استانا. 28 مامىر. ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە عانا ەمەس, الەمدىك دەڭگەيدىڭ ساۋدا-ساتتىعىندا تاريحي وقيعا ورنايتىن كۇن جاقىن. ەرتەڭ, 29 مامىر كۇنى استانا قالاسىندا قازاقستان, رەسەي مەن بەلارۋس ەلدەرى اراسىنداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمشارتقا قول قويىلادى. بۇل تۋرالى Bnews.kz ءتىلشىسى حابارلادى.
ەندى 2015 جىلدان باستاپ جۇمىسقا كىرىسەتىن ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ ناقتى قادامدارى جاسالاتىن بولادى. مۇنداي وداقتىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە حالىقارالىق دەڭگەيدە ءتۇرلى باعالار بەرىلىپ, سان-سالالى بولجامدار ايتىلىپ جاتىر. دەگەنمەن, ماسەلەنىڭ مانىسىنە بويلاماعاندار ەكونوميكالىق مۇددەنى ساياسي بىلىقپەن لايلاپ جاتقانى دا شىندىق.
قازاقستاننىڭ باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وسىدان 20 جىل بۇرىنعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە ايتقان وسىناۋ ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا يدەياسىنىڭ ءدال بۇگىنگى زاماندا الەمدىك تالقىلاۋلارعا ۇلاساتىنىن ەشكىم دە ءدوپ باسىپ ايتا الماعان بولسا كەرەك. دەگەنمەن, ۋاقىت نەنىڭ دۇوىس, نەنىڭ بۇرىس ەكەنىن تولىق كورسەتتى. ەلباسى ارحيتەكتۋراسىن سالعان ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا بارىسىندا قول جەتكەن جەتىستىكتەر از ەمەس. بۇل باسقا وداقتارعا قاراعاندا شاپشاڭ ءارى ءتيىمدى ءوربىدى. ماسەلەن, بار-جوعى ءۇش جىلدا كەدەن وداعى قۇرىلدى. ال بۇل جولدى ەۋروپا وداعى الدەقايدا ۇزاققا سوزعان بولاتىن. كەدەن وداعىنان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭىستىكتى قۇرۋعا دا شاپشاڭ كوشە الدىق. ەندىگى كەزەڭ ەكونوميكالىق وداقتا تۇر. ال سوناۋ يدەيا ورتاعا تاستالعان جىلدارى ەلباسى ماسكەۋدەگى عىلىمي ەليتا الدىندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تمد-دان بولەك قاعيداتتارمەن قۇرىلۋى تيىستىگىن ايتىپ, ەڭ ماڭىزدى ماسەلە رەتىندە: «ەگەمەندىككە, ىشكى مەملەكەتتىك-ساياسي قۇرىلىمعا, ءار قاتىسۋشىنىڭ سىرتقى ساياساتتاعى قىزمەتىنە ەشكىمنىڭ قول سۇعۋعا قاقىسى جوق» دەپ مالىمدەگەن ەدى.
رەسەيدىڭ يمپەريالىق پيعىلى تۋرالى اڭگىمە – بۇل بارىپ تۇرعان اقپاراتتىق ارانداتۋشىلىق. ءسويتىپ, وسى جىلدار ىشىندە ءتۇرلى ساتىدان وتكەن ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتىڭ باعدارى ايقىندالدى. ال وداقتىڭ پايدالى تۇسى تۋرالى اڭگىمە بولعاندا جالپى حالقى 170 ملن. ادامدى قۇرايتىن ءۇش ەلگە ورتاق ەكونوميكالىق نارىق قۇرىلىپ, كاپيتال, تاۋار, جۇمىس كۇشى مەن قىزمەت ەركىن اينالاتىنى تۋرالى پىكىر ايتىلادى. كاسىپكەرلىك ءۇشىن مۇمكىندىكتەر ايتارلىقتاي كەڭەيىپ, بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق جانە كووپەراتيۆتىك جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا, ماكروەكونوميكالىق ساياسات كەلىسىمدەرىن جۇرگىزۋگە, سىرتقى نارىقتى ۇيلەستىرۋگە مۇمكىندىكتەر اشىلادى. بۇدان دا باسقا جاعىمدى قىرلارىن ماماندار ءتۇرلى-ءتۇرلى تالداۋلار ارقىلى الدىعا تارتىپ جاتقانى اقيقات. دەگەنمەن, ماڭىزدى ماسەلە – بۇنداي ينتەگراتسيانى ساياسي ۇدەرىسپەن, ءتۇرلى كەرىگە تارتاتىن بولجامدارمەن شاتاستىرماۋ. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى قايسىبىر ساياساتكەرلەردىڭ كەرتىپ جۇرگەن اڭگىمەلەردىڭ توركىنى دە وسىنداي ماسەلەنىڭ مانىسىنە بارماۋشىلىقتان تۋىنداپ جاتىر ەمەس پە؟ ايتالىق, «رەسەي ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ارقىلى پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتە ءوز ىقپالىن ورنىتقىسى كەلەدى» دەگەنگە ساياتىن اڭگىمەنى پۋتيننىڭ ءوزى جوققا شىعارىپ كەلەدى. جاقىندا وتكەن پەتەربورداعى ەكونوميكالىق فورۋمدا بۇنىڭ مۇلدەم قاتە پىكىر ەكەنىن ەسكەرتكەن رەسەي پرەزيدەنتى «بۇل – بارىپ تۇرعان اقپاراتتىق سوعىس» دەپ مالىمدەدى. «بىزگە كەڭەس وداعى يمپەرياسىن قايتادان قالىپتاستىرعىسى كەلەدى دەگەندى تاڭا بەرەدى. بۇل شىندىققا مۇلدەم ساي كەلمەيدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى كەلىسىمشارتتا ول تۋرالى ءتىپتى ءبىر دە ءبىر ماسەلە دە جوق. جاقىن ارالىقتا وسى وداقتى قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلادى. سول قۇجاتقا قاراڭىزدار. اسىقپاي ءبىر ساراپشىلىق كوزقاراسپەن ۇڭىلىڭىزدەر. يمپەريا تۋرالى نە اڭعاراسىزدار؟ تۇك تە. مۇندا كىل ەكونوميكالىق مۇددە, ساۋدا سالاسىنداعى بىرلەستىك تۋرالى عانا كەلىسىم جايىندا ايتىلىپ وتىر», - دەدى حالىقارالىق اقپارات اگەنتتىكتەرىنىڭ باسشىلارىنا بەرگەن سۇحباتىندا رەسەي پرەزيدەنتى.
شىندىعىندا, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمشارتقا كوز جۇگىرتكەن ساراپشىلار ودان ەكونوميكالىق مۇددەدەن باسقا ەشبىر قيعاش دۇنيە تاپپاسى انىق. ونى قازاقستاندىق ساراپشىلار دا قۋاتتاپ ءجۇر ەمەس پە؟ مىسالى ۆيتسە-پرەمەر باقىتجان ساعىنتاەۆ: «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى قۇرۋ ارقىلى ءبىز بۇرىنعى كسرو-عا قايتىپ ورالمايمىز. ويتكەنى, وداق تۋرالى شارتتا ەگەمەندىك تەڭدىك, تاراپتاردىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىن ەسكەرۋ مەن تەڭ قۇقىقتىق قاعيداتتارى تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ جازىلعان. ال ستراتەگيالىق ماڭىزى زور ماسەلەگە قاتىستى شەشىم قابىلداردا ءوزارا باتۋالاستىقتىڭ ناقتى مەحانيزمى ىسكە قوسىلادى. ياعني, بارلىق دەڭگەيدە شەشىم قابىلداناتىن كەزدە قانداي دا ءبىر مەملەكەتكە باسىمدىق بەرىلمەيدى. ۇشىنشىدەن, قازاقستاننىڭ بولاشاق وداقتىڭ بارلىق دەڭگەيدەگى ورگاندارىندا ءوز وكىلدەرى بولادى. سونداي-اق, ەەو قۇرۋ تۋرالى شارتقا سايكەس, وعان مۇشە مەملەكەتتەرگە ءۇشىنشى ەلدەرمەن جانە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن كەلىسىم جاساۋعا تىيىم سالىنبايدى. بۇل ەەو ەلىمىزدىڭ كوپۆەكتورلىق سىرتقى ساياساتىنا ەشقانداي كەدەرگى كەلتىرمەيدى دەگەن ءسوز», - دەپ مالىمدەگەن ەدى.
بۇدان بولەك, جاقىندا عانا قر سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى سامات ورداباەۆ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا ۇلتتىق مۇددەگە نۇقسان كەلتىرمەيتىنىن مالىمدەگەن بولاتىن. «مەن بۇل ماسەلەگە ەرەكشە توقتالىپ ءوتتىم. سەبەبى, جۇرتشىلىق اراسىندا مەملەكەتىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن مۇددەسىنە نۇقسان كەلتىرەتىندەي, ەلىمىز قانداي دا ءبىر جاڭا شارتتارعا ءبىزدىڭ كەلىسىمسىز تارتىلادى دەگەن ۇرەي بار. بۇعان جول بەرىلمەيدى. بارلىق كەلىسىم بويىنشا بىزدە ءۇش-بەس قابات قورعانىس ەسكەرىلگەن. بولاشاق وداقتىڭ كەز كەلگەن ءىس-قيمىلى بويىنشا, ياعني شەشىم قابىلداۋ, سونداي-اق ونى جۇزەگە اسىرۋ تۇرعىسىندا ەل مۇددەسىنە نۇقسان كەلتىرىلمەيدى», - دەدى سامات ورداباەۆ.
وسى تۇستا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2013 جىلعى 25 ساۋىردە استانادا وتكەن ەۋرازيالىق مەديا فورۋمدا: «ەگەر قانداي دا ءبىر بىرلەستىكتەر ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن, ءبىزدىڭ كونستيتۋتسيامىزدى شەكتەيتىن بولسا, ءبىز ونداي بىرلەستىكتەن دەرەۋ شىعىپ كەتەمىز» دەپ مالىمدەگەنى ەستە تۇر.
«قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنا كورشىلەستەرمەن ينتەگراتسيا ارقىلى عانا قول جەتەدى
ال پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ ەۋرازيالىق وداقتىڭ نەگىزگى قىزمەتىن ءاۋ باستان-اق ساياسي ەمەس, تازا ەكونوميكالىق مۇددەگە قۇرىلاتىنىن, مۇندا ەلدىڭ ەگەمەن دامۋىنا ەشقانداي سىزات تۇسپەيتىنىن ايتىپ كەلەدى. ينتەگراتسيانىڭ شىنايى ەكونوميكالىق باعىتىن جاقىندا وتكەن ءVىى استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاعى ءبىر مارتە قايتالاپ, كەيبىرەۋلەردىڭ كوكەيىندەگى كۇماندى سەيىلتە تۇسكەن. «قازاقستان ارقاشاندا «ەڭ الدىمەن ەكونوميكا» قاعيداتىن ۇستاندى. سونىڭ ارقاسىندا ءبىز بۇگىندە بەلسەندى دامۋ ۇستىندەمىز. قازاقستان وتكەن ءبىرجارىم ونجىلدىقتا نەعۇرلىم جەدەل دامۋشى ەلدەردىڭ بەستىگىنە ەندى. قازىر ءبىز «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن قابىلدادىق جانە جاپپاي جاڭعىرتۋ جونىنەن ەلەۋلى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدامىز. ءبىز الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا ەنۋگە ۇمتىلىپ وتىرمىز. جانە بۇل ماقساتقا ءبىز ءوزىمىزدىڭ كورشىلەرىمىزبەن تىعىز ينتەگراتسيا ارقىلى قول جەتكىزبەك نيەتتەمىز», - دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
بۇل رەتتە ن.نازارباەۆ قازاقستاننىڭ وڭىردە نە بولىپ جاتقانىنان بەيتاراپ قالا المايتىنىن, كورشىلەردەن وزا وتىرىپ, ولاردىڭ حاوس پەن بەرەكەسىزدىككە «باتۋى» ەسەبىنەن ءوسۋ, تۇپتەپ كەلگەندە, ءوڭىر رەتىندە دە, بۇتىندەي الەم رەتىندە دە بارشانى السىزدەندىرە تۇسەتىنىن ايتتى. «جاھاندىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ جاڭا, نەعۇرلىم ءتيىمدى دە ادىلەتتى ارحيتەكتۋراسى قاجەت. ءبىز قۇرىلعان جانە قۇرىلاتىن ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتەردىڭ, ەكونوميكالىق وداقتاردىڭ ءبىر-بىرىنە قاراما-قارسى كەلمەۋىن قالايمىز. كەرىسىنشە, ولار وزگەلەرمەن جەمىستى جانە سىندارلى ىنتىماقتاسۋعا ءتيىس. بۇگىندە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قالىپتاستىرۋ جونىندەگى جۇمىستار اياقتالىپ كەلەدى. ءبىز ودان بۇكىل الەم بويىنشا العاندا 200-دەي وڭىرلىك ينتەگراتسيالىق قۇرىلىمدارمەن قاتار ەلدەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بىرلەستىكتەرىنىڭ ءبىرىن كورەمىز. بىرنەشە كۇننەن كەيىن, 29 مامىردا استانادا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قول قويىلادى. قارجى قىزمەتىنىڭ ورتاق رىنوگىن قالىپتاستىرۋ مىندەتى شارتتىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى بولىپ تابىلادى», - دەپ اتاپ ءوتتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
ايتقانداي, الەمدىك دەڭگەيدە اڭگىمە بولىپ وتىرعان وسى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ ءداستۇرلى قاتىسۋشىلارى – نوبەل سىيلىعىنىڭ يەگەرلەرى دە ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ وتكەن بولاتىن. «قازاقستاننىڭ يننوۆاتسيالىق ەكونوميكاسى – جاھاندانۋ جاعدايىندا تۇراقتى دامۋدىڭ فاكتورى» اتتى جاس عالىمداردىڭ حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسياسىندا بۇل تۋرالى كەڭىنەن اڭگىمە بولدى. ايتالىق, نوبەل سىيلىعىنىڭ ەكونوميكا سالاسى بويىنشا 2004 جىلى لاۋرەاتى فينن كيدلاند جاس عالىمدار الدىندا الەمدەگى قارجى ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ قازىرگى جاي-كۇيىنە تالداۋ جاساي كەلە, ەۋروپاداعى قارجىلىق داعدارىس تولىقتاي تۇراقتالماعانىن العا تارتتى. كيدلاند ورتاق ەكونوميكالىق كەڭىستىكتە ۆاليۋتالىق وداق قۇرۋ ءتيىمسىز دەگەن تۇجىرىمىمەن ءبولىستى. ول بۇل تۇرعىدا ەۋرووداقتىڭ ەۋروسىن ناقتى مىسال رەتىندە كەلتىردى. سونىمەن قاتار, عالىم ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بولاشاعىنا قاتىستى ءوز بولجامىن ايتتى. «ەگەر بۇل ۇيىم ساۋدا, تاۋار اينالىمىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان ۇردىسىنەن جاڭىلماسا, وندا كەلەشەگىنەن ۇلكەن ءۇمىت كۇتۋگە بولادى» دەي كەلە, تەك ورتاق ۆاليۋتا ماسەلەسىنەن اۋلاق بولۋ قاجەتتىگى تۋرالى پىكىرىن العا تارتادى.
نوبەل سىيلىعىنىڭ تاعى ءبىر لاۋرەاتى ەريك ماسكين بولسا, جاھاندانۋ زامانىندا ءاربىر دامىعىسى كەلەتىن ەل تەك الەمدىك قاۋىمداستىقپەن اشىق ارىپتەستىك قاتىناستى وربىتە السا عانا جەتىستىككە جەتە الاتىنىن ايتادى. «ينتەگراتسيادان قاشىپ, تۇيىقتالىپ قالعان ەلدىڭ قورى قانشالىقتى بولسا دا, ول تۇقىرعا تىرەلىپ زارداپ شەگەتىنى ايقىن», - دەيدى ەريك ماسكين.
ەكونوميكالىق فورۋمعا قاتىسقان ساراپشىلاردىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى پىكىرلەرى دە كوڭىلگە قونىمدى, كوپشىلىك ساياساتكەرلەر بۇنداي ىقپالداستىقتىڭ يگىلىگىنەن ءۇمىت كۇتەدى. مىسالى, استانا ەكونوميكالىق فورۋمى مەن II دۇنيەجۇزىلىك داعدارىسقا قارسى كونفەرەنتسياسىنا قاتىسقان مالايزيا ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى نادجيب تۋن رازاك ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ ەكونوميكالىق ينتەگراتسياسى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ جاڭا نارىعىمەن تىعىز بايلانىس ورناتۋى ءتيىس دەپ مالىمدەدى. نادجيب تۋن رازاكتىڭ ايتۋىنشا, حالقى 170 ملن-نان اساتىن قازاقستان, رەسەي جانە بەلورۋس ەلدەرىن بىرىكتىرگەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ۇسىنعان جاڭا نارىقتاردى نىعايتۋ قاجەت. سونداي-اق, مالايزيا ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى ازيا ينتەگراتسياسىندا ەكونوميكالاردىڭ الەۋەتى مەن حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋدا جانە ءتۇرلى باعىتتار بويىنشا بىرلەسكەن جۇمىستا بىرقاتار ۇلكەن مۇمكىندىكتەر مەن پەرسپەكتيۆالار بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
بۇدان بولەك, ساراپشىلار كەلەشەك پەرسپەكتيۆادا بىرقاتار مەملەكەتتەردىڭ ەۋرازيالىق ينتەگراتسياعا مۇددەلىلىگى ارتا تۇسەتىنىن ايتادى. رەسەي فەدەراتسياسى پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى سەرگەي گلازەۆ الداعى ۋاقىتتا مۇنداي ەكونوميكالىق ىقپالداستىق قىزمەتىنە ارمەنيا مەن قىرعىزستان قوسىلاتىنىن ايتتى. «تمد اۋماعىندا ەركىن ساۋدا ايماعى جۇمىس ىستەۋدە. ۆەتناممەن ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتىر. وزگە ازيا جانە لاتىن امەريكاسى ەلدەرى دە ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. بۇل ورايدا ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ۇدەرىسى ءارى قاراي كەڭەيىپ, تەرەڭدەي تۇسەتىنىنە ەش كۇمان جوق», - دەپ تۇيىندەدى سەرگەي گلازەۆ.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قاراپايىم ادامدارعا يگىلىگى نەشىك؟
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق بارلىق ۇلتتىق مەملەكەتتەردىڭ حالىقتارى ءۇشىن اۋىرتپالىق ەمەس, يگىلىك بولۋى تيىستىگىن ەلباسى وتكەن ءساۋىر ايىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ جاڭا پەرسپەكتيۆالارى تاقىرىبىندا وقىعان دارىسىندە دە ءسوز ەتكەن بولاتىن. پرەزيدەنت وندا ەكونوميكالىق وداقتىڭ ءححى عاسىردىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنداعى باستى ميسسياسى ەكى ماڭىزدى اسپەكتىگە نەگىزدەلەتىندىگىن اتاپ ءوتتى. بىرىنشىدەن, ەۋرازيا كەڭىستىگى الەمنىڭ باستى ماكروەكونوميكالىق ميكرووڭىرىنىڭ ءبىرى بولۋى قاجەت. ساراپشىلاردىڭ ەسەپتەۋلەرى بويىنشا, وسى جۇزجىلدىقتا ەكونوميكالىق گراۆيتاتسيانىڭ الەمدىڭ ورتالىعى شىعىسقا, ازياعا, ونىڭ ىشىندە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا قاراي جىلجيدى. «ەكىنشىدەن, ءبىزدىڭ ينتەگراتسيالىق ميسسيانىڭ ماڭىزدى قۇرامداسى – ءاربىر قاتىسۋشى ەلدىڭ الەمنىڭ بارىنشا دامىعان مەملەكەتتەرى قاتارىنا قوسىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە نەگىزدەلگەن. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق بارلىق ۇلتتىق مەملەكەتتەردىڭ حالىقتارى ءۇشىن اۋىرتپالىق ەمەس, يگىلىك بولۋى ءتيىس», - دەيدى ن.نازارباەۆ.
ءسويتىپ, تۇپتەپ كەلگەندە ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا قاراپايىم حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا دا يگى اسەرىن تيگىزۋى كەرەك. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قاراپايىم ازاماتتار ءۇشىن ءتيىمدى تۇستارىنا كەلسەك, ساراپشىلار ونىڭ دا اۋقىمدى ەكەنىن ايتادى. «بىرىنشىدەن, ءىرى ورتاق نارىقتاعى ەكونوميكانىڭ ءوسىمى ەسەبىنەن جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلادى. ەكىنشىدەن, ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىندا ونىمدەردى ءوزارا جەتكىزۋ كولەمى ارتادى, ياعني ءبىز ونىمدەردىڭ كەڭ نارىعىنا قول جەتكىزەتىن بولامىز. ۇشىنشىدەن, تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋ جۇيەسى ايقىندالا ءتۇسىپ, ساپاسىز, كونترافاكتىلىك نەمەسە ادام ءومىرى ءۇشىن قاۋىپتى ونىمدەرمەن كۇرەس كۇشەيەدى. وسىنداي ءتۇرلى جايتتار كەلىسىمدە قاراستىرىلعان», - دەيدى قر ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر جاقسىلىقوۆ. بۇعان قوسا, ۆيتسە-مينيستر ەڭبەك ميگرانتتارىنا قاتىستى شارتتاردىڭ جاقساراتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەكونوميكالىق وداققا ەنەتىن ەلدەردىڭ ەڭبەك ميگرانتتارىندا شەكتەۋ بولمايدى. ازاماتتار ەركىن تۇردە قالاعان ەلىنە بارىپ, تىركەلگەننەن كەيىن جۇمىس ىستەي بەرۋىنە بولادى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا بiلiم بەرۋ تۋرالى ديپلومداردى مويىنداۋ ماسەلەسi دە وزەكتى ءرول اتقارماق.
ساكەن مايلىباي.
دەرەككوز: Bnews.kz.
فوتو: BNews.kz.
