مەديتسينالىق وڭالتۋ ستاتسيونارلىق نىسانىندا ءمامس بويىنشا جانە اقىلى نەگىزدە كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق كومەك كورسەتىلەدى. سونىمەن قاتار ورتالىقتا مەديتسينالىق وڭالتۋ, الەۋمەتتىك بەيىمدەۋ, پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ سىندى كەشەندى مۋلتيديستسيپلينارلى وڭالتۋ قىزمەتى قولجەتىمدى. زامانعا ساي وزىق ۇلگىدەگى قۇرال-جابدىقتارمەن قامتىلعان كلينيكالىق ورتالىقتىڭ حالىقارالىق ساپا ستاندارتتارىنا ساي كومەك كورسەتۋگە الەۋەتى جەتەدى.
ورتالىقتاعى دارىگەرلەر وڭالتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ادىستەرىن كەڭىنەن قولدانادى. مىسالى, ديناميكالىق پروپريوتسەپتيۆتى تۇزەتۋ ادىستەرى, بيولوگيالىق كەرى بايلانىس كابينەتتەرى سۇرانىسقا يە. سول سەكىلدى مۇندا پوستۋروگرافيا جانە تۇراقتاندىرۋ, كەسۋ, «ديسپورت», «لوكومات» اپپاراتىنداعى روبوتتاندىرىلعان كينەزوتەراپيا, ەكزوسكەلەت, Cosmos ترەناجەرىمەن قوسا Armeo spring جانە Hand Tutor ترەناجەرى بار.
– «لوكومات» بۇلشىق ەتتىڭ ەستە ساقتاۋىن كۇشەيتەدى. جۇلىن زاقىمدانعاندا, باس جارىلعاندا, ينسۋلت جانە باسقا دا اۋىر جاراقاتتان كەيىن وسى ششۆەيتساريادان كەلگەن اپپاراتتىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانۋعا بولادى. وسى اپپاراتىڭ قۇنى قازىر شامامەن 200 ملن تەڭگە. مۇنداي اپپاراتتار الماتى, اقتوبەدە بار, بىزگە شۆەيتساريادان كەلگەن. گەرمانيادان العان كارديورەابيليتاتسياعا ارنالعان Cosmos ترەناجەرىنىڭ دە پايداسى كوپ. ءبىر قىزىعى, بۇل قۇرىلعى ەل بويىنشا بىزدە عانا بار. ايتا بەرسەك, بالالاردىڭ قيمىل-ارەكەتىنە كومەكتەسەتىن, قول, ساۋساق قيمىلداتۋعا ارنالعان قۇرالدار دا بار, – دەيدى UMC كق ۇلتتىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ عىلىمي جانە كلينيكالىق جۇمىستار جوڭىندەگى ورىنباسارى, جوعارى ساناتتى نەۆرولوگ-دارىگەر جولتاي دارىباەۆ.
ءيا, بالالاردىڭ ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋىنا پايداسى كول-كوسىر قۇرىلعىلار كوپ. سونىڭ ىشىندە قازاقستان حالقىنا قورىنان 13 بالاعا, ياعني جۇرە پايدا بولعان ناۋقاستارعا ەكزوسكەلەت قۇرالى بەرىلەدى. بۇگىندە وسىنداي 4 اپپاراتتى ۇلەستىرسە, قالعانى قاڭتار ايىندا كەزەكتە تۇرعان بالالارعا تەگىن بەرىلەدى. قۋانتارلىعى, قۇنى 8 ملن تەڭگە بولاتىن ەكزوسكەلەت ەلىمىزدە وندىرىلەدى. سول ءۇشىن دە باعاسى كورشى ەلدەرگە قاراعاندا ارزان. ورتالىققا كۆوتا ارقىلى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارىنان جولداما العان ناۋقاس بالالار 25 كۇن ءتيىستى ەم-شارا قابىلدايدى. سەبەبى بىرىنشىدەن, بالا 20 كۇننەن سوڭ جالىعىپ, شارشايدى, ەكىنشىدەن, تىزىمدە كەزەك كۇتكەن باسقا دا بالالاردىڭ جاعدايىن قاپەردەن شىعارماۋ كەرەك. ارينە, ورتالىقتا ماشىقتانعان بالالار ودان ءارى ءوز وڭىرىندەگى ورتالىقتاردا ەم-شاراسىن جالعاسا بولادى. وسىلايشا, 300 ورىندىق ورتالىققا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردان جىل سايىن 4 200 ادام ەم قابىلدايدى. ال ەلدە ەرەكشە بالالار 90 مىڭعا شامالاس. دەمەك, مۇمكىندىگى مول وسىنداي ورتالىقتاردى وزگە دە وڭىرلەردە اشۋ قاجەت.
– بىزدىڭشە, جالعىز وسى ورتالىققا قاراپ, كەزەك كۇتىپ وتىرعانىمىز جارامايدى. ەلدىڭ ءار ايماعىنان وسىنداي ورتالىقتار اشۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارى ارقىلى كەزەكپەن كەلگەن ناۋقاستاردى قابىلداپ, بارىنشا كومەك كورسەتۋدەمىز. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, ورتالىقتاعى كەزەكتى جىلدامداتۋعا ءبىز ارالاسا المايمىز. سوندىقتان «جىلداپ كەزەك كۇتتىك» دەگەن سيپاتتاعى شاعىمداردىڭ بىزگە قاتىسى جوق. بۇل وڭالتۋ ورتالىعىندا ورىن جەتپەيدى دەگەن ءسوز. سونىڭ وزىندە 15 جىلدا ءبىزدىڭ ورتالىقتا 61 مىڭنان استام بالا ەمدەلدى. ال بيىل جىل باسىنان ءمامس اياسىندا 2 950 ناۋقاس بالا ەم-شارا قابىلداسا, اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ جوسپارى 98,3 پايىزعا ورىندالدى. پاتسيەنتتەردىڭ 93 پايىزى وڭىرلەرلەردەن كەلگەنىن دە ەسكەرگەنىمىز ءجون, – دەيدى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ۇزدىگى جولتاي راحىمبەك ۇلى.
دارىگەرلەر ورتالىققا كەلەتىندەردىڭ دەنى باس, ج ۇلىن جاراقاتىن العاندار, ينسۋلت, مينينگيت, ۋلانىپ قالعان, سويلەۋ قابىلەتى ناشار, پسيحيكالىق دامۋ قابىلەتى تەجەلگەن بالالار ەكەنىن ايتادى. كەيىنگى 5 جىلدا حالىقتىڭ سۇرانىسىمەن اۋتيزمگە, داۋنعا جانە قۇلاعى ەستىمەيتىندەرگە ارناپ قوسىمشا 30 ورىن دايىنداعان. ويتكەنى اتالعان دياگنوزبەن كەلگەن ناۋقاستاردى تەگىن ەمدەيتىن ورتالىقتار ەلدە جوق. جەكە ورتالىقتار اقىلى.
جولتاي دارىباەۆ ءبىر ەلگە حالىقارالىق تالاپتارعا ساي ءبىر ورتالىق ازدىق ەتەتىنىن ايتادى. دارىگەر تسەرەبرالدى سالدانۋ, ياعني تۋعاننان اۋىراتىن بالالاردىڭ دا ورتالىققا ءجيى قايىرىلاتىنان جەتكىزدى. قيىنى سول, مۇنداي دياگنوزبەن كەلگەندەر 18 جاسقا دەيىن ورتالىقتا ەمدەلىپ, ودان ءارى قايدا بارارىن بىلمەي دەل-سال كۇيگە تۇسەدى. اۋتيزمگە شالدىققاندار جىلدان-جىلعا كوبەيىپ كەلەدى. الايدا مۇمكىندىگى مول ورتالىق اۋتيزممەن سىرقاتتانعانداردىڭ توسەكتىك ورنىن ارتتىرىپ, باسقالارىن ازايتا المايدى.
ورتالىقتى ارالاپ جۇرگەن ساتتە كەنەت «تۇساۋىمدى كەسكەن اعا ەمەسسىز بە؟», دەپ دارىگەردىڭ الدىنا ءتۇسىپ قولىن ۇسىنعان بالا ساۋلىق سۇرادى. كوپ ۇزاماي, بالانىڭ اناسى دا كەلگەن سوڭ, اڭگىمەگە تارتتىق.
– بالامىز بالالاردىڭ سال اۋرۋىنىڭ گيپەركينەزيكالىق فورما دەگەن تۇرىمەن سىرقاتتانعان. يكەمسىزدەۋ ەدى. ءبىر جاس ءۇش ايدان اسقاندا اللانىڭ قالاۋىمەن اياعىن باستى. سوندا جولتاي دارىگەر تۇساۋىن كەسكەن ەدى. ۇنەمى كەلگەندە بالاما تۇساۋىن كەسكەن اعاسىن كورسەتەتىنمىن. وسىنداي ورتالىقتار اشىلىپ, ەرەكشە بالالارعا قولداۋ كورسەتىلسىن. بالالارىمىز اۋىرماسىن. سودان بەرى مىنە, ورتالىققا ءتورتىنشى مارتە كەلىپ تۇرمىز, – دەدى الماتى وبلىسىنان كەلگەن جاننا قاسىموۆا.
ءبىرى بىلسە ءبىرى بىلمەس, بىراق ورتالىقتا الەۋمەتتىك بەيىمدەۋدەن كەيىن بۇرىن-سوڭدى ۇيدەن شىقپاعان بالالار ءان ايتىپ, بي بيلەۋدى ۇيرەنىپ قابىلەتى اشىلادى ەكەن. ارينە, دارىگەرلەر ءتۋابىتتى, تۇقىم قۋالايتىن اۋرۋلاردى بارىنشا الدىن الۋعا جاردەمدەسۋدەن قاشپايدى. بىراق تۋعاندا ساۋ بولىپ, وقىستان جاراقات, ينسۋلت العان بالالاردى بارىنشا جىلدام قابىلداۋعا تىرىسىپ باعادى. ويتكەنى ولار سىرقاتتىڭ جەدەل كەزەڭىنەن وتكەننەن كەيىن, سوزىلمالى كەزەڭدە جەدەل ەمدەلىپ, ودان ءارى شيپاجايلارعا بارسا اياعىنان تۇرىپ كەتۋگە مۇمكىندىگى مول. تۇڭعىش پرەزيدەنت قورىنىڭ قولداۋىمەن 2021 جىلى وڭىرلەردە 8 وڭالتۋ ورتالىعى اشىلسا, بيىل 13 ورتالىق پايدالانۋعا بەرىلىپتى. مۇنداعى مەتوديكالىق ورتالىقتا مەديتسينا ماماندارى كۋرستان ءوتىپ, تاعى ءبىر قوسىمشا ماماندىقتى مەڭگەرۋدە. دەمەك, وڭىردەگى بالالارعا ارنالعان وڭالتۋ ورتالىقتارى جاڭا عيماراتپەن قوسا, بىلىكتى ماماندارمەن قامتىلۋدا.
