تانىم • 27 قازان، 2022

54 مىڭ جىل بۇرىن ءومىر سۇرگەن ادام

376 رەت كورسەتىلدى

جۋىقتا گەنەتيك عالىمدار رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ وڭتۇستىك ءسىبىر اي­ماعىنداعى التاي تاۋىنىڭ قوي­ناۋىندا ورنالاسقان شاعىر جانە وكلادنيكوۆ ۇڭگىر­لەرىنە ۇزاق جىل جۇرگىزگەن زەرت­تەۋ ناتيجەسىندە نەاندەرتال ادامنىڭ گەنىن انىق­تاۋمەن قا­تار، تۇڭعىش رەت ولاردىڭ گەنوم­دىق سىزبا بەينەسىن جاساپ شىق­تى.

نەاندەرتالدىق ادامدار ءىزى بۇعان دەيىن ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ كوپتەگەن ۇڭگىرىنەن تابىلعان. بۇل جان يەسى بۇدان 430 مىڭ جىل بۇرىن پايدا بولىپ، شامامەن 40 مىڭ جىل بۇرىن جويىلىپ كەتكەن.

جوعارىداعى ەكى ۇڭگىردى زەرتتەۋ بارىسىندا 54 مىڭ جىل بۇ­رىن ءومىر سۇرگەن 20 شاقتى ادام­­نىڭ ءىزى تابىلعان كورىنەدى. ناقتىراق ايت­قاندا، ەكى ۇڭگىردىڭ ءبىرى شاعىردان 11 جاننىڭ ءىزى انىقتالسا، سول ماڭعا جاقىن ورنالاسقان وكلادنيكوۆ ۇڭگىرىنەن ەكى نەاندەرتالدىقتىڭ دەرەگى شى­عىپتى.

شاعىر ۇڭگىرىندە ءومىر سۇرگەن نەاندەرتالدىقتاردىڭ دنق-سىن انىقتاعان شۆەد عالىمى سۆانتە پاابو وسى ەڭبەگى ءۇشىن جۋ­ىقتا نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى. بۇل وقىمىس­تىنىڭ پايىمىنا قاراساق، نەان­دەرتالدىقتاردىڭ گەنى ءالى كۇنگە دەيىن ءتىرى دەيدى. بۇل تەك-تۇقىم وكىلدەرىنىڭ شامامەن 2 پايىز گەنى جەر بەتىندە ءالى كۇنگە دەيىن ءومىر ءسۇرىپ جاتىر.

تاعى ءبىر جاڭالىق، گەنەتيك عا­لىمدار ۇڭگىردەن تابىلعان ساۋ­­ساق سۇيەگىنەن الىنعان گەنە­تيكا­لىق اقپاراتتى تاسىمالداۋشى مو­­لە­كۋ­لالاردى زەرتتەۋ بارىسىندا بۇرىن بەلگىسىز بولىپ كەلگەن تاعى ءبىر ادام پوشىمدى جان يەسىن انىق­تادى.

بۇل رەتكى جاڭالىقتىڭ اشىلۋىنا گەرمانياداعى ماكس پلانك عىلىمي ورتالىعى ان­تروپولوگيا ءبولىمىنىڭ زەرت­تەۋشىسى لاۋريتس سكوۆتىڭ ەڭبەگى زور. بۇل مامان ەكى ۇڭگىردەن تابىل­عان 17 سۇيەك تىسىنە ۇزاق جىل زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، انىقتالعان دەرەكتەر ارقىلى بۇل جەردە جەتى ەر، التى ايەل ادامنىڭ ءومىر سۇرگەنىن دالەلدەپ شىققان. ءتىپتى بۇلاردىڭ بەسەۋى ءجاسوسپىرىم دەگەن قورىتىندى شىعارعان.

ونىڭ سىرتىندا بۇل كىسى­لەردىڭ بارلىعى ءبىر-بىرىنە تۋىس ەكەنى گەنەتيكالىق زەرتتەۋ ناتي­جەسىندە بەلگىلى بولعان. ال مىنا جاڭعىرتىلعان سىزبا-سۋرەت شاعىر ۇڭگىرىندە ءومىر سۇرگەن اكە مەن قى­زىنىڭ بەينەسى.

سوڭعى جاڭالىقتار

شقو-دا الىپ بالا دۇنيەگە كەلدى

ايماقتار • 27 قاڭتار، 2023

ۇقساس جاڭالىقتار