– ءيا, بيىل «KEGOC» اق-نىڭ قۇرىلعانىنا شيرەك عاسىر بولدى. وسى ۋاقىت ىشىندە كومپانيا ەلىمىزدىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋشىلارىن ەلەكتر قۋاتىمەن سەنىمدى جابدىقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ايتارلىقتاي جۇمىس اتقارىپ, وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى ابىرويمەن ورىنداپ كەلەدى.
جالپى العاندا, كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىن باستى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن جىل سايىن ءوسىپ كەلە جاتقان قاجەتتىلىكتەردى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قولدانىستاعى جوعارى كەرنەۋلى جەلىلەر مەن قوسالقى ستانسالاردى جاڭعىرتۋ جانە جاڭا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ. مىسالى, بيىلعى تامىز ايىندا ءبىز كەرنەۋى 220 كۆ «ورتالىق» جاڭا قوسالقى ستانساسىن ىسكە قوستىق. ول «تۇركىستان قالاسىن سىرتتان ەلەكترمەن جابدىقتاۋ سحەماسىن كۇشەيتۋ. ەلەكتر جەلىلىك وبەكتىلەردى سالۋ» جوباسى اياسىندا سالىندى. وسى ەنەرگەتيكا وبەكتىسىنىڭ قاجەتتىلىگى تۇركىستان ەنەرگيا تورابىندا سوڭعى جىلدارى ەلەكتر قۋاتىن تۇتىنۋدىڭ ايتارلىقتاي وسۋىنەن تۋىنداعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى.
بۇگىندە جاڭا قوسالقى ستانسا اتالعان ءوڭىردى ەلەكترمەن جابدىقتاۋدىڭ قوسىمشا ورتالىعىنا اينالدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە جەرگىلىكتى ەلەكتر تاراتۋ جەلىسىن دامىتۋ ءۇشىن جاعدايلار جاسالۋدا, وڭىرلىك ەلەكتر جەلىلىك ينفراقۇرىلىمنىڭ قاجەتتى وتكىزۋ قابىلەتى قامتاماسىز ەتىلۋدە.
ەڭ ماڭىزدىسى, «ورتالىق» قوسالقى ستانساسىن قولدانىسقا ەنگىزە وتىرىپ, وعان شامامەن 180 مەگاۆاتت قۋاتتى قوسۋ مۇمكىندىگى تۋىپ وتىر. بۇل تۇركىستان قالاسىنىڭ قازىرگى تۇتىنۋ كولەمىنەن 3 ەسە كوپ.
ءبىز, سونىمەن قاتار فيليالدارىمىزدا, اتاپ ايتقاندا, اقتوبە, باتىس جانە سارىباي جۇيەارالىق ەلەكتر توراپتارىندا 220-500 كۆ اۋەلىك ەلەكتر جەتكىزۋ جەلىلەرىن ء(اج) رەكونسترۋكتسيالاۋدى جالعاستىرۋ ۇستىندەمىز.
قازىرگى ۋاقىتتا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبالاردىڭ قاتارىندا «قازاقستاننىڭ ءبىرتۇتاس ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جۇيەسى (بەج) باتىس ايماعىنىڭ ەلەكتر جەلىسىن كۇشەيتۋ. ەلەكتر جەلىلىك وبەكتىلەردى سالۋ» جوباسى بار. ول جۇمىس ىستەپ تۇرعان 220 كۆ قوسالقى ستانسالارعا جانە جاڭا «قاراباتان» تاراتۋ پۋنكتىنە قوسا وتىرىپ, ۇزىندىعى 779,7 كم 220 كۆ «ورال – پراۆوبەرەجنايا – يندەر – قاراباتان – قۇلسارى – تەڭىز» ءترانزيتىنىڭ ەكىنشى تىزبەگىنىڭ ەلەكتر جەلىلىك وبەكتىلەرىن سالۋدى كوزدەيدى. جۇمىستار الداعى 2023 جىلى اياقتالۋعا ءتيىس. جوبانى ىسكە اسىرۋ رەسپۋبليكانىڭ باتىس وبلىستارى اراسىندا 220 كۆ ەلەكتر جەلىلەرىن كۇشەيتۋ ەسەبىنەن قولدانىستاعى ترانزيتتىك جەلىلەردىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن جانە قازاقستاننىڭ ءبىرتۇتاس ەلەكتر ەنەرگەتيكا جۇيەسى باتىس ايماعىنىڭ تۇتىنۋشىلارىن ەلەكترمەن جابدىقتاۋ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ باتىس ءوڭىرىن قازاقستاننىڭ ءبىرتۇتاس ەلەكتر ەنەرگەتيكا جۇيەسىمەن بىرىكتىرۋ ماسەلەسى وتە وزەكتى بولىپ وتىر.
وسى رەتتە قازىرگى ۋاقىتتا پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «ادىلەتتى قازاقستان: ءبارىمىز جانە ارقايسىمىز ءۇشىن. قازىر جانە ءاردايىم» سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى» جارلىعىندا بەرگەن تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ – ءبىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى مىندەت. ونىڭ 56-تارماعىندا «ەلدىڭ ەنەرگيا جۇيەسىن بىرىكتىرۋگە ارنالعان ەلەكتر جەتكىزۋ جەلىسىن سالۋدى اياقتاۋ» قاجەتتىگى اتاپ كورسەتىلگەن. «KEGOC» اق «باتىس قازاقستاننىڭ ەنەرگيا جۇيەسىن قازاقستان بەج-مەن بىرىكتىرۋ. ەلەكتر جەلىلىك وبەكتىلەردى سالۋ» جوباسىن ازىرلەۋدى باستادى. وسى جوبانى ءبىز 2028 جىلى اياقتاۋىمىز كەرەك. بۇل باتىس ايماقتى قازاقستان بەج-ءىنىڭ نەگىزگى بولىگىمەن بىرىكتىرىپ قانا قويمايدى, سونىمەن قاتار قۇرىلىسى جوسپارلانىپ وتىرعان جەل جانە گاز گەنەراتسياسىنىڭ ءىرى وبەكتىلەرىنىڭ قۋاتىن بەرۋدى دە قامتاماسىز ەتەدى.
«قازاقستان بەج-ءى وڭتۇستىك ايماعىنىڭ ەلەكتر جەلىسىن كۇشەيتۋ» پەرسپەكتيۆالى جوباسى دا ماڭىزدى. ول دا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ىسكە اسىرىلادى جانە الماتى, جەتىسۋ, جامبىل, تۇركىستان جانە قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ 500-220 كۆ ەلەكتر جەلىلەرىن كۇشەيتۋ جولىمەن, ونىڭ ىشىندە شۋ – جامبىل – شىمكەنت 500 كۆ ءاج سالۋ ارقىلى قوسالقى ستانسالاردى تيىسىنشە كەڭەيتە وتىرىپ, وڭتۇستىك ايماق تۇتىنۋشىلارىن ەلەكترمەن جابدىقتاۋ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
بۇل رەتتە ءبىز بارلىق جوبانى بيۋدجەتتىك قارجىلاندىرۋسىز, ءوز قارجىمىزدىڭ ەسەبىنەن جانە نەسيە الۋ ارقىلى ىسكە اسىراتىنىمىزدى اتاپ وتكەن ءجون. كومپانيانىڭ بەدەلىنىڭ جوعارىلىعى ينۆەستورلاردان, ونىڭ ىشىندە الەمنىڭ جەتەكشى قارجى ينستيتۋتتارىنان قاجەتتى قاراجات الۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. سونداي-اق قاجەتتى قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگى وبليگاتسيالاردى ورنالاستىرۋ ارقىلى دا الىنادى. وسى ارادا مەن بيىل KEGOC باعالى قاعازدارىنىڭ بۇل ءتۇرىن 2022 جىلدىڭ كۇزىندە شىققان «جاسىل» وبليگاتسيالار شىعارۋعا كوشۋ ارقىلى وزگەرتكەنىمىزگە نازار اۋدارعىم كەلەدى. شىعارىلىم كولەمى قامتاماسىز ەتىلمەگەن 35 ملن كۋپوندىق وبليگاتسيالار ەسەبىنەن 35 ملرد تەڭگەنى, ال نومينالدى قۇنى – ءاربىر داناسى ءۇشىن 1 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى. وبليگاتسيالار بيىلعى قاراشا ايىندا قازاقستان قور بيرجاسىندا (KASE) ورنالاستىرىلدى. ولاردى ورنالاستىرۋدان تۇسكەن قاراجات كومپانيانىڭ جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن ەنەرگيا تەڭگەرىمىنە اۋقىمدى تارتۋ, ەلدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, سونىمەن قاتار ەلەكتر ەنەرگياسىن جەتكىزۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن قاجەتتى جەلىلىك ينفراقۇرىلىم قۇرىلىسىمەن بايلانىستى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالادى.
ۋاقتىلى جۇرگىزىلگەن جوندەۋ-پايدالانۋ جۇمىستارى, جۇمىس ىستەپ تۇرعان ەنەرگيا وبەكتىلەرىن جاڭعىرتۋ جانە جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بىزگە نەگىزگى وندىرىستىك مىندەتتەرىمىز بەن ماقساتتارىمىزدى تابىستى ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مىسالى, بيىلعى 7 جەلتوقساندا ساعات 10:39-دا 16 459 مۆت – جۇكتەمە ماكسيمۋمى تىركەلدى. بۇل تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بۇكىل تاريحىنداعى رەكوردتىق كورسەتكىش بولىپ سانالادى. وسىنداي جوعارى جۇكتەمە كەزىندە ۇلتتىق ەلەكتر تورابى سەنىمدى, شتاتتىق رەجىمدە جۇمىس ىستەدى.
جالپى, الدىن-الا ەسەپتەۋلەرگە سۇيەنسەك, 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «KEGOC» اق تاراپىنان قىزمەتتەردىڭ مىناداي كولەمى كورسەتىلەتىنىن ايتۋعا بولادى: ۇلتتىق ەلەكتر تورابى (ۇەت) ارقىلى ەلەكتر ەنەرگياسىن تاسىمالداۋ – 58,4 ملرد كۆت ساعاتتى; ەلەكتر ەنەرگياسىن جەلىگە بوساتۋ جانە تۇتىنۋدى تەحنيكالىق ديسپەتچەرلەندىرۋ جونىندەگى قىزمەتتەر – 104,3 ملرد كۆت ساعاتتى; ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ-تۇتىنۋدى تەڭگەرىمدەۋدى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا كورسەتىلگەن قىزمەتتەر – 203,5 ملرد كۆت ساعاتتى قۇرايتىن بولادى.
وسىلايشا, وندىرىستىك كورسەتكىشتەردى جوسپارلانعان مەجەگە ساي قامتاماسىز ەتۋ كومپانيانىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ناتيجەسىندە, ءبىز قارجى ينستيتۋتتارى الدىنداعى بارلىق مىندەتتەمەمىزدى ۋاقتىلى ورىندايمىز. وسى ورايدا ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر جايت, بيىلعى قىركۇيەكتە KEGOC حالىقارالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ 46,3 ملن اقش دوللارى مولشەرىندەگى قارىزىن مەرزىمىنەن بۇرىن تولىقتاي وتەدى. بۇل جونىندەگى شەشىم ۆاليۋتالىق تاۋەكەلدى, بورىشتىق جۇكتەمەنى جانە شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى قارىزداردى وتەۋ شىعىندارىن ازايتۋ ماقساتىندا قابىلداندى. ەسكە سالا كەتەيىن, اتالعان قاراجات 2010 جىلى «قازاقستان ۇەت-نا كەرنەۋى 500, 220 كۆ جەلىلەر ارقىلى قوسىلا وتىرىپ, 500 كۆ الما قس سالۋ» ينۆەستيتسيالىق جوباسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن وتەۋدىڭ سوڭى 2035 جىلعا بەلگىلەنىپ, 25 جىل مەرزىمگە تارتىلعان بولاتىن. ياعني ءبىز قارىزىمىزدى مەرزىمىنەن 13 جىل بۇرىن تولىق كولەمىندە وتەدىك.
«KEGOC» اق-دا ادامدار – ارقاشان باستى قۇندىلىق, ال قىزمەتكەرلەردىڭ جوعارى بىلىكتىلىگى مەن تاجىريبەسى – تابىستى دامۋدىڭ كەپىلى بولىپ سانالادى. جوعارىدا اتالعان بارلىق جەتىستىك – KEGOC قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇيىمشىل توبىنىڭ جوعارى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە باعىتتالعان ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى.
كومپانيادا كادرلىق ساياسات جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلادى. ول مەريتوكراتيا قاعيداتتارىنا سۇيەنە وتىرىپ, ماڭىزدى زياتكەرلىك جانە كاسىبي رەسۋرس رەتىندە كادرلىق الەۋەتتى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. ءسويتىپ, كومپانيادا ءار قىزمەتكەردىڭ كاسىبي ءوسۋى مەن جەكە دامۋىنا جاعداي جاسالادى.
كادرلارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى قىرى – تالانتتاردى اشۋ. بيىلعى قاراشا ايىنىڭ باسىندا ءبىز كومپانيا تاريحىندا العاشقى رەت «KEGOC» اق وندىرىستىك فيليالدارىنىڭ كەلەشەگىنەن ءۇمىت كۇتتىرەتىن جاستار وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىردىق. ول ەكى كۇندىك فورۋم فورماتىندا ءوتىپ, باعدارلاماسىندا بيزنەس-ترەنينگ, زياتكەرلىك ويىن, وندىرىستىك قاۋىپسىزدىك, قارجىلىق ساۋاتتىلىق جانە كومپانيانىڭ تەحنولوگيالىق دامۋ جوبالارى بويىنشا وقىتۋ اقپاراتتىق سەسسيالارى بولدى. قىزمەتكەرلەر مەن كومپانيا باسشىلىعى اراسىندا ءوزارا تىعىز قارىم-قاتىناس قالىپتاستىرۋدىڭ بۇل نىسانى, ءبىر جاعىنان, جاس ەنەرگەتيكتەرگە وزدەرىنىڭ كاسىبي قاسيەتتەرىن اشۋعا, كوشباسشىلىق قابىلەتتەرىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرسە, ەكىنشى جاعىنان, الداعى ۋاقىتتا كومپانيانىڭ ستراتەگيالىق ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋگە قىزمەت ەتە الاتىن بولاشاعى زور قىزمەتكەرلەردى انىقتاۋعا ىقپال ەتەدى.
كادرلىق دامۋ اياسىنداعى تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – كادر رەزەرۆىندە تۇرعان ورتا جانە جوعارى بۋىن باسشىلارى ءۇشىن قوسىمشا ءبىلىم الۋعا جاعداي جاساۋ.
تۇتاستاي العاندا, كومپانيادا پەرسونالدى الەۋمەتتىك قولداۋدى كۇشەيتۋ بويىنشا جوسپارلى جۇمىس جۇرگىزىلۋ ۇستىندە. اقپان ايىندا قىزمەتكەرلەردىڭ بارلىق ساناتىنىڭ جالاقىسى كوتەرىلدى جانە كومپانيانىڭ مەرەيتويى مەن رەسپۋبليكا كۇنى ۇلتتىق مەرەكەسىنە وراي بىرجولعى سىياقى تولەندى.
سونىمەن قاتار قىزمەتكەرلەر ومىرىندە بولاتىن ءارتۇرلى جاعدايلار مەن وقيعالاردى ەسكەرە وتىرىپ, ۇجىمدىق شارتقا بالانىڭ دۇنيەگە كەلۋى, نەكەگە تۇرۋ, مەرەيتويلار, وتباسى مۇشەلەرىنە كۇتىم جاساۋ جانە ت. ب. وتباسىلىق جاعدايلار بويىنشا قوسىمشا تولەمدەر مەن اقىلى دەمالىستار قاراستىرىلعان وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
ءبىز الداعى ۋاقىتتا دا قىزمەتكەرلەردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەتىنىمىزدى جانە 2023 جىلدان باستاپ تاعى دا بىرقاتار ءىس-شارا جوسپارلانعانىن قۋانا حابارلاعىم كەلەدى.
اتاپ ايتقاندا, 2023 جىلعى قاڭتاردان باستاپ قىزمەتكەرلەردىڭ بارلىق ساناتىنىڭ جالاقىسى ورتا ەسەپپەن 15%-عا كوتەرىلسە, 2024-2025 جىلدار كەزەڭىندە توقساندىق سىياقى مولشەرى كەزەڭ-كەزەڭىمەن 0,5-تەن 1 لاۋازىمدىق جالاقىعا دەيىن وسىرىلەدى. ال 2026 جىلى جىلدىق سىياقى مولشەرىن ەكى جالاقىعا دەيىن جەتكىزۋ مەجەلەنگەن.
بۇدان باسقا, كەلەسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ بۇكىل قازاقستان بويىنشا جەتەكشى مەديتسينالىق ورتالىقتاردىڭ قىزمەتتەرىن قامتيتىن ەرىكتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ باعدارلاماسى قايتادان ىسكە اسىرىلماقشى.
كومپانيا ءۇشىن قىمبات قىزمەتكەرلەردى ىنتالاندىرۋدى ارتتىرۋ ماقساتىندا قوسىمشا شارا رەتىندە جەڭىلدىكپەن بەرىلەتىن نەسيە باعدارلاماسىن ىسكە قوسامىز. ونى ءبىز سەرىكتەس بانكپەن ىنتىماقتاستىقتا جۇزەگە اسىرامىز. بۇل باعدارلامانىڭ مىندەتى – جوعارى بىلىكتى كادرلارعا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا نەمەسە تۇرعىن ءۇي جاعدايلارىن جاقسارتۋعا ارنالعان جەڭىلدەتىلگەن پايىزدىق مولشەرلەمەمەن نەسيە بەرۋ ارقىلى ولاردىڭ كومپانيادا ۇزاق مەرزىمدە قىزمەت ەتۋىنە جاعداي جاساۋ.
وسى مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, ارىپتەستەرىمدى كاسىبي مەرەكەمىزبەن جانە كەلە جاتقان جاڭا جىلمەن قۇتتىقتاعىم كەلەدى.
سونىمەن قاتار قازاقستاندىقتاردى الداعى جىلى دا «KEGOC» اق ۇەت-نىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەرىن جۇمسايتىنىنا, ال جۇيەلىك وپەراتور رەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى بەج-ءنىڭ جۇمىس ىستەۋ سەنىمدىلىگىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتەتىنىنە سەندىرگىم كەلەدى, دەدى «KEGOC» اق باسقارما توراعاسى قانىش مولداباەۆ.
دايىنداعان
مەرگەن كولدەي
