الەم • 06 قازان، 2022

نوبەل سىيلىعىن العان ەنني ەرنو كىم؟

107 رەت كورسەتىلدى

بيىلعى ادەبيەت سالاسى بويىنشا نوبەل سىيلىعىن العان فرانتسۋز جازۋشىسى ەنني ەرنو 40 جىلدان بەرى پاريجدەن 40 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان، 1970 جىلدارى قۇرىلعان جاڭا قالا سەرجي-پونتۋادا تۇرىپ كەلەدى. بۇگىن ونىڭ وقىرماندارى ءۇشىن شەكسىز قۋانىشتى كۇن بولماق. سەبەبى، ول الەمدەگى ەڭ ۇلكەن الپاۋىت سىيلىقتى ەنشىلەپ وتىر. ول  «سىرتقى كورىنىس» اتتى كىتابىندا بۇل جەر كەنەتتەن پايدا بولعانىن، ونداعى تۇرعىنداردى جانە ايالدامالارداعى بەيتانىس ادامداردى سيپاتتاي كەلە «مەن ءوزىمدى جەر مەن اسپاننىڭ ورتاسىندا مۇلدە ەشكىمگە ۇقسامايتىن ەلدە جۇرگەندەي سەزىندىم» دەپ جازادى.

ءتىپتى ول ءبىر سۇحباتىندا جۇرت قىزىعاتىن دۋمانعا تولى پاريجگە كوپ بارمايتىنىن ايتادى، سونداعى سەبەپ كولىك توقتاتۋ قيىنشىلىعى سياقتى ۇساق-تۇيەك ىستەر بولسا كەرەك، بىراق الدىنا ماقسات قويعان جازۋشى ءۇشىن بۇنىڭ ءوزى ۋاقىت جوعالتۋ مەن بىرگە ويدىڭ تۇراقسىزدىعىن تۋدىراتىن قوسىمشا فاكتورلار. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىقسا دا قولىنان قالامىن تاستاماعان ول ءۇشىن قالا مەن ەل، جەر مەن اسپان اراسىندا تۇرىپ ەمىن-ەركىن شىعارما جازۋ كوڭىل قالاۋى ەكەنىن جاقسى تۇسىندىك. ونىڭ «جىلدار» اتتى كىتابى حالىقارالىق Man Booker سىيلىعىنىڭ قىسقا تىزىمىنە ەنگەننەن بەرى باق نازارى وعان بىردەن اۋدى.

ونىڭ اتىن شىعارعان شىعارماسى سانالاتىن، ءتىپتى ەش جانرعا باعىنبايتىن بۇل ەڭبەك اۆتوردىڭ جەكە ءومىر تاريحىنىڭ اۆتوبيوگرافيالىق بولشەكتەرىن فرانتسيانىڭ الەۋمەتتىك-مادەني اۋماعىنىڭ وزگەشە تىنىسىن باياندايدى. ونىڭ باعىتى مەن شىعارماشىلىق جولى سيۋررەاليزم ەدى. بۇل جونىندە ول: «سيۋررەاليزم مەنى تاڭ قالدىرعان ادەبي قوزعالىس بولدى، مەن مۇنى ساياسي ماعىناسى جاعىنان دا، سونىمەن بىرگە جاڭا فورمالارعا ۇمتىلۋ تۇرعىسىنان دا ءوز شىعارماشىلىعىمدا قولدانعىم كەلدى» دەيدى.

ەرنونىڭ كىتاپتارىندا گەندەرلىك نەمەسە الەۋمەتتىك تاپتىڭ قۇرىلىمى ادام بويىنداعى ار-نامىسقا قالاي اسەر ەتەتىنىن پايىمدايدى. ومىردەن ءوتىپ كەتكەن اعا بۋىن سيۋررەاليستتەردىڭ بۇرىنعى فورمالدى ەكسپەريمەنتى ەرنونىڭ شىعارماشىلىعىندا دا ءجيى قايتالانادى. بىراق ونىڭ وزگەشە ستيلدە، ءتىپتى بەيتاراپ  جازۋ مانەرى ادەبيەت سىنشىلارىنىڭ دا ءوڭ باعاسىنا يە بولادى. ول ءوزىنىڭ شىعارماشىلىقتاعى دارا ءستيلىن «ەسكى جازۋ فورماسىنا قارسى تۇرۋ ءتاسىلى» دەپ تۇسىندىرەدى.

سول ءۇشىن ول سيۋررەاليستتەردىڭ ەسكى فورماسىن ءوز تاسىلدەرى ارقىلى بۇزىپ،  جاڭاشا جازۋ تاسىلدەرىنە عانا ەمەس، سونىمەن قاتار جاڭاشا قابىلداۋعا تالپىنىس جاسايدى. نوبەل يەگەرى اتانعان ەرنونىڭ ادەبي جانرداعى وزىندىك ەكسپەريمەنتى ءومىربايان، مەمۋار جانە كوركەم ادەبيەت اراسىنداعى ۇندەستىكتەردى ساقتاۋ ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. شىعارمالارىنداعى ءار سويلەمنىڭ وزىندىك تىنىسى، بوياۋى، ءۇنى بار ەكەنىن الەمگە اشىق ايتقىسى كەلگەن جازۋشىنىڭ ءبىرى دە وسى ەنني ەرنو.   

 

سوڭعى جاڭالىقتار

قازاق بالۋانى ۇلىقتالدى

قوعام • بۇگىن، 14:36

6 جەلتوقسان - پروكۋراتۋرا كۇنى

قازاقستان • بۇگىن، 13:00

سقو-دا 50 جىلقى مۇز استىندا قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 09:18

ۇقساس جاڭالىقتار