ىقپالداستىق – ۋاقىت تالابى
ءبىزدىڭ بىرلەسۋدىڭ وبەكتيۆتى باسىمدىعى – تىلدىك ورتاقتىق, ۇقساس دۇنيەتانىمدىق جانە ومىرلىك ستاندارتتار, ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ قالىپتاسقان وندىرىستىك مودەلدەرى بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتە نەگىزىن قۇراۋشى مىندەتتەرگە ءبىزدىڭ ازاماتتاردىڭ مۇددەلەرى, ەلدەر اراسىنداعى ءداستۇرلى بايلانىستاردى قولداۋ مەن كۇشەيتۋ جاتادى.
بۇگىنگى كۇنى تمد ەلدەرى اراسىندا ءارتۇرلى ىقپالداسۋ فورماتتارى دامۋدا: ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق قاۋىمداستىعى, كەدەن وداعى, ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك جانە باسقالار. ولار ارىپتەستىك ءۇشىن كەڭ تۇعىرناما جاساۋدا.
2000 جىلدىڭ 10 قازانىندا بەلورۋسسيا, قازاقستان, قىرعىزستان, رەسەي مەن ءتاجىكستان پرەزيدەنتتەرى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق قوعامداستىق قۇرۋ تۋرالى شارتقا قول قويعان بولاتىن. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق قاۋىمداستىعى كەدەن وداعى مەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك قالىپتاسۋ ۇدەرىسىن ءتيىمدى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن قۇرىلدى. ەۋرازيالىق ىقپالداسۋدى تەرەڭدەتۋگە كومەكتەسەتىن ماڭىزدى ەلەمەنت ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا قۇرۋ بولىپ تابىلادى. 2011 جىلدىڭ 18 قاراشاسىندا بەلارۋس رەسپۋبليكاسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسياسى اراسىندا ءتيىستى شارتقا قول قويىلدى. كوميسسيا 2012 جىلدىڭ 1 اقپانىندا جۇمىسقا كىرىستى. ول كەدەن وداعىنىڭ جانە ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن رەتتەۋشى ورگانى بولىپ تابىلادى. كوميسسيانىڭ نەگىزگى مىندەتى – كەدەن وداعى مەن بەك جۇمىس ىستەۋ مەن دامۋ شارتتارىن قامتاماسىز ەتۋ, ىقپالداسۋدى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن ۇسىنىستار ازىرلەۋ. كوميسسيانىڭ قۇزىرىنا كەدەندىك-تاريفتىك جانە تەحنيكالىق رەتتەۋ, ءۇشىنشى ەلدەرگە قاتىستى ساۋدا رەجىمدەرىن بەلگىلەۋ, باسەكەلەس, ماكروەكونوميكالىق جانە ەنەرگەتيكالىق ساياسات پەن باسقا دا ماسەلەلەر جاتقىزىلعان.
كوميسسيا شەڭبەرىندە شەشىمدەر قابىلداۋ تەتىگى كەدەن وداعىنىڭ قانداي دا ءبىر قاتىسۋشى مەملەكەتىنىڭ باسىم بولۋىنا جول بەرمەيتىنىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى.
بۇعان جالپى باسشىلىق جاسايتىن كوميسسيا كەڭەسىنە ءاربىر تاراپتان ۇكىمەت باسشىلارىنىڭ ورىنباسارلارى كىرەدى. كوميسسيا كەڭەسىنە كونسەنسۋس ارقىلى شەشىم قابىلدايدى. كەڭەستىڭ قۇزىرىنا كەدەن وداعىنىڭ جانە ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتە ىقپالداسۋ پروتسەستەرىن جالپى رەتتەۋ كىرەدى. كوميسسيانىڭ اتقارۋشى ورگانى – القاعا «ۇشتىك» مەملەكەتتەردەن ءۇش وكىل كىرەدى. كوميسسيا القاسى جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەس پەن كوميسسيا كەڭەسىنىڭ شەشىمدەرىن ورىندايدى. كەدەن وداعىنىڭ جانە ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك شەڭبەرىندە ىقپالداسۋ سالاسىندا ۇسىنىستار ازىرلەۋدى جۇزەگە اسىرادى. مۇنداي قىزمەت فۋنكتسيونالدىق باعىتتار بويىنشا قۇرىلادى, وعان القا مۇشەلەرى (مينيسترلەر) جەتەكشىلىك ەتەدى. القا مۇشەلەرى مەن كوميسسيا دەپارتامەنتتەرى ءوزىنىڭ قىزمەت باعىتتارى شەڭبەرىندە ۋاكىلەتتى ۇلتتىق ورگاندارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاسايدى.
قازىرگى ۋاقىتتا كوميسسيا قۇرىلىمىندا 23 دەپارتامەنت جۇمىس ىستەيدى. ولار جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ, كوميسسيا كەڭەسىنىڭ جانە كوميسسيا القاسىنىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتەدى. 2013 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ كوميسسيانىڭ شتات سانى 1071 ادامدى قۇرايدى.
ءاربىر تاراپتىڭ سول نەمەسە وزگە ماسەلە بويىنشا ءوز پىكىرى بولادى. قازاقستاندىق تاراپ ءوز ۇستانىمدارىن بەلسەندى قورعاۋعا قۇقىلى. ءبىز رەسەي مەن بەلارۋس تاراپتارىنىڭ تىزگىنىندە جۇرمەيتىنىمىزدى سەنىممەن ايتۋعا بولادى.
ءۇش جاقتى تالقىلاۋ بارىسىندا وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسياداعى كادرلار ماسەلەسى بولدى.
كەلىسسوزدەردىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتىڭ جوباسىندا تاراپتار ازاماتتارىنىڭ ۇلەسىن وداق تاراپتارىن پروپورتسيونال قارجىلاندىرۋ ارقىلى ايقىندايتىنى جونىندە ەرەجە بەكىتىلدى. ەلدىڭ وداق بيۋدجەتىنە قانشالىقتى كوپ سالىمىنا قاراي, كوميسسيادا ونىڭ ازاماتتارىنىڭ سانى كوپ بولادى.
كوميسسيا دەپارتامەنتتەرىنىڭ ديرەكتورلارى مەن ولاردىڭ ورىنباسارلارى بويىنشا ۇزاق پىكىرتالاستار بولدى. اقىر اياعىندا, ءۇش تاراپتاردىڭ اراسىندا ۋاعدالاستىققا قول جەتتى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتا لاۋازىمدى تۇلعالار بويىنشا ءاربىر تاراپ تەڭ دارەجەدە بولۋ نورماسى بەكىتىلدى. بۇل لاۋازىمداردا ءارتۇرلى مەملەكەتتەردىڭ ازاماتتارى, ياعني ەگەر دەپارتامەنت ديرەكتورى قازاقستاندىق بولسا, ونىڭ ەكى ورىنباسارى رەسەي مەن بەلارۋس جاعىنان بولادى.
بۇل لاۋازىمدارعا كانديداتۋرالاردى ءاربىر تاراپ كوميسسيا كەڭەسىنىڭ ءوز مۇشەلەرى ارقىلى ۇسىنادى. كانديداتتاردى ىرىكتەۋ كەزىندە القاسى مۇشەلەرىنەن تۇراتىن كونكۋرستىق كوميسسيا قۇرىلادى. كونكۋرس قورىتىندىسى بويىنشا ديرەكتور نەمەسە ونىڭ ورىنباسارىنىڭ كانديداتۋراسىن القا توراعاسى بەكىتپەگەن بولسا, وندا سوڭعى شەشىمدى كوميسسيا كەڭەسى قابىلدايدى.
كوميسسيانىڭ قىزمەتكەرلەرى حالىقارالىق مارتەبەگە يە. بىزدە مەملەكەتتىك قىزمەتكە «كۇماندى» بولعان ازاماتتارعا جول بەرىلمەيدى. مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر مەرزىمدى اتتەستاتسيادان وتەدى. وسىعان بايلانىستى, قازاقستاندىق تاراپتىڭ ۇسىنىسى بويىنشا وداق تۋرالى شارتتىڭ جوباسىنا ۇمىتكەرلەرگە قوسىمشا تالاپتار قويۋ, اتتەستاتسيادان وتكىزۋ جونىندە سۇراقتار ەنگىزىلدى. بۇل ۇمىتكەرلەردىڭ سوتتىلىعى, قوس ازاماتتىعى, ت.ب. بولۋىنىڭ تەكسەرۋگە زاڭدىلىق مۇمكىندىگىن بەرەدى. كوميسسيانىڭ كەڭەسىنە كوميسسيانىڭ قىزمەتكەرلەرىن جۇمىستان بوساتۋدىڭ نەگىزدەرىن بەلگىلەۋگە قۇقىق بەرىلگەن. بۇل تاراپتىڭ قارجىلاندىرۋ ۇلەسىن قىسقارتۋدا, سونداي-اق اتتەستاتسيادا تەرىس ناتيجە انىقتالسا, قىزمەتكەرلەردى لاۋازىمدارىنان بوساتۋدى دا رەتتەيدى.
كوميسسياعا جۇمىسقا قابىلداۋ كونكۋرستىق نەگىزدە جۇزەگە اسىرىلادى.قازاقستاننىڭ, رەسەيدىڭ جانە بەلورۋسسيانىڭ ازاماتتارى ىرىكتەۋگە قاتىسۋعا قۇقىعى بار. ەسىك بارلىعىنا اشىق.
وسى ءساتتى پايدالانىپ, كوميسسيانىڭ اپپاراتىندا جۇمىس ىستەۋگە ءۇمىت بىلدىرگەن ءبىزدىڭ وتانداستارىمىزدىڭ نازارىنا سالامىن. كونكۋرسقا قاتىسۋ ءۇشىن قۇجاتتى كوميسسياعا جولداي بەرۋگە بولادى. ىرىكتەۋ بويىنشا, سونىڭ ىشىندە كونكۋرس جۇرگىزۋ قاعيدالارى, ۇمىتكەرلەرگە قويىلاتىن تالاپتار, بوس ورىندار جونىندەگى جاريالانىمدار تۋرالى بارلىق اقپارات كوميسسيانىڭ سايتىندا ورنالاسقانىن (www.eurasiancommission.org) ايتۋ پارىز.
ءالي كومەكباەۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى
مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
