ەلباسى ن.نازارباەۆ «قازاقستان-2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى بيىلعى جولداۋىندا اگروونەركاسىپ كەشەنىن يننوۆاتسيالىق باعىتقا ءتۇسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاي كەلىپ, «قازاقستان ەت جانە ءسۇت ونىمدەرىن ەكسپورتتايتىن وڭىرلىك ءىرى ەلگە اينالۋعا ءتيىس» دەگەن تالاپ قويدى. بۇل استانالىق اقمولا وبلىسىنىڭ دا ابىرويلى مىندەتىنە اينالىپ, نازار سالارلىق ناقتى ىستەر بوي كورسەتۋدە. ءبىز وسى ورايدا وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى راشيت اكىموۆتى اڭگىمەگە تارتىپ, مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋداعى باعدارلامالىق جوبالاردىڭ جاي-كۇيىمەن كەڭىرەك تانىستىرۋدى وتىنگەن ەدىك.
– راشيت قايىرجان ۇلى, قازىر اتا كاسىبىمىزدىڭ ءداستۇرلى سيپاتى ۋاقىت اعىمىنداعى تالاپتارمەن اۋقىمدالا تۇسۋدە. ەندەشە, وبلىس مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدا نەگىزىنەن قانداي مىندەتتەرگە باسىمدىق بەرەدى؟
– بارلىق جۇمىستار مەملەكەتتىك جانە وڭىرلىك ارنايى باعدارلامالار شەڭبەرىندە ءجۇرگىزىلۋدە. مۇندا جالپى سەلەكتسيالىق-اسىلداندىرۋ, تابىنداعى اسىل تۇقىمدى ءىرى قارانىڭ ۇلەسىن 15,5 پايىزدان 25 پايىزعا ءوسىرۋ, ەتتىك باعىتتاعى مالدىڭ تەكتىك ءتۇرلەنۋىن جاقسارتۋ جانە ونىمدىلىك ساپاسىن ارتتىرۋ, جەم-ءشوپ, جايىلىمدىق بازانى كەڭەيتىپ, وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىلادى. كۇندەلىكتى باقىلاۋداعى اتالعان شارالار بۇگىنگى كۇنى ءتيىستى قايتارىمىن بەرىپ وتىر.
– ەتتىك باعىتتاعى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدا شەتەلدىك سەلەكتسيانىڭ ءتيىمدى جاقتارى ءوڭىر تاجىريبەسىندە ايقىن بايقالۋدا. مۇنى ەلباسىنىڭ الداعى جاقىن ۋاقىتتا, رەسپۋبليكامىز بويىنشا ەت ەكسپورتىن 60 مىڭ تونناعا جەتكىزۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا سەرپىن بەرەتىن قادام دەپ سانايمىز. سولاي ەمەس پە؟
– ءيا. وبلىستا بيىلعى 1 مامىرعا دەيىنگى جەدەل اقپارات بويىنشا 420,9 مىڭ باس ءىرى قارا ەسەپكە الىنعان. ول بىلتىرعى وسى مەرزىممەن سالىستىرعاندا ءوسىم 25,2 مىڭ باسقا جەتتى. «سان باردا, ساپا دا بولادى» دەگەن ناقىلعا سۇيەنسەك, ءوز تابىندارىمىزعا شەتەلدىك اسىل تۇقىمدى مالدى تارتۋ تابىس كوزىن اشقانداي.
مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن بۇل جۇمىس بەلسەندى تۇردە جۇرگىزىلۋدە دەي الامىن. تسيفرلارعا جۇگىنسەك, شەتەلدەردەن 2010 جىلى 1991 باس, 2011 جىلى 6502 مال, 2012 جىلى 3155 باس ءىرى قارا جەتكىزىلدى. ال بيىلعى جىلى تابىندارىمىزدى 890 ءىرى قارا تولىقتىرادى دەپ كۇتىلۋدە. مۇنىڭ بارلىعى «انگۋس», «گەرەفورد», «وبراك», «سيممەنتال» تۇقىمدى ءوسىمتال ت ۇلىكتەر. جالپى, ۇتىمدى جوبا جۇزەگە اسا باستاعالى قارا مال ەتىن ەكسپورتتاۋعا باعىتتالعان 19 شارۋاشىلىق 12241 باس اسىل تۇقىمدى مال ساتىپ الدى. بۇل رەسپۋبليكامىزعا الىپ كەلىنگەن ت ۇلىكتىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن قۇرايدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ەتتىك باعىتتاعى اسىل تۇقىمدى ءىرى قارانىڭ سانى, جەرگىلىكتى سەلەكتسيانى قوسىپ ەسەپتەگەندە 43 مىڭنان اسىپ وتىر. اتالعان باعىتتا استراحان, اقكول, جاقسى, تسەلينوگراد, ەڭبەكشىلدەر, زەرەندى, اتباسار اۋداندارى بەلسەندىلىك تانىتقانىنا نازار اۋدارعىم كەلەدى.
شەتەلدىك سۇرىپتاعى مال جەرگىلىكتى كليماتتىق-تابيعي جاعدايلارعا تەز جەرسىنىپ, شارۋاشىلىقتاردىڭ ءتول توگىنى دە ارتىپ كەلەدى. ەڭبەكشىلدەر اۋدانىنداعى «كازبيف لتد» جشس-دا رەسپۋبليكامىزدا العاش رەت اسىل تۇقىمدى بۇزاۋلاردى ساتۋ اۋكتسيونى وتكىزىلدى. اۋكتسيونعا قويىلعان 50 بۇقانىڭ بەسەۋى 1 ميلليون تەڭگەدەن ساتىلسا, «انگۋس» تۇقىمدى بۇقا رەكوردتى – 1 ميلليون 300 مىڭ تەڭگەگە باعالاندى.
– اڭگىمە ەتتىك باعىتتاعى مال شارۋاشىلىعى جايىندا بولعاندىقتان, ءىرى قارانى ءۇستەمەلەپ قورەكتەندىرۋ, ياعني, بورداقىلاۋ الاڭدارىن جابدىقتاۋ العا تارتىلادى. وسى رەتتەگى قام-قارەكەتتەرىڭىز جايىندا ايتا وتىرساڭىز.
– بىزدە ۋاقىتتان وزۋشىلىق بايقالادى. بۇل اسىرىپ ايتقاندىق ەمەس. ەتتىك مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندەگى باعدارلاما اياسىندا وبلىسقا 12500 باس مالعا ارنالعان الاڭدار جابدىقتاۋ مىندەتى قويىلعان بولاتىن. قازىرگى ۋاقىتتا قولايلى ينفراقۇرىلىمداعى, 13500 باسقا لايىقتالعان 5 زامانالىق ءىرى كەشەن پايدالانۋعا بەرىلدى. اتالعان نىساندار «كازبيف لتد», «اگروەكپورت لتد», «نوۆوكيەنكا», «كولۋتون-04», «باستاۋ» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرىندە توپتاستىرىلعان. بۇعان قوسىمشا 24 ورتا جانە شاعىن بورداقىلاۋ الاڭدارى جۇمىس ىستەيدى. ءتۇيىندەپ ايتساق, بۇگىنگى كۇنى وبلىس اۋماعىندا ءبىر مەزەتتىك سىيىمدىلىق قۋاتى 27,5 مىڭ باس مالدى قامتيتىن 29 الاڭ بار. بۇل قۇرىلىمداردا زامانالىق تەحنولوگيا تالابىنداعى ەت ونىمدەرىن تۇراقتى تۇردە قامتاماسىز ەتەتىن كەشەندى تسيكل تۇيىقتالادى.
– ءسىز ايتقان «كەشەندى تسيكل» اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى كلاستەرلىك جۇيەنى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىندەي. وسىناۋ ەكونوميكالىق ءىرى تۇتقا جايىندا بىلە وتىرساق.
– «ءىرى قارا ەتىن ەكسپورتتاۋ باعىتىنداعى 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاما شەڭبەرىندە وبلىسىمىزدا ەت كلاستەرى قۇرىلىپ, بۇل جۇيە قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ەت ەكسپورتىن دامىتۋ كونسورتسيۋمىنىڭ قۇرامىندا قىزمەت جاساۋدا. قازىرگى كۇنى ءوڭىرىمىزدەگى ەت ءوندىرۋ مەن ونى ءوڭدەۋمەن اينالىساتىن 20 كاسىپورىن ەنىپ وتىرعان كونسورتسيۋم حالىقارالىق رىنوكقا, اسىرەسە, كەدەن وداعى مەملەكەتتەرىنە جول اشىپ وتىرعانىن ايتۋ كەرەك.
ماسەلەن, قورعالجىن اۋدانىنداعى «باكارا» ەت كومبيناتى «اگروونەركاسىپ كەشەنىن جانە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوڭدەۋ سالاسىندا ۆاكۋمدى ورامادا تۇتاس, بۇقتىرىلعان جانە كەسىلگەن ەت ءوندىرۋ كەشەنى» جوباسىن ءساتتى اياقتادى. كاسىپورىن 2013 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 1755 توننا ەت ونىمدەرىن ءوندىردى. ونىڭ ىشىندە 1197 توننا حالال ەت, 359 توننا شۇجىق, 203 توننا جارتىلاي فابريكاتتار دايىندالدى. كومبينات بىلتىر رەسپۋبليكامىزدا ءبىرىنشى بولىپ ماسكەۋ قالاسىنا 16 توننا ءونىم جونەلتتى. زامانالىق قايتا وڭدەۋ زاۋىتى سوڭعى ەكى جىلدا ەڭبەك ونىمدىلىگىن ون ەسە ۇلعايتىپ, اي سايىن 150 توننا ساپالى ءونىم دايىنداۋدا. مۇندا 2500 باس ءىرى قارا بورداقىلانۋدا. «ISO 9001:2000» سەرتيفيكاتىمەن جۇمىس ىستەيتىن «باكارالىقتار» رەسەيدىڭ ونەركاسىپتى ءىرى ءۇش قالاسىمەن ارىپتەستىك بايلانىس ورناتقان.
ال, وبلىس بويىنشا ايتساق, 2014 جىلى «كازبيف لتد», «اگروەكپورت لتد», «بۋراباي», «ششۋچە ءسۇت زاۋىتى» جانە «اق قايىڭ» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرى «قازاگروونىم» اكتسيونەرلىك قوعامىمەن 1200 توننا ءىرى قارا ەتىن جەتكىزۋ ءجونىندە كەلىسىمشارت جاساستى. مۇنىڭ 300 تونناسى ەكسپورتقا باعىتتالعان. بۇعان قوسىمشا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن اقمولا وبلىسى اراسىندا ەكسپورتقا 1600 توننا قارا مال ەتىن شىعارۋ جونىندە مەموراندۋم تۇزىلگەن.
– ورتاق ىستەن فەرمەرلىك شارۋا قوجالىقتارى دا شەت قالمايتىندىقتان, ولاردى قولداۋ شارالارى نازاردا ۇستالاتىن شىعار؟
وبلىستا ەتتىك مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدا «سىباعا» باعدارلاماسى ايرىقشا ورىن الادى. فەرمەرلىك شارۋا قوجالىقتارىن دامىتۋدى دىتتەيتىن اتالعان باعدارلاما ءبىزدىڭ وڭىردە «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق ارقىلى قارجىلاندىرىلادى. بۇل جوباعا 230 شارۋا قوجالىعى تارتىلادى دەپ جوسپارلانسا, 2014 جىلدىڭ 1 مامىرىنداعى دەرەكتەر بويىنشا بۇلاردىڭ سانى 252-گە جەتىپ وتىر. وسىنىڭ ناتيجەسىندە فەرمەرلەر 15662 سيىر مەن 559 بۇقا ساتىپ الدى. جىل سوڭىنا دەيىن شارۋالار تابىنى وسە تۇسەدى دەپ كۇتىلۋدە.
وسى ورايدا, شارۋا جانە فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتاردىڭ 93 پايىزى اسىل تۇقىمدى بۇقالارمەن قامتاماسىز ەتىلگەنىنە نازار اۋدارعىم كەلەدى. ال, 7 اۋداندا بۇل كورسەتكىش 100 پايىزدى قۇرايدى. مۇنىڭ ۇستىنە, 2012 جىلى جەكە مەنشىكتەگى 146 تابىن, بىلتىر 86 تابىن اسىلداندىرۋ ىسىنە تارتىلسا, بيىل ونىڭ سانى 126-نىڭ ماڭايىندا بولماق. ەندەشە, ساپانى كوتەرۋ ارقىلى ونىمدىلىك تە ارتپاق.
– اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىڭىزعا قاراپ, ءىرى قارا جايلى ءىرى بايلام جاساۋعا بولاتىن سياقتى. مۇنى مەملەكەتتىك قولداۋمەن بايلانىستىراسىزدار عوي.
ارينە. مەملەكەت اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىن قولداۋ ءۇشىن جىل سايىن قوماقتى قارجى ءبولىپ كەلەدى. ناقتىراق ايتساق, وتكەن جىلى ءبىزدىڭ وبلىسىمىزعا 3,3 ميلليارد تەڭگەدەي قارجى بولىنسە, بيىل ونىڭ كولەمى 3,4 ميلليارد تەڭگە بولىپ وتىر. مۇنىڭ ءىشىندە, 1,3 ميلليارد تەڭگە اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىن قولداۋعا, 2,1 ميلليارد تەڭگە مال ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ مەن ساپالىق كورسەتكىشتەردى جوعارىلاتۋعا باعىتتالماق. قارجىنىڭ يگەرىلۋى 99,7-99,8 پايىز دەڭگەيىندە.
ەلىمىز كۇنى كەشە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قول قويدى. وسىناۋ كوپتەن بەرى كۇتكەن جاڭا قۇرىلىم تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ جەدەل دامۋىنا, الەمنىڭ وزىق وتىز مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا تەزىرەك قوسىلۋىنا زور مۇمكىندىكتەر تۋعىزاتىنىنا سەنىمدىمىن. استانالىق وبلىس, بۇل ورايدا, وزىندىك ۇلەسىن كورسەتە بىلەتىنى انىق.
اڭگىمەلەسكەن
باقبەرگەن امالبەك,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقمولا وبلىسى.
– راشيت قايىرجان ۇلى, قازىر اتا كاسىبىمىزدىڭ ءداستۇرلى سيپاتى ۋاقىت اعىمىنداعى تالاپتارمەن اۋقىمدالا تۇسۋدە. ەندەشە, وبلىس مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدا نەگىزىنەن قانداي مىندەتتەرگە باسىمدىق بەرەدى؟
– بارلىق جۇمىستار مەملەكەتتىك جانە وڭىرلىك ارنايى باعدارلامالار شەڭبەرىندە ءجۇرگىزىلۋدە. مۇندا جالپى سەلەكتسيالىق-اسىلداندىرۋ, تابىنداعى اسىل تۇقىمدى ءىرى قارانىڭ ۇلەسىن 15,5 پايىزدان 25 پايىزعا ءوسىرۋ, ەتتىك باعىتتاعى مالدىڭ تەكتىك ءتۇرلەنۋىن جاقسارتۋ جانە ونىمدىلىك ساپاسىن ارتتىرۋ, جەم-ءشوپ, جايىلىمدىق بازانى كەڭەيتىپ, وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىلادى. كۇندەلىكتى باقىلاۋداعى اتالعان شارالار بۇگىنگى كۇنى ءتيىستى قايتارىمىن بەرىپ وتىر.
– ەتتىك باعىتتاعى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدا شەتەلدىك سەلەكتسيانىڭ ءتيىمدى جاقتارى ءوڭىر تاجىريبەسىندە ايقىن بايقالۋدا. مۇنى ەلباسىنىڭ الداعى جاقىن ۋاقىتتا, رەسپۋبليكامىز بويىنشا ەت ەكسپورتىن 60 مىڭ تونناعا جەتكىزۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا سەرپىن بەرەتىن قادام دەپ سانايمىز. سولاي ەمەس پە؟
– ءيا. وبلىستا بيىلعى 1 مامىرعا دەيىنگى جەدەل اقپارات بويىنشا 420,9 مىڭ باس ءىرى قارا ەسەپكە الىنعان. ول بىلتىرعى وسى مەرزىممەن سالىستىرعاندا ءوسىم 25,2 مىڭ باسقا جەتتى. «سان باردا, ساپا دا بولادى» دەگەن ناقىلعا سۇيەنسەك, ءوز تابىندارىمىزعا شەتەلدىك اسىل تۇقىمدى مالدى تارتۋ تابىس كوزىن اشقانداي.
مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن بۇل جۇمىس بەلسەندى تۇردە جۇرگىزىلۋدە دەي الامىن. تسيفرلارعا جۇگىنسەك, شەتەلدەردەن 2010 جىلى 1991 باس, 2011 جىلى 6502 مال, 2012 جىلى 3155 باس ءىرى قارا جەتكىزىلدى. ال بيىلعى جىلى تابىندارىمىزدى 890 ءىرى قارا تولىقتىرادى دەپ كۇتىلۋدە. مۇنىڭ بارلىعى «انگۋس», «گەرەفورد», «وبراك», «سيممەنتال» تۇقىمدى ءوسىمتال ت ۇلىكتەر. جالپى, ۇتىمدى جوبا جۇزەگە اسا باستاعالى قارا مال ەتىن ەكسپورتتاۋعا باعىتتالعان 19 شارۋاشىلىق 12241 باس اسىل تۇقىمدى مال ساتىپ الدى. بۇل رەسپۋبليكامىزعا الىپ كەلىنگەن ت ۇلىكتىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن قۇرايدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ەتتىك باعىتتاعى اسىل تۇقىمدى ءىرى قارانىڭ سانى, جەرگىلىكتى سەلەكتسيانى قوسىپ ەسەپتەگەندە 43 مىڭنان اسىپ وتىر. اتالعان باعىتتا استراحان, اقكول, جاقسى, تسەلينوگراد, ەڭبەكشىلدەر, زەرەندى, اتباسار اۋداندارى بەلسەندىلىك تانىتقانىنا نازار اۋدارعىم كەلەدى.
شەتەلدىك سۇرىپتاعى مال جەرگىلىكتى كليماتتىق-تابيعي جاعدايلارعا تەز جەرسىنىپ, شارۋاشىلىقتاردىڭ ءتول توگىنى دە ارتىپ كەلەدى. ەڭبەكشىلدەر اۋدانىنداعى «كازبيف لتد» جشس-دا رەسپۋبليكامىزدا العاش رەت اسىل تۇقىمدى بۇزاۋلاردى ساتۋ اۋكتسيونى وتكىزىلدى. اۋكتسيونعا قويىلعان 50 بۇقانىڭ بەسەۋى 1 ميلليون تەڭگەدەن ساتىلسا, «انگۋس» تۇقىمدى بۇقا رەكوردتى – 1 ميلليون 300 مىڭ تەڭگەگە باعالاندى.
– اڭگىمە ەتتىك باعىتتاعى مال شارۋاشىلىعى جايىندا بولعاندىقتان, ءىرى قارانى ءۇستەمەلەپ قورەكتەندىرۋ, ياعني, بورداقىلاۋ الاڭدارىن جابدىقتاۋ العا تارتىلادى. وسى رەتتەگى قام-قارەكەتتەرىڭىز جايىندا ايتا وتىرساڭىز.
– بىزدە ۋاقىتتان وزۋشىلىق بايقالادى. بۇل اسىرىپ ايتقاندىق ەمەس. ەتتىك مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندەگى باعدارلاما اياسىندا وبلىسقا 12500 باس مالعا ارنالعان الاڭدار جابدىقتاۋ مىندەتى قويىلعان بولاتىن. قازىرگى ۋاقىتتا قولايلى ينفراقۇرىلىمداعى, 13500 باسقا لايىقتالعان 5 زامانالىق ءىرى كەشەن پايدالانۋعا بەرىلدى. اتالعان نىساندار «كازبيف لتد», «اگروەكپورت لتد», «نوۆوكيەنكا», «كولۋتون-04», «باستاۋ» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرىندە توپتاستىرىلعان. بۇعان قوسىمشا 24 ورتا جانە شاعىن بورداقىلاۋ الاڭدارى جۇمىس ىستەيدى. ءتۇيىندەپ ايتساق, بۇگىنگى كۇنى وبلىس اۋماعىندا ءبىر مەزەتتىك سىيىمدىلىق قۋاتى 27,5 مىڭ باس مالدى قامتيتىن 29 الاڭ بار. بۇل قۇرىلىمداردا زامانالىق تەحنولوگيا تالابىنداعى ەت ونىمدەرىن تۇراقتى تۇردە قامتاماسىز ەتەتىن كەشەندى تسيكل تۇيىقتالادى.
– ءسىز ايتقان «كەشەندى تسيكل» اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى كلاستەرلىك جۇيەنى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىندەي. وسىناۋ ەكونوميكالىق ءىرى تۇتقا جايىندا بىلە وتىرساق.
– «ءىرى قارا ەتىن ەكسپورتتاۋ باعىتىنداعى 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاما شەڭبەرىندە وبلىسىمىزدا ەت كلاستەرى قۇرىلىپ, بۇل جۇيە قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ەت ەكسپورتىن دامىتۋ كونسورتسيۋمىنىڭ قۇرامىندا قىزمەت جاساۋدا. قازىرگى كۇنى ءوڭىرىمىزدەگى ەت ءوندىرۋ مەن ونى ءوڭدەۋمەن اينالىساتىن 20 كاسىپورىن ەنىپ وتىرعان كونسورتسيۋم حالىقارالىق رىنوكقا, اسىرەسە, كەدەن وداعى مەملەكەتتەرىنە جول اشىپ وتىرعانىن ايتۋ كەرەك.
ماسەلەن, قورعالجىن اۋدانىنداعى «باكارا» ەت كومبيناتى «اگروونەركاسىپ كەشەنىن جانە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوڭدەۋ سالاسىندا ۆاكۋمدى ورامادا تۇتاس, بۇقتىرىلعان جانە كەسىلگەن ەت ءوندىرۋ كەشەنى» جوباسىن ءساتتى اياقتادى. كاسىپورىن 2013 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 1755 توننا ەت ونىمدەرىن ءوندىردى. ونىڭ ىشىندە 1197 توننا حالال ەت, 359 توننا شۇجىق, 203 توننا جارتىلاي فابريكاتتار دايىندالدى. كومبينات بىلتىر رەسپۋبليكامىزدا ءبىرىنشى بولىپ ماسكەۋ قالاسىنا 16 توننا ءونىم جونەلتتى. زامانالىق قايتا وڭدەۋ زاۋىتى سوڭعى ەكى جىلدا ەڭبەك ونىمدىلىگىن ون ەسە ۇلعايتىپ, اي سايىن 150 توننا ساپالى ءونىم دايىنداۋدا. مۇندا 2500 باس ءىرى قارا بورداقىلانۋدا. «ISO 9001:2000» سەرتيفيكاتىمەن جۇمىس ىستەيتىن «باكارالىقتار» رەسەيدىڭ ونەركاسىپتى ءىرى ءۇش قالاسىمەن ارىپتەستىك بايلانىس ورناتقان.
ال, وبلىس بويىنشا ايتساق, 2014 جىلى «كازبيف لتد», «اگروەكپورت لتد», «بۋراباي», «ششۋچە ءسۇت زاۋىتى» جانە «اق قايىڭ» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرى «قازاگروونىم» اكتسيونەرلىك قوعامىمەن 1200 توننا ءىرى قارا ەتىن جەتكىزۋ ءجونىندە كەلىسىمشارت جاساستى. مۇنىڭ 300 تونناسى ەكسپورتقا باعىتتالعان. بۇعان قوسىمشا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن اقمولا وبلىسى اراسىندا ەكسپورتقا 1600 توننا قارا مال ەتىن شىعارۋ جونىندە مەموراندۋم تۇزىلگەن.
– ورتاق ىستەن فەرمەرلىك شارۋا قوجالىقتارى دا شەت قالمايتىندىقتان, ولاردى قولداۋ شارالارى نازاردا ۇستالاتىن شىعار؟
وبلىستا ەتتىك مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدا «سىباعا» باعدارلاماسى ايرىقشا ورىن الادى. فەرمەرلىك شارۋا قوجالىقتارىن دامىتۋدى دىتتەيتىن اتالعان باعدارلاما ءبىزدىڭ وڭىردە «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق ارقىلى قارجىلاندىرىلادى. بۇل جوباعا 230 شارۋا قوجالىعى تارتىلادى دەپ جوسپارلانسا, 2014 جىلدىڭ 1 مامىرىنداعى دەرەكتەر بويىنشا بۇلاردىڭ سانى 252-گە جەتىپ وتىر. وسىنىڭ ناتيجەسىندە فەرمەرلەر 15662 سيىر مەن 559 بۇقا ساتىپ الدى. جىل سوڭىنا دەيىن شارۋالار تابىنى وسە تۇسەدى دەپ كۇتىلۋدە.
وسى ورايدا, شارۋا جانە فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتاردىڭ 93 پايىزى اسىل تۇقىمدى بۇقالارمەن قامتاماسىز ەتىلگەنىنە نازار اۋدارعىم كەلەدى. ال, 7 اۋداندا بۇل كورسەتكىش 100 پايىزدى قۇرايدى. مۇنىڭ ۇستىنە, 2012 جىلى جەكە مەنشىكتەگى 146 تابىن, بىلتىر 86 تابىن اسىلداندىرۋ ىسىنە تارتىلسا, بيىل ونىڭ سانى 126-نىڭ ماڭايىندا بولماق. ەندەشە, ساپانى كوتەرۋ ارقىلى ونىمدىلىك تە ارتپاق.
– اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىڭىزعا قاراپ, ءىرى قارا جايلى ءىرى بايلام جاساۋعا بولاتىن سياقتى. مۇنى مەملەكەتتىك قولداۋمەن بايلانىستىراسىزدار عوي.
ارينە. مەملەكەت اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىن قولداۋ ءۇشىن جىل سايىن قوماقتى قارجى ءبولىپ كەلەدى. ناقتىراق ايتساق, وتكەن جىلى ءبىزدىڭ وبلىسىمىزعا 3,3 ميلليارد تەڭگەدەي قارجى بولىنسە, بيىل ونىڭ كولەمى 3,4 ميلليارد تەڭگە بولىپ وتىر. مۇنىڭ ءىشىندە, 1,3 ميلليارد تەڭگە اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىن قولداۋعا, 2,1 ميلليارد تەڭگە مال ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ مەن ساپالىق كورسەتكىشتەردى جوعارىلاتۋعا باعىتتالماق. قارجىنىڭ يگەرىلۋى 99,7-99,8 پايىز دەڭگەيىندە.
ەلىمىز كۇنى كەشە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قول قويدى. وسىناۋ كوپتەن بەرى كۇتكەن جاڭا قۇرىلىم تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ جەدەل دامۋىنا, الەمنىڭ وزىق وتىز مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا تەزىرەك قوسىلۋىنا زور مۇمكىندىكتەر تۋعىزاتىنىنا سەنىمدىمىن. استانالىق وبلىس, بۇل ورايدا, وزىندىك ۇلەسىن كورسەتە بىلەتىنى انىق.
اڭگىمەلەسكەن
باقبەرگەن امالبەك,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقمولا وبلىسى.
