ءبىزدىڭ باستى بايلىعىمىز

ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ جىل سايىنعى جولدا­ۋىندا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ءتيىستى دەڭ­گەيدە دامۋىنا, قولدانىس اياسى­نىڭ كەڭەيۋىنە ەرەكشە نازار اۋدارادى. بيىلعى جولداۋىندا دا «قازاقستان-2050» جولى – ماڭگىلىك ەلگە باستايتىن ماڭىزدى قادام ەكەنىن ايتا كەلە, قازاقتىڭ ءتىلى تەك وتباسىنىڭ عانا ەمەس, عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ جانە ينتەرنەتتىڭ تىلىنە اينالدى دەگەن بيىك باعا بەردى. ەندىگى كەزەكتە انا ءتىلىمىزدى قوعامنىڭ, دامۋ مەن وركەنيەتتىڭ اجىراماس تىلىنە اينالدىرۋىمىز كەرەك. ەلباسى ايتقانداي: «انا ءتىلىمىز ماڭگىلىك ەلمەن بىرگە ماڭگىلىك ءتىل بولدى» دەگەن پىكىر ايتتى. الايدا, بۇل جەتكىلىكتى دەگەن ءسوز ەمەس. مەملەكەتتىك ءتىل ساياساتى ءالى دە قىرۋار ەڭبەكتى تالاپ ەتىپ وتىرعانى انىق. ەگەر ەلباسى مىندەت ەتكەن ءىس-ارەكەتتەر ءوز ۋاقىتىندا ورىندالاتىن بولسا, تىلگە قاتىستى تۇيتكىلدەر دە بىرتىندەپ شەشىلەرى ءسوزسىز. ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىنىڭ كەڭەيۋى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن حالىققا قىزمەت كورسەتەتىن مەكەمەلەردىڭ بەلسەندىلىگى مەن كوپشىلىك قاۋىمنىڭ دۇرىس كوزقاراسىنا بايلانىستى. ال اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس­تارعا توقتالار بولساق, مەملەكەت باس­­شىسىنىڭ 2011 جىلعى 29 ماۋ­سىم­­داعى جارلىعىمەن بەكى­تىلگەن «تىلدەردى دامىتۋ مەن قول­دانۋ­دىڭ 2011-2020 جىل­دار­عا ارنال­عان مەملەكەتتىك باعدار­لا­ماسى­نا» سايكەس ماڭىزدى قۇجاتتا كورسەتىل­گەن ماقساتتار مەن مىندەت­تەر كەزەڭ-­كەزەڭىمەن جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. اتالعان باعدار­لا­مادا «مەملەكەتتىك ۇيىم­دار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندا­رىندا ءىس جۇرگىزۋدىڭ نەگىزگى ءتىلى رەتىن­دە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك» دەلىنگەن. ءتىل تۋرالى زاڭنىڭ قابىل­دان­عانى, ونىڭ باپتارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ باعدار­لا­ما­لارىنىڭ جاساقتالعانى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءتىل ساياساتىندا دۇرىس باعىت ۇستاپ, قولداۋ تانىتىپ وتىرعانى كوپكە ءمالىم. اتالعان ارەكەتتەردىڭ باستاۋى مەكتەپتەردە قازاق ءتىلىن وقىپ ۇيرەتۋدى دۇرىس جولعا قويۋ بولىپ تابىلاتىنى ءسوزسىز. سول سەبەپتى باستى جاۋاپكەرشىلىك ءتىل ماماندارى بىزدەرگە جۇكتەلىپ وتىر. اتا زاڭنىڭ باپتارىندا سونىمەن قاتار «ءتىل ساياساتىنىڭ تۇجىرىمداماسى» مەن «ءتىل تۋرالى زاڭدا» ايتىلعان ­باستى ماسەلە مەملەكەتتىك قازاق ءتىلىن ­دامىتۋ. ءتىل بايلىعى – ءاربىر ەلدىڭ ۇلتتىق ماقتانىشى. ول اتادان بالاعا ميراس بولىپ قالىپ وتىراتىن باعا جەتپەس مۇرا. دەمەك, ءار ادام انا ءتىلىن كوزىنىڭ قاراشىعىنداي قورعاۋعا, ونىڭ ورىنسىز شۇبارلانۋىنىڭ قاندايىنا بولسا دا قارسى تۇرۋى ءتيىس. «انا ءتىلى – حالىق بوپ جاسا­عاننان بەرى جان دۇنيەمىزدىڭ ايناسى, ءوسىپ-ءونىپ تۇرلەنە بەرەتىن, ماڭگى قۇلامايتىن بايتەرەگى», – دەپ جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ ايتقانداي ەلىن, جەرىن سۇيگەن ءاربىر ازاماتتىڭ كوكىرەگىندە انا تىلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ ماقتانىش سەزىمى بولۋى كەرەك. سەبەبى, قازاق ءتىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى. «ادامعا ەكى نارسە تىرەك تەگى, ءبىرى – ءتىل, ءبىرى – ءدىلىڭ جۇرەكتەگى» – دەپ, ج.بالاساعۇن ايتقانداي, الدىمەن ءوزىن قازاقپىن دەپ سانايتىندار عانا ەمەس, قازاقستان توپىراعىندا تۇراتىن تازا نيەتتى ءاربىر ازامات, مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلىن وزىنە تىرەك ەتىپ, ول ءتىلدى جۇرەگىمەن ءسۇيۋى ءتيىس. جانات ساربوزوۆا, شىمكەنت قالاسىنداعى ەڭبەكشى اۋداندىق سوتىنىڭ باس مامانى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.