جازاسىن وتەۋشى ءوز تاعدىرىن تەك ءوزى شەشەدى

قازاقستاننىڭ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى سۆەتلانا بىچكوۆانىڭ قاتىسۋىمەن بريفينگ ۇيىمداستىرىلدى. وندا «قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكسىنىڭ جاڭا رەداكتسياسى» تاقىرىبى ءسوز بولدى. پارلامەنت سەناتى پلەنار­لىق وتىرىسىنىڭ ەكىنشى وقى­لىمىندا قازاقستاننىڭ قىل­مىستىق-اتقارۋ كودەكسىنىڭ جوباسى قابىلدانعان بولاتىن. بۇل كودەكستىڭ جوباسى سوتتال­عان­داردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭ­دى مۇددەلەرىنىڭ قورعالۋ دەڭ­گەيىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋ ماق­ساتىندا قىلمىستىق-اتقارۋ زاڭناماسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋگە جانە قىلمىستىق جازالاردىڭ ورىندالۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالىپ وتىر. بريفينگ بارىسىندا ءسوز العان ءماجىلىس دەپۋتاتى قىلمىستىق سالادا تاعى ەكى ماڭىزدى زاڭ قا­بىلدانعالى جاتقانىن, ولار جاڭا قىلمىستىق كودەكس پەن قىل­مىستىق-پروتسەسسۋالدى كودەكس ەكە­نىن ايتا كەلە, بۇل زاڭداردىڭ تاياۋ ۋاقىتتا دايىن بولاتىنىن جەتكىزدى. «ولار ارتىنشا قىل­مىستىق-اتقارۋ كودەكسىنە كىر­گىزىلەدى. سول سەبەپتى جاڭا قىل­مىستىق-اتقارۋ كودەكسىن دايىنداۋ كۇن تارتىبىندە تۇر», دەدى س.بىچكوۆا. ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا كودەكس جوباسىندا قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى مەن ازاماتتىق قو­عامنىڭ ءوزارا بايلانىسى ماسە­لەسىنە تىكەلەي قاتىسى بار ينس­تيتۋتتارعا ۇلكەن ءمان بەرىلگەن. «پروگرەسسيۆتى جۇيەگە قاتىستى نورمالار پايدا بولدى. ولار – كەشەندى سالاارالىق جۇيە. ول بارلىق الدىڭعى قاتارلى ەلدەردىڭ قىلمىستىق-اتقارۋ قۇقىعى نورمالارىنا سايكەس قۇرىلدى. جازاسىن وتەۋشىلەردى قوعامعا قايتا بەيىمدەۋ تۇرعىسىنان العاندا, مۇنىڭ بەرەرى بار. وسىلايشا, جازاسىن وتەگەن جانداردىڭ قوعامعا تولىق قۇقىلى ازامات رەتىندە بەيىمدەلۋى قامتاماسىز ەتىلۋى كەرەك. سونداي-اق, كودەكستىڭ جاڭا جوباسىندا سوتتىڭ شەشىمىمەن پوليتسيانىڭ اكىمشىلىك باقىلاۋىنا الىنعان ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق كومەك الۋىنا جاردەمدەسۋ ماسەلەسى دە قارالعان. بۇل دا بوستاندىققا شىققان ازاماتتاردىڭ قوعامعا تەز بەيىمدەلۋىن جانە ولاردىڭ جاڭا قىلمىس تۇرلەرىن جاساماۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ويلايمىن», دەدى دەپۋتات ءوز سوزىندە. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكسىنىڭ جوباسى ۇلتتىق پرەۆەنتيۆتى مەحانيزم, قوعامدىق باقىلاۋ كوميسسيا­سى مەن كامەرالىق شارتپەن باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋ تۇرىندەگى جازاسىن الۋ ەرەكشەلىكتەرىن قاراستىراتىن جاڭا باپتارمەن تولىققان. «ياعني, كودەكس جوباسىنا سايكەس, جازا تاعايىنداۋ تەتىكتەرى جەتىلدىرىلەتىن بولادى. بۇل – باس بوستاندىعىنان ايىرۋدىڭ پروگرەسسيۆتى جۇيە بويىنشا جۇزەگە اساتىنىن, ال بۇل تەتىكتىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى جازاسىن وتەۋشىنىڭ قۇقىعى دا وزگەرەتىنىن كورسەتەدى. دەمەك, جازاسىن وتەۋشىنىڭ تارتىبىنە بايلانىس­تى ونىڭ قۇقىعى كەڭەيەدى يا بولماسا, شەكتەلەدى. جالپى العاندا, جازاسىن وتەپ جاتقان ازاماتتىڭ ءتارتىبىنىڭ دەڭگەيىن انىقتاۋ وعان جازا تاعايىنداۋ ماسەلەسىنە جان-جاقتى جانە بايىپپەن كەلۋگە مۇمكىندىك تۋعىزاتىن بولادى. ياعني, مۇنداي ۇدەرىس ءوز كەزەگىندە سول ازاماتتىڭ ءوز مىنەز-قۇلقى مەن ءتارتىبىن تۇزەۋىنە سەپتىگىن تيگىزۋى ءتيىس. سول ارقىلى جازاسىن وتەۋشى ازامات «ءوز تاعدىرىن تەك ءوزى عانا شەشەتىنىن» بىلەتىن بولادى», دەدى س. بىچكوۆا. سونداي-اق, بريفينگ بارىسىندا قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكسىنىڭ جوباسى جازاسىن وتەۋشىلەردىڭ قوعامعا بەيىمدەلۋىن, ولارعا قوعام تاراپىنان تاربيەلىك جۇمىستاردىڭ كوپتەپ جۇرگىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ سەكىلدى جاڭا باپتارمەن تولىققانى ايتىلدى. ءلايلا ەدىلقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».