرپىمىزدى ۇيرەتەتىن, شىعارماشىلىق شەبەر­لىك­تەرىن شىڭدايتىن بىردەن-ءبىر «التىن ۇيا». ونەر مەكتەبىن موڭعوليادان ال­عاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ورالعان ءتولباستار سايىرحان ۇلى باسقارادى. ءتولباستار باۋىرىمىز ۇلتتىق ونەردىڭ بايىرعى سازدارىنا بالا كەزدەن سۋسىنداپ وسكەن ازامات ەكەن. شالعايداعى اقشيمان اۋىلىنا قونىس تەپكەن ول سول جەردە ورتا مەكتەپتە مۋزىكا پانىنەن ساباق بەرەدى. بەرتىن كەلە اۋدان ورتالىعىنا قونىس اۋدارىپ بايعابىل جىلقىباەۆ اتىنداعى بالالار ونەر مەكتەبىنىڭ حالىق اسپاپتار بولىمىندە قازاق ۇلت اسپاپتار وركەسترىنىڭ جەتەك­شىسى, دومبىرا سىنىبىنىڭ ۇستازى رەتىندە 20 جىلدان بەرى ءدارىس  بەرەدى. بۇل كۇندەرى ونەر مەكتەبىندە فورتەپيانو, ۆوكال, قوبىز, دومبىرا, حورەوگرافيا, كوركەمسۋرەت سياقتى ونەردىڭ  24 ءتۇرى بويىنشا 100-گە جۋىق وقۋشى ءبىلىم الۋدا. ونەرلى ورەندەر وتكەن جىلى دومبىرا, حورەوگرافيا سىنىبىنىڭ وقۋشىلارى استاناداعى ءVىى حالىقارالىق «اق كوگەرشىن», الماتىداعى «راۋان», «كۇنشۋاق» بايقاۋلارىندا, كوكشەتاۋ قالاسىنداعى رەسپۋبليكالىق «دەلفيلىك ويىندارى», بۋراباي دەمالىس ورنىنداعى ءVى حالىقارالىق «اق كوگەرشىن», ءىى رەسپۋبليكالىق «تايجارىس» بايقاۋ- فەستيۆالدەرىندە, تۇركيانىڭ الا­نيا, كاناكلى قالالارىندا ءوت­كەن ءىى حالىقارالىق «بىرلەسۋ», «جەرور­تاتەڭىزى كۋبوگى» فەستيۆال-بايقاۋىندا توپ جارىپ لاۋرەات اتانعان. كوكتوبەگە بارعانىمىزدا ءبىز دە بالعىنداردىڭ ونەرىن تاماشالاپ, ءتانتى بولدىق. اۋىلدا ۇلتتىق ونەرگە دەن قويىپ, مۋزىكالىق اسپاپتا شەبەر وينايتىن تالانتتى ونەرپازدار ءوسىپ كەلە جاتقانىنا سۇيسىندىك. بيىل ناۋرىز ايىندا استانادا وتكەن VIII حالىقارالىق «اق كوگەرشىن» بايقاۋىندا فورتەپيانو سىنىبىنىڭ وقۋشىسى جانسايا بايعابىل ديپلومانت اتانسا, دومبىرا سىنىبىنىڭ وقۋشىلارى سايات قازانعاپ ءىىى ورىن (كىشى توپ), جاڭگىر سماعۇل ءى ورىنعا (ورتا توپ) يە بولىپ, لاۋرەات اتاندى. مەكتەپ ۇجىمىنىڭ 2008 جىلى تۇركىستان قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق «تۇركىستاندى اڭساۋ» اتتى كۇيشىلەر بايقاۋىنا قاتىسىپ قايتقانى ءوز الدىنا ۇلكەن مەرەي. سونىمەن بىرگە, «كۇي-ايتىس» باعدارلاماسى بويىنشا كوكتوبەلىك بالالار بىرنەشە رەت وبلىستىق بايقاۋلارعا قاتىسقان. بىلتىر وبلىس ورتالىعىنداعى مۋزىكالىق كوللەدجدە كۇلاش بايسەيتوۆانىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان مۋزىكا جانە ونەر مەكتەپتەرى بايقاۋىنا قاتىسىپ, جۇلدەگەر اتاندى. مەكتەپتەگى جالپى  جاقسىلىق بوتاحانوۆ باسقاراتىن  «حالىق اسپاپتار وركەسترى», سايىر­حاننىڭ دومبىراشىلار ءانسامبلى, مەيرامگۇل احمەت ۇيرەتەتىن بي ۇجىمى, سارا نايمان جەتەكشىلىك جاسايتىن «اتامەكەن» جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ حورى, بانۋ شايحينانىڭ «سارىجايلاۋ» تومەنگى سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ حورى, بەيسەن ساتيەۆ جۇرگىزەتىن دومبىراشىلار ءانسامبلى  دەيسىز بە, قاي-قايسىسى دا جەتىستىكتەردەن قۇرالاقان ەمەس.  فاريدا بىقاي,  «ەگەمەن قازاقستان». پاۆلودار وبلىسى, ماي اۋدانى.