ونەر • 01 قاراشا, 2022

كۇنگە ۇمتىلعان رەنۋار

480 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

مىڭ-سان بوياۋدىڭ تولقىنى ەسەتىن كارتينادا بەينەلەنگەن پەيزاج, پورترەت, وبرازدان باسقا كوڭىل كۇي دە بولادى. ءيا, سۋرەتشىنىڭ كوڭىل كۇيى. مۇنى كەيدە اۆتوردىڭ كوزقاراسى دەپ تە جاتامىز. كەز كەلگەن سۋرەتشىنىڭ شىعارماسىنان كىمدە مۇڭ كوپ, كىمدە شۋاق كوپ, كىم فيلوسوفيالىق ويلارعا ءجيى بارادى – قولتاڭباسى انىق بايقالادى. ماسەلەن, فرانتسۋز سۋرەتشىسى يمپرەسسيونيست وگيۋست رەنۋاردى ونەرتانۋشىلار «باقىت سۋرەتشىسى» دەيدى. مىنا جارىق الەمگە ىنتىق رەنۋار قولىنا قىلقالامىن العاندا ىلعي رەڭدى ساتتەردى, جاقسى اسەرلەردى سەزدىرۋگە تىرىسادى.

كۇنگە ۇمتىلعان رەنۋار

ونىڭ كوزقاراسىندا ونەر ءومىردىڭ تەك بار عاجابىن كور­سەتۋى كەرەك. ادام كارتيناعا قا­راپ تۇرىپ, ەستەتيكالىق ءلاززات الادى, ءىشى جىلىپ, ءبىر ءسات جاق­سىلىققا سەنەدى, ارمانىن جال­عايدى. سۋرەتشىنىڭ بۇل ويى اقىن سەرىك اقسۇڭقار ۇلىنىڭ ء«ومىر دەگەن كۇندى اينالۋ» دەگەن ولەڭىن ەرىكسىز ەسىڭە تۇسىرەدى.

رەنۋار قالامىنداعى تا­بيعي كۇي ونىڭ بارلىق تۋىن­دىسىندا سەزىلەتىن با­قىت كۇيى ەدى. سۋرەتشىنىڭ شىعار­ما­شىلىعىنان جالىققان, شار­شاعان, قاجىعان, جاۋىر بولعان وبرازدى, ياكي ءومىردىڭ قوڭىرقاي ءبىر تۇستارىن كەزدەستىرۋ قيىن. قاز-قاتار تىزىلگەن پولوتنو اشىق تۇستەر مەن كۇن ساۋلەسىنە تولى.

رەنۋاردى ارقاشان ادامدار قىزىقتىراتىن. سوندىقتان دا ونىڭ كەيىپكەرلەرى, نەگىزىنەن, ايەلدەر, بالالار جانە راۋشان. سۋرەتشى ولاردىڭ بەينەلەرىندە تىنىشتىق پەن رۋحاني ەركىن­دىك كۇيىن بەرۋگە تىرىستى. پور­ترەتتى دە كوپ جازدى: تۋعان-تۋىس, دوستارىنىڭ, تاپسىرىس بە­رۋشىلەردىڭ, اتاقتى ادام­دار­دىڭ, ءتىپتى كوشەدە نەمەسە كافەدە جولىققان بەيتانىس جان­داردىڭ بەينەسىن ءبىر كورگەن اسەرمەن سالا بەرەتىن. اۆتوردىڭ كارتينالارىنىڭ ىشىندە, اسىرەسە «مۋلەن دە لا گالەتتەگى بال», «قايىقشىلاردىڭ تاڭعى اسى», «جاننا ءساماريدىڭ پورترەتى», «اتكەنشەكتە», «قولشاتىرلار», «شارپانتە حانىم بالالارىمەن» پورترەتى امبەگە ايان.

ماسەلەن, پاريجدەگى «كومە­دي فرانسەز» تەاترىنىڭ اكتريساسى جاننا ءساماريدىڭ پور­ترەتىندەگى بوياۋلاردىڭ ۇيلە­سىمى, رەڭكتەر توعىسى مەن جى­لىلىقتىڭ, جاستىقتىڭ, سەزىم­نىڭ, كۇنشۋاقتىڭ, تابيعي سۇلۋلىقتىڭ اسەرى قالاي شەبەر ورىلگەنىنە تاڭعالاسىڭ. تۇر­مىس قۇرعانعا دەيىن ساماري فرو­شو كوشەسىندەگى سۋرەتشىنىڭ ستۋدياسى جانىندا تۇرىپتى. سوندا سۋرەت سالدىرۋعا ءجيى كە­لە­تىن. 1877 جىلى رەنۋار ونىڭ ەڭ ادەمى پورترەتتەرىنىڭ ءبى­رىن جازدى. ك ۇلىمسىرەگەن, ەندى ءبىر قاراعاندا, تەرەڭ ويعا بات­قان, جاسىل-كوك كويلەكتەگى اكتريسا اشىق قىزعىلت فوندا تۇر. اۆتور ونىڭ وبرازىنداعى ەڭ اسەرلى جاقتارىنا بوياۋىن قويۋلاندىرا ءتۇسىپ, ايشىقتاپ كورسەتەدى. نازىك سىمباتتىلىق, سۋىق اقىل, كوگىلدىر جانارداعى ءسال-ءپال قۋلىق ءھام نۇر شاشقان كۇلكى, ۇلپىلدەگەن قىزىل شاش. سۋرەتشىنىڭ شەبەرلىگى سول, كەيىپكەردىڭ سىرتقى كەلبەتىندەگى ىشكى رۋحاني وزگەرىستەردىڭ ارەڭ بايقالاتىن تۇستارىن دا جاي عانا ك ۇلىمسىرەۋدەن, دىمقىل كوزدىڭ وتتاي جارقىراۋىنان-اق بايقاتادى. وسى دەتالدار ارقىلى باۋراتادى. شىن مانىندە, جاننا ساماري ومىردە اسقان سۇلۋ ەمەس دەسەدى. رەنۋار اكتريسانىڭ بويىنداعى تابيعي رەڭكتەردى تەرەڭدەتە كورسەتە وتىرىپ, پورترەتتى ايگىلى ەتكەن.

سول رەنۋار تازا اقىلدان شىق­قاننىڭ ءبارىن جانى سۇي­مەيتىن: سانداردى, تەوريالاردى, فورمۋلا, ەرەجە, يدەيا, قورىتىندى. زيالىلاردى دا, ولار اسا جوعارى مارتەبەمەن ايتاتىن ونەر تۋرالى اڭگىمەلەردى دە جاقتىرمايتىن. ال كەزدەيسوقتا جولىققان ادامى كەسكىندەمە تۋرالى ساليقالى اڭگىمە باستاسا, رەنۋار شىدامسىزدانىپ, كەيدە ءتىپتى دورەكىلىك كورسەتەدى. بىردە ول سونداي بىرەۋگە: «كەشىرىڭىز, مەن اسىل ونەردەن ەشتەڭە تۇ­سىنبەيمىن, ءتىپتى حابارىم جوق. مەن پورنوگرافيالىق جانردا جۇمىس ىستەيمىن», دەپ شوشىتادى.

ءيا, سۋرەتشى ەشقاشان كور­كەمدىك پرينتسيپتەرمەن شەكتەلگەن ەمەس, قالاعانىن ءوز قالاۋىنشا سالدى. سودان دا بولار, ونىڭ كارتينالارىندا ەرەكشە ءبىر ەركىندىك سەزىلەدى.

تىگىنشى لەونارد رەنۋاردىڭ وتباسىنداعى التىنشى بالا وسى پەر وگيۋست بولدى. كىشكەنتاي پەر-وگيۋست رەنۋار العاشقى سۋرەتتەرىن تىگىنشى بورىمەن ءۇي­دىڭ ەدەنىنە سالىپ باستادى. جاس تالانتتىڭ داۋسى دا ەرەك­شە ەدى. توعىز جاسىندا چارلز گۋنو وعان وپەرا حورىندا ورىن ۇسىنىپ, بالكي ءانشى بولار دەپ ويلادى. الايدا وگيۋست قىلقالامدى تاڭدادى. ءسويتىپ, 15 جاسىندا ىدىس-اياقتاردى بوياپ, پەردەلەرگە ءىنجىل كورىنىستەرىن سالىپ, سۇمدىق اقشا تاپتى. اكە-شەشەسىنە ءۇي الۋعا كومەكتەسىپ, شالا بايىدى. ونەر اكادەمياسىنا ءتۇسۋ كونكۋرسىندا 80-ءنىڭ ىشىنەن 68-ورىندى وگيۋست رەنۋار يەلەندى. سوندا دا ول ونەر اكادەمياسىمەن قاتار گلەيردىڭ شەبەرحاناسىندا ەكى جىل وقىدى. رەنۋاردىڭ سۋرەتشىلىك ءبىلىمى وسىمەن اياقتالدى. 

ونىڭ كيىم بولمەسىندە ار­قاشان ءۇش كوستيۋم تۇراتىن. ەكەۋى جولاقتى سۇر ءتۇستى, ءۇشىن­شى­سى كەشكى فراك. ەڭ ەسكىسىن كۇن­دە كيەتىن, ال ەكىنشىسى جۇمىس­قا ارنالعان. ەكىنشى كوستيۋمى اب­دەن توزىپ, ۇيكەلگەن كەزدە رەنۋار ونى كوشەدەگى قايىرشىعا بەرەدى. ياعني سۋرەتشى ەشقاشان پالتو نەمەسە سموكينگ كيمەگەن.

ول فرانتسۋز-پرۋسسيا سوعى­سىندا سەگىز اي بولدى. سۋرەتشى فرەدەريك ۆاسيلي سياقتى شا­بۋىلعا قاتىسقان جوق جانە بەرتا موريزو, دەگا مەن مانە سياق­تى ءپاريجدىڭ ءتورت ايلىق قورشاۋىنا تۇسپەدى. رەنۋار جوندەۋ روتاسىندا قىزمەت ەتتى.

سۋرەتشىنىڭ «جاڭا كوپىر» كارتيناسى 1875 جىلى درۋو قوناقۇيىندە وتكەن اۋكتسيوندا 300 فرانككە باعالاندى. بۇل رەنۋاردىڭ سول كەزدەگى جاقسى باعاعا ساتىلعان شىعارماسى ەدى. ال قالعان 19 كارتينا ماردىمسىز تيىنعا – 50-دەن 90 فرانككە دەيىن ءوتىپ جاتتى.

جالپى, وگيۋست رەنۋاردىڭ اۋكتسيوندا ساتىلعان ەڭ قىم­بات كارتيناسى 78 ميلليون تۇرادى. بۇل «مۋلەن دە لا گا­لەتتەدەگى بال» كارتيناسىنىڭ قىس­قار­تىلعان اۆتورلىق كوشىرمەسى. 1990 جىلى ساتىلىم كەزىندە بۇل جۇمىس ەڭ قىمبات كارتينالار تىزىمىندە ەكىنشى ورىندا بولدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

بولاشاققا باعدارلانعان قۇجات

رەفورما • بۇگىن, 09:10

مۇقاعاليدىڭ باتاسى

تۇلعا • بۇگىن, 09:05

قۇنارلى ونىمگە سۇرانىس جوعارى

ەكونوميكا • بۇگىن, 08:55

اۆتوبۋس پاركى جاڭارتىلدى

ايماقتار • بۇگىن, 08:48