24 مامىر, 2014

بالا دەنساۋلىعى شەكارامەن شەكتەلمەيدى

305 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن
ينتەگراتسياوبلىستىق بالالار اۋرۋحانا­سىنىڭ باس دارىگەرى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى فازىلبەك تەمىرحانوۆ باستاعان دارىگەرلەر وپەراتسيادان شارشاپ شىقتى. بىراق كوڭىل توق, وپەراتسيا وتە ءساتتى ءوتتى. التى جاسار بالانىڭ باۋىرىنداعى جىلاۋىقتى الىپ تاستادى. ءبىر ايدىڭ ىشىندە ءدال وسىنداي دياگنوزبەن بەس وپەراتسيا جاسالدى. مال ونىمدەرىنەن, اسىرەسە, سۇتتەن جۇعاتىن بۇل اۋرۋ بالانىڭ ومىرىنە اسا قاۋىپتى. وتاسىز بالانىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋ مۇمكىن ەمەس. قانداي اۋىر جاتقان اۋرۋ بولسا دا, وب­لىس­ت­ىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ ءدارى­گەرلەرى ءساتسىز وتا جاساعان ەمەس. جاقىندا اۋىر جاراقات ال­عان قىز بالاعا التى رەت وتا جاساپ, اجال تىرناعىنان الىپ قالدى. اتا-اناسىنىڭ العىسىندا شەك بول­عان جوق, دارىگەرلەرگە كەلىپ, قاي­تا-قايتا باسىن ءيدى, باتاسىن بەردى. – اتا-انا ءبىر قۋانسا, ءبىز, ءدارى­گەرلەر ەكى ەسە قۋاندىق. ءويت­كەنى, بالا ءتىرى قالدى, دەنساۋلىعىن دۇرىستادىق. بۇل – ءبىزدىڭ ەڭبە­گىمىزدىڭ جانعانى, سول ەڭبەگىمىزدىڭ راحاتىن سەزىندىك. ءبىز ءار بالانىڭ ءومىرى ءۇشىن كۇرەسەمىز, بۇل كۇرەس كۇندەلىكتى ۇزىلمەيدى, – دەيدى فازىلبەك سابيتبەك ۇلى. قازىردە وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ دارىگەرلەرى بالا قانداي اۋرۋمەن تۇسسە دە ونى وڭايلىقپەن اجالعا بەرمەۋگە كۇش سالادى. اتتەگەن-ايى, اتا-انالار كەيدە بالانىڭ اۋرۋىن اسقىندىرىپ اكەلەدى. ايەلدەر ەكىقابات كەزدە دۇرىس كۇتىنبەيدى. مۇنداي جاعدايدا دارىگەرلەر بالا ءومىرى ءۇشىن اجالمەن الىسىپ جاتقانى. جىل وتكەن سايىن مەديتسينا سالاسىنا مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان قامقورلىق كۇشەيە ءتۇستى. سونىمەن قاتار, مەديتسينا سالاسى عىلىمسىز, ال عىلىم ينتەگراتسيالىق قاتى­ناس­سىز العا باسپايدى. بۇل قاشاننان دا اكسەوما سياقتى وزگەرمەيتىن ۇدەرىس. فازىلبەك تەمىرحانوۆ وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنا باس دارىگەر بولىپ تاعايىندالعان سوڭ, ول جۇمىستى دارىگەرلەر بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدان باستادى. بالا دەنساۋ­لىعى – قاسيەتتى ۇعىم. ول شەكارامەن شەكتەلمەيدى, مەديتسيناسى وزىق ەلدىڭ عالىمدارى ۇيرەنەمىن دەگەننىڭ قولىن قاقپايدى. تاۋەلسىز دوستاستىق ەلدەرى اراسىندا مەديتسينا سالاسىنىڭ وزىق تاجىريبەلەرى جونىنەن بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنا قوستانايلىق دارىگەرلەردىڭ قىزىعا قارايتىنى راس. – قازىر مۇنداي ارىپتەستەرگە تىكەلەي شىعۋعا بارلىق ءمۇم­كىندىكتەر بار عوي. مەن 2011 جىلى بەلارۋستىڭ ديپلومنان كەيىنگى وقىتۋ مەديتسينالىق اكادەمياسىنا حابارلاسىپ, ءۇش دارىگەرىمدى سوندا جىبەردىم. باس دارىگەردىڭ ورىنباسارى ولگا سون, رەانيماتولوگ دارىگەر الىبەك اقانوۆ جانە نارەستەلەر پاتولوگياسى بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى لاريسا دانچەنكو ءبىر اي وقىپ, جاڭا ادىستەمەلەر مەن تەحنولوگيالاردى مەڭگەرىپ كەلدى. ولاردىڭ بىلىمىمەن جاڭا وتالار جاساي باستادىق, ەمدەۋ تاسىلدەرىن وزگەرتتىك. ناتيجەسىن بىردەن بەردى, – دەيدى فازىلبەك سابيتبەك ۇلى. «التىن شىققان جەردى بەلدەن قاز» دەمەي مە قازاق. باس دارىگەر فازىلبەك تەمىرحانوۆ بەلورۋستىق ارىپتەستەرىنە قايتا شىقتى. ولاردىڭ عالىمدارىن, بىلىكتى دارىگەرلەرىن قوستانايعا شاقىردى. مەديتسينا عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور گەورگي شيچكو مەن مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت يۋري ۋستينوۆ كەلىپ, دارىگەرلەردى ەكى اپتا بويى وقىت­تى, اۋىر حالدە جاتقان اۋرۋ­لار­عا وتا جاساپ, شەبەرلىك كلاسىن وتكىزدى. وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ بازاسىندا وتكەن بۇل بىلىكتىلىكتى كوتەرۋ كۋرسىنا فازىلبەك سابيتبەك ۇلى بۇكىل اۋداندار مەن قالالارداعى بالالار دارىگەرلەرىن جينادى, ولاردىڭ بەلورۋستىق عالىمداردان بارىنشا ۇيرەنىپ قالۋىنا جاعداي جاسادى. ال وتكەن جىلى بەلورۋستىق عالىمدار قوستانايعا تاعى دا كەلدى. ولار وبلىس ورتالىعىنداعى پەريناتالدىق ورتالىقتا قوس­تانايلىق دارىگەرلەرگە باي ءتاجى­ريبەلەرىن تاعى دا ۇيرەتتى. مۇنىڭ بارلىعى وبلىستا بالا ءولىمىن ازايتۋ ءۇشىن جاسالعان شارا بولاتىن. ال بەلارۋس رەس­پۋبليكاسىندا بۇل ماسەلە بويىنشا جاعداي كوش ىلگەرى كەتكەندىگىن ءبىزدىڭ دارىگەرلەر گەورگي شيچكو­نىڭ دارىسىنەن انىق اڭعارعانداي. قازىردە بۇرىنعى كەڭەس وداعى قۇرامىندا بولعان ەلدەر بويىنشا بەلارۋستە بالا ءولىمى وتە از تىركەلەدى. قوستانايدا پەري­نا­­تالدىق ورتالىقتار ەندى قۇ­رى­لىپ جاتىر. ال بەلارۋستە مۇن­داي ورتالىقتار باياعىدان بار. ولار بالانى اۋىرماي تۇرىپ قا­راي­دى, اۋرۋدىڭ توڭىرەكتەۋىنە جول بەرمەيدى. بالالار مەديتسينا­سى جۇيەسىندەگى جۇمىستى سولاي قا­لىپتاستىرعان. ءبىزدىڭ دارىگەرلەر مينس­كىلىك ارىپتەستەرىنەن پەرينا­تال­دىق تەحنولوگيانى ۇيرەنىپ, مەڭگەردى. – بەلارۋستىك عالىمدار ءبىزدىڭ اۋرۋحانادا جاتقان اۋىر حالدەگى اۋرۋلاردى كورىپ, «جوق, ءبىز مۇندايدان الدەقايدا ارىلعانبىز. جان-جاقتى جۇمىس ىستەسەڭىزدەر بۇل دەڭگەي ءالى-اق ارتتا قالادى» دەگەن ەدى مينسكىلىك ارىپتەسىم گەورگي الەكساندروۆيچ. ءبىز مينسكىلىك دارىگەرلەرمەن ارالاسقالى بالا ءولىمىن بولدىرماۋعا, وبلىستاعى بالالار اۋرۋلارىن ازايتۋعا بەل شەشىپ كىرىستىك. شۇكىرلىك ەتەتىن ناتيجەمىز بار, – دەيدى فازىلبەك سابيتبەك ۇلى. راسىندا, وبلىستا بالا ءولىمى ءبىر جىلدا 35 پايىزعا ازاي­­عان. 2011-2015 جىلدارعا ارنال­عان «سالاماتتى قازاقستان» باع­دارلاماسى بويىنشا قازاق­ستاندا بالا ءولىمى 2013 جىلى ءار مىڭ بالاعا شاققاندا 14,1, ال 2015 جىلى 12,3 بولۋى كەرەكتىگى مەجەلەنگەن بولاتىن. وبلىستاعى بالا ءولىمىنىڭ كورسەتكىشى بۇل ەكەۋىنەن دە تومەندەدى. 2013 جىلى وبلىستا نارەستەلەردىڭ شەتىنەۋى ءار مىڭ بالاعا شاققاندا 11,9 بولدى. – بۇل جان-جاقتى جۇرگىزىلگەن جۇمىستىڭ ناتيجەسى. وتكەن جىلى ەلىمىزدىڭ شتاتتان تىس باس پەدياترى زاۋرە وسپانوۆانىڭ باسشىلىعىمەن «بالا جاستاعى اۋرۋلاردى ىقپالداستىرا قاراۋ» مەكتەبى اشىلدى. زاۋرە مۇراتقىزى ءوزى كەلىپ, وبلىستىڭ بارلىق بالالار اۋرۋحانالارى مەن ەمحانالارى دارىگەرلەرىنە دۇنيەجۇزى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ۇسىنعان وسى ستراتەگيانىڭ ءمان-جايىن ءتۇسىن­دىردى, ول بويىنشا جۇمىس ىستەۋ ۇستانىمدارىنا ۇيرەتتى, – دەيدى فازىلبەك سابيتبەك ۇلى. – بۇل مەكتەپ بويىنشا بالالار اراسىنداعى اۋرۋدىڭ بارىنشا الدىن الۋ جاعدايى قالىپتاستىرىلادى. وعان دارىگەر, كىشى مەديتسينا قىز­مەتكەرلەرىنەن باستاپ, اتا-اناعا دەيىن قاتىستىرىلادى. وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسى جىل سايىن زاماناۋي مەديتسينالىق قۇرالدارمەن جابدىقتالۋدا. وتە جەتىلدىرىلگەن جابدىقتاردىڭ, دارىگەر­لەر بىلىكتىلىگىنىڭ ارقاسىن­دا بالالاردىڭ سىنعان سۇيەگىنە وتا جاساماي-اق ورنىنا سالۋعا قول جەتكىزىلدى. وتكەن جىلى ليزين­گى­لىك كەلىسىم ارقىلى 60 ميلليون تەڭگەگە زاماناۋي جابدىقتار الدى. دارىگەرلەر مۇنى بالالار دەنساۋلىعىنىڭ, ولاردى امان الىپ قالۋدىڭ, مۇگەدەكتىككە ۇرىن­دىر­ماي امان ءوسىرۋدىڭ باستى شارت­تارىنىڭ ءبىرى دەپ وتىر. ءبىر جىلدا وبلىستىق بالالار اۋرۋحانا­سىنا 13 مىڭنان استام بالا كەلىپ قا­را­لادى. سونىڭ 6,5 مىڭى ەم الادى. كورشى ەلدەرمەن ينتەگرا­تسيا­لىق قاتىناستار, ۇيرەنۋ, ىق­پالداسۋ وبلىستىق بالالار اۋرۋ­حاناسىنداعى ىلكىمدى ىستەر وسىلايشا ورىستەپ وتىر دەۋگە بولادى. مىنە, بۇل كۇندەرى كورشى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قورعان وبلىسىنداعى اتاقتى يليزاروۆ كلينيكاسىنان كەلگەن ماماندار وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ قىزمەتىنە كوڭىل ءبولدى. ەكى ەلدىڭ دارىگەرلەرى جىلى جۇزبەن كەزدەستى, بىردەن ورتاق اڭگىمەگە كوشتى. سەبەبى, پروبلەما ورتاق. ول – بالالار دەنساۋلىعى, بولاشاقتىڭ قامى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان». قوستاناي.
سوڭعى جاڭالىقتار