سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور
باتىس التايدىڭ اياداي قالاسىنا تابانىمىز تيە سالا جەرگىلىكتى جۇرت ءتىل ماسەلەسىن العا تارتتى. سوزدەرىنەن ۇققانىمىز, وقۋشىلارعا ارنالعان ۇيىرمەلەردىڭ بارلىعى دەرلىك ورىس تىلىندە. قالانىڭ ورتالىعىندا تۇرعان ءتورت بىردەي بالاباقشا دا ورىسشا تاربيە بەرەدى ەكەن. ال قازاق بالاباقشالارىنىڭ ءبارى شەت جاقتاردا دەسەدى. بۇل دا – ۇلكەن ماسەلە. بىراق ءبىزدىڭ باعىتىمىز – قالاداعى قاراشاڭىراقتاي بولىپ كەتكەن «شاڭىراق» مەكتەبى. مەكتەپتىڭ قوس كورپۋسى دا ەرتەرەكتە بوي كوتەرگەنى كوزگە ۇرىپ تۇر. ەسكىرگەن ەكى عيمارات تا وتكەن عاسىردان سىر شەرتەدى. جوعارى سىنىپتار وقيتىن سۇپ-سۇر مەكتەپتىڭ ماڭدايشاسىنداعى كەڭەستىك كەزدەگى ورنەكپەن كومكەرىلگەن «ۋچيتسيا ي ۋچيتسيا» دەگەن ەسكى ۇرانعا ۇرلانا قارادىق. اۋلانىڭ سىرت جاعىنداعى كيروۆتىڭ ءمۇسىنىن كورىپ, تاعى باس شايقاعان ەدىك. تىم بولماعاندا ۇلتتىق ناقىش, قازاقى بەلگى كوزگە ىلىنبەدى. كورگەنىمىز, ابدەن توزعان مەكتەپ عيماراتىنىڭ قابىرعاسى, ىرگەسى قاقىراپ كەتكەن كىشى سپورت زال... ءيا, مەكتەپكە جاپسىرا سالعان شاعىن زالدىڭ كىرپىشى قوپارىلىپ, ۇڭىرەيىپ جاتىر. قار باسقان شاتىرى مىنە-مىنە وپىرىلىپ ورتاسىنا تۇسەردەي. قاۋساعان عيماراتتا قازاق مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى قاشانعى وقيدى؟! اتا-انالار مەن مەكتەپ ۇستازدارىن وسى سۇراق كوپتەن بەرى مازالاپ ءجۇر.
– مەكتەپتىڭ ەكى كورپۋسى – جولدىڭ ەكى جاعىندا. وقۋشىلار جولدى قيىپ وتەدى. شۇبىرعان كولىك. كىشكەنتاي مەكتەپتە اسحانا دا جوق. تاماقتى ۇلكەن كورپۋستان الىپ كەلگەنشە, سۋىپ قالادى. انە, 600 بالاعا ارنالعان جاڭا مەكتەپ سالىندى. سونى قازاق مەكتەبىنە بەرە مە دەپ ەدىك, جوق. ارالاس مەكتەپ رەتىندە بەرىلدى, – دەيدى قالا تۇرعىنى باقىتجان بەرشىنبەكوۆ.
اتا-انالاردىڭ سوزىنەن بايقاعانىمىز, بالالارىن ارالاس مەكتەپكە بەرگىسى جوق. سەبەبى ورىسشا شۇلدىرلەپ كەتەدى دەگەندى العا تارتادى. ەكىنشىدەن, جاڭادان بوي كوتەرگەن ول مەكتەپ – قالانىڭ شەت جاعىندا. بالالاردى اپارىپ, الىپ قايتۋ قيىن. ال «شاڭىراق» مەكتەبى قالانىڭ قاق ورتاسىندا تۇر. مەكتەپتىڭ ەسكى دەگەنى بولماسا, تۇرعان ورنى كوپشىلىككە ىڭعايلى. دەگەنمەن قازاق بالالارى ءۇشىن جاڭا مەكتەپتىڭ جوقتىعى جاندارىنا باتادى.
– بالالارىم وسى مەكتەپتە وقىدى. قازىر نەمەرەلەرىم ءبىلىم الىپ ءجۇر. جيىرما جىل بۇرىن قازاقتار كوبەيە باستاعان سوڭ «شاڭىراق» مەكتەبىن ساۋلە ماديقىزى اشقىزعان. ول زاماندا جاڭا مەكتەپ اشۋعا جاعداي جوق ەدى. قازىر زامان وزگەردى. ەسىمدە, «قازاق مەكتەبىنىڭ قۇرىلىسىنا جەر ءبولىنسىن» دەگەن قاۋلى دا شىققان, – دەيدى ريددەرلىك ماديار كەناليەۆ.
جوعارى سىنىپتار وقيتىن كورپۋستىڭ ءىشى-سىرتىن تۇگەل ارالادىق. كىرەبەرىستە وقۋشىلاردىڭ جەتىستىكتەرىن ايشىقتايتىن كۋبوكتەر, ماقتاۋ قاعازدارى ءتىزىلىپ تۇر. ياعني مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ۇلگەرىمى جاقسى. سپورتتىق جارىستارعا دا جۇيەلى تۇردە قاتىسىپ تۇرادى. وكىنىشتىسى, جارىس جولىندا جۇلدە الىپ جۇرگەندەردىڭ جاتتىعۋى جەرتولەدەن باستالارىن كىم ءبىلسىن؟! ءيا-ءيا, دەنەشىنىقتىرۋ ساباعىندا كيىم اۋىستىرۋعا ارنالعان بولمە – جەرتولەدە. تسيۆيليزاتسيادان الىس. بۇل تىعىرىقتان شىعۋ ءۇشىن مەكتەپ باسشىلىعى قول قۋسىرىپ وتىرعان جوق پا؟ مەكتەپ ديرەكتورى مىندەتىن اتقارۋشى اسەم ءدۇسىپوۆانى دا سوزگە تارتتىق.
– «شاڭىراق» مەكتەپ گيمنازياسىندا بارلىعى 508 وقۋشى وقىپ جاتىر. مەكتەبىمىز جىلداعى تەحنيكالىق قابىلداۋدان ءوتىپ وتىر. تامىزدا مەكەمە جاڭا وقۋ جىلىنا تولىقتاي دايىن بولدى. ەگەر مەكتەپ اپاتتىق جاعدايدا بولسا, جۇمىسىمىزدى جالعاستىرۋعا رۇقسات بەرمەس ەدى. عيماراتى ەسكى بولعانىمەن, ءىشى جىلى, – دەيدى ديرەكتور مىندەتىن اتقارۋشى اسەم ارعىنشاقىزى.
كىم سۋ ءىشىپ وتىرعان قۇدىعىنا تۇكىرگىسى كەلەدى؟ مەكتەپ باسشىلىعى مەكتەپتىڭ سۇلۋىنان جىلۋى دەگەندەي, جەتىستىكتەرىن ايتقىسى كەلدى. ارينە, تۇسىنەمىز. بار ماسەلەنى اشىپ ايتسا, جوعارىدان سوڭىنا شام الىپ ءتۇسۋى ابدەن مۇمكىن. باسشىلاردىڭ ادەتى ەمەس پە؟ پروبلەمانى شەشۋدىڭ ورنىنا شىندىقتى ايتقانداردى جازالاۋعا, جۇمىستان الاستاۋعا تىرىسادى. سوندايعا زاتتە بولىپ قالعان ۇستازدار بۇل جولى دا ويلارىن اشىق ايتا المادى. ىشتەن تىندى. اشىق ايتپاعانمەن, قاي مۇعالىم جاڭا مەكتەپتىڭ دالىزىندە تىقىلداتا باسىپ كەتىپ بارا جاتقىسى كەلمەسىن؟
حوش! «شاڭىراق» مەكتەبىنىڭ ماسەلەسىن جۋرناليستەر, بلوگەرلەر جان-جاقتى كوتەرىپ جاتىر. «جاڭا مەكتەپ كەرەك» دەپ شۋلادىق, ۇراندادىق. ناتيجە شىقسا, قانە؟ جاڭا قازاق مەكتەبى سالىنا ما؟ سىرعىتپا ەمەس, ناقتى جاۋاپ ىزدەپ, شقو ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى چەرنىشەۆا ينەسسا الەكساندروۆناعا حابارلاسقانبىز.
– «شاڭىراق» مەكتەبىنىڭ جوندەۋىنە قوعامدىق ماسەلە تۋماي تۇرىپ-اق, 60 ملن تەڭگە بولىنگەن. ول – بالانستا تۇرعان اقشا. كەستەگە ساي جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ال مەكتەپتىڭ ەكى عيماراتى دا اپاتتىق جاعدايدا ەمەس. اپاتتىق جاعدايدا تۇرعانى – جاپسىرا سالىنعان شاعىن سپورت زالى عانا. ونىڭ نەگىزگى عيماراتقا قاتىسى جوق. ءبىلىم الۋعا دا زيانىن تيگىزبەيدى. ەكى عيمارات تا – تيپتىك مەكتەپ. جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. بىلەسىزدەر, جاڭا 600 ورىندىق ارالاس مەكتەپ اشىلدى. قازاق مەكتەبىنىڭ اتا-انالارىنا جاڭا مەكتەپكە اۋىسسىن دەپ ۇسىنىس ايتقانبىز. بىراق اتا-انالار ەسكى مەكتەپتە قالامىز دەپ شەشتى. قازىرگى تاڭدا جاڭا ارالاس مەكتەپتە 301 بالا ءبىلىم الىپ جاتىر. ورىن جەتكىلىكتى, – دەيدى ينەسسا الەكساندروۆنا.
ايتقانداي, رەسپۋبليكالىق جوبا بويىنشا 2023 جىلى ريددەردە تاعى ءبىر مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى باستالادى. ول ءۇشىن جەر تەلىمى بەلگىلەنىپتى. ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ايتۋىنشا, جەردى مۇمكىندىگىنشە ورتالىققا جاقىنداتۋعا تىرىسقان. كوپ تىلەگى كول بولىپ, بيىل جاڭا مەكتەپ قۇرىلىسى باستالسا, كوپ ۇزاماي «شاڭىراق» مەكتەبىنىڭ ماسەلەسى تۇبەگەيلى شەشىلەدى دەپ ۇمىتتەنەيىك. نەگىزى كوتەرىلگەن بۇل تاقىرىپتىڭ سوڭى سيىرقۇيىمشاقتانىپ كەتپەۋى ءۇشىن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى دە نازارىنا الىپ باقىلاۋدا ۇستاسا, ارتىق بولماس ەدى. ايتپەسە, ۋادە كۇيىندە قالعان ماسەلەلەر از ەمەس.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ريددەر قالاسى
