كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
مىنا الەمدى جايلاپ تۇرعان الماعايىپ كەزەڭدەردە بەيبىت ومىردەن, ەلىمىزدىڭ بىرتۇتاستىعىنان ارتىق باقىت جوق ەكەن. اتا-بابالارىمىزدىڭ اڭساعان سول ارمانىنا ءبىز وسىدان تۋرا 30 جىل بۇرىن قول جەتكىزىپ, تاۋەلسىز ەل بولدىق. بىلە بىلگەنگە بۇل – ەشقانداي بايلىققا بالانبايتىن ۇلى باقىت. ءيا, ءبىز – باقىتتى ۇرپاقپىز! تاۋەلسىزدىك الۋ ءبىر باقىت, ال ونى باياندى ەتۋ ارقايسىمىزعا ودان دا زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. جەر- جاھاندى جايلاعان ءتۇرلى جايسىز وقيعالار ۇلتىمىزدان اينالىپ ءوتىپ, حالقىمىزدىڭ ماڭدايىنا ماڭگىلىك مىزعىماس بىرتۇتاستىقتى ءناسىپ ەتكەي دەپ تىلەيمىن. جاڭا جىلدا قازاعىمنىڭ كوسەگەسى كوگەرىپ, ۇلتتىق ونەرىمىزدىڭ ءورىسى كەڭەيىپ, قاناتىن كەڭگە جايا بەرسىن دەگەن تىلەگىم بار.
سەبەبى ۇلتتىق ونەردىڭ باسىندا ۇلتتىق يدەولوگيا, قازاقتىڭ بارلىق بولمىسى جاتىر. تاريحقا كوز جۇگىرتسەك, قازاق حالقىنىڭ باسىنا تۇسكەن نەشە ءتۇرلى قايعى-قاسىرەت, قيلى-قيلى كەزەڭ, اۋىر سىندار بولدى. قالماقتارمەن كۇرەس 200 جىلعا سوزىلىپتى. سونىڭ ەڭ اپوگەيى – «اقتابان شۇبىرىندى, القاكول سۇلاما» تراگەدياسى تۋدىرعان «ەلىم-اي» ءانى. مىنە, «ەلىم-اي» ءانى قازىر قازاقتىڭ ۇلتتىق گيمنىنە اينالدى. بۇل ءان – بولاشاق ۇرپاقتىڭ كيەلى ءبىر تىرەگى ىسپەتتى. ەل بولۋدىڭ, تۇتاستىعىمىزدى ساقتاۋدىڭ, ۇلت بولىپ ءومىر ءسۇرۋدىڭ جارقىن ۇلگىسى وسى – الكەي مارعۇلان تاپقان «ەلىم-اي» نۇسقاسىندا كەرەمەت ساقتالعان. قايدا قىرىلمادىق, قايدا جوسىلمادىق ءبىز؟! ول جاي عانا ءان ەمەس, مۇقىم حالىقتىڭ ءدىتى مەن ءدىلى, جۇرەگى, بۇكىل قايعى-قاسىرەتى, بۇگىنگى ءومىرى, كەلەشەگى قامتىلعان ۇلكەن تولعاۋ جىر.
قازاقتىعىمىزدى ساقتاپ, ەلدىگىمىزدى ماڭگىلىك ەتەمىز دەسەك, ۇرپاق بويىنا بارىنشا ۇلتتىق ونەردى ءسىڭىرۋ جولدارىن قاراستىرعانىمىز ءجون. بۇل باعىتتا وتكەن جىلى دا بىرقاتار جاقسى, جەمىستى جۇمىس اتقارىلدى. جاس دارىنداردى قولداپ, ونەردىڭ ارداگەر تۇلعالارىنا دا لايىقتى دەڭگەيدە قولداۋ كورسەتىلىپ جاتىر. مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان مۇنداي جارقىن باستامالار البەتتە قازاق رۋحانياتىنىڭ كەمەلدەنۋىنە قىزمەت ەتىپ, كەلەشەككە تۇعىرلى دا داڭعىل جول سالارى ءسوزسىز. ءار حالىق بولمىسىن, ءوزىنىڭ ۇلتتىق مۋزىكالىق ءدىتى مەن ءدىلىن ساقتاسا, قازاقتىڭ كوسەگەسى كوگەرەدى.
مويىنداۋىمىز كەرەك, وسى كۇنگە دەيىن ءبىز نەبىر اۋىر جىلداردى باستان كەشىردىك. باتىستان اعىلىپ جەتكەن جاعىمسىز اسەرلەر جاستارىمىزدىڭ ساناسىن ۋلادى, ءالى دە ۋلاپ كەلەدى. تەلەۆيدەنيە, عالامتور, كومپيۋتەر ارقىلى بەرىلىپ جاتقان سۇمدىقتاردىڭ بارلىعى قازاقىلىقتىڭ قاينارىن لايلاپ ءبىتتى. جاستاردىڭ قيالىن ۇرلاپ جاتىر. كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدەگى كەرەمەت مۋزىكا تۋدىرعان احمەت جۇبانوۆ, مۇقان تولەباەۆ, ۇلتى باسقا بولسا دا لاتيف حاميدي, ەۆگەني گريگورەۆيچ برۋسيلوۆسكيلەر, سونداي-اق باقىتجان بايقاداموۆ, قاپان مۋسيندەر, ولاردىڭ بەرگى جاعىندا رومانستان باستاپ, وپەراعا دەيىن تولعاعان سىدىق مۇحامەدجانوۆ, سولاردان كەيىنگى ماكالىم قويشىباي, ناعىم مەڭدىعاليەۆ, كەنجەبەك كۇمىسبەكوۆ, تەمىرجان بازارباەۆ, مىڭجاسار ماڭعىتاەۆ, مانسۇر ساعاتوۆتار ۇلتتىق ونەرگە ۇلكەن ولجا سالعان بولاتىن. سوناۋ ىقىلىم زاماننان كەلە جاتقان ءداستۇردى احمەت جۇبانوۆ رۋحىمەن جالعاعان كومپوزيتورلار قاي جانردا جازسا دا ۇلتتىق كولوريتپەن, ۇلتتىق ناقىشپەن جازدى. ءبىز – ءشامشى قالداياقوۆ, ءىليا جاقانوۆ, اسەت بەيسەۋوۆ, «ماحاببات ۆالسىمەن» شىققان بەكەن جاماقاەۆ ءسال ەرتەرەك شىعىپ, 60-جىلداردىڭ كومپوزيتورى بولىپ, ءوزىمىزدىڭ الدىمىزداعى اتتارىن اتاپ وتكەن احمەت جۇبانوۆ, ەۆگەني برۋسيلوۆسكيلەر جاساعان, لاتيف حاميديلەر تۋدىرعان ۆالستەردەن اۋىتقىعانىمىز جوق. سول ۇلگىدە ءان جازدىق, ءالى دە جازىپ كەلە جاتىرمىز. سول ءۇشىن دە ءوزىمدى باقىتتى ادام سانايمىن.
ەگەر شىن ۇعىنا بىلسەڭىز, قازاق ءوز بولمىسىن, جاراتىلىسىن, تاريحىن اندە قالدىرعان. ال بۇگىنگى اندەردەگى قازاقتىڭ كەلبەتىن ەلەستەتۋگە بولا ما؟ ارينە, جوق! وسىنى بولدىرماۋ كەرەك. تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتول پەرزەنتى – جاستارىمىزدىڭ بويىنا ناعىز ۇلتجاندىلىق ءدانىن سەۋىپ, سول رۋحتا تاربيەلەسەك, ۇلت رەتىندە كوپ نارسەدە ۇتامىز. وسىنى ۇمىتپايىق. ەندىگى ءۇمىت – تاۋەلسىزدىكتىڭ ۇلاندارىندا! ۇلى ماعجان ايتپاقشى, مەن جاستارعا سەنەمىن!
شۇكىر اللاعا, قازاقستان بۇگىندە دامۋدىڭ بارلىق سالاسىندا ىلگەرىلەپ, جاقسى كۇندەرگە كەتىپ بارا جاتىر. سوعان تاۋبە دەيىك! قاي سالادا بولسىن قازاق حالقىنىڭ, قازاقستاننىڭ بەدەلى ارتىپ, ابىرويى اسقاقتاپ كەلەدى. سوعان شۇكىر دەيىك. ۇلتىمىز امان, ەلىمىزدى باستايتىن مارعاسقا ازاماتتار امان بولسىن دەيمىن. لايىم تاۋەلسىزدىگىمىز تۇعىرلى, ەلدىگىمىز باياندى بولعاي. سول ۇلى مۇراتتاردى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا اللا پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆقا ابىروي مەن قايىسپاس قاجىر بەرسىن. باستىسى, تاۋەلسىزدىگىمىز ماڭگىلىك, ۇلتتىق ونەرىمىز ءورىستى, كەلەشەگىمىز كەلىستى بولعاي. كەلگەن جىلعا مەنىڭ بار تىلەگىم – وسى.
ءىليا جاقانوۆ,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى,
كومپوزيتور, ونەر زەرتتەۋشى
