ەكونوميكا • 04 قازان، 2022

دوسسور، ماقات – داڭقتى مۇنايشىلار مەكەنى «ەمبىمۇنايگاز» اق عاسىرلىق قىزمەتىنىڭ قورىتىندىسىن شىعاردى

53 رەت كورسەتىلدى

تاريحى سوناۋ 1899 جىلى قاراشۇڭگىلدەن باستاپ، دوسسور جانە ماقات كەن ورىندارىن يگەرۋ ءۇشىن 1922 جىلى ترەست رەتىندە قۇرىلعان «ەمبىمۇنايگاز» اق 100 جىلدىق جولىن ءجۇرىپ ءوتتى. بۇكىل قازاق مۇناي ءوندىرىسىنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرگەن بايىرعى كومپانيا ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىندە عاسىرلىق تويىن لايىقتى تۇردە اتاپ ءوتىپ، عۇمىرىن وندىرىسكە ارناعان ارداگەرلەرىنە قۇرمەت كورسەتكەنى كەشە عانا دەسەك تە، بۇل – ەل مۇنايشىلارى ءۇشىن ماڭىزدى وقيعا الماتى قالاسىندا جالعاسىن تاپتى.

«ەمبىمۇنايگاز» اق جەتەكشىلەرى قازاقستاندىق حالىقارالىق «مۇناي جانە گاز» كورمەسىنىڭ اياسىندا باق وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ، جۋرناليستەردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى. ارىپتەستەرىمىز كومپانيانىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنەن باستاپ، پاندەميادان كەيىنگى مۇناي ءوندىرىسى، يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار، اينالاداعى گەوساياسي احۋال توڭىرەگىندە ساۋالدار قويدى. قازىرگى تاڭدا «قازمۇنايگاز» ۇك اق كومپانيالار توبىنا كىرەتىن «ەمبىمۇنايگاز» اق قۇرامىندا «جايىقمۇنايگاز»، «جىلىويمۇنايگاز»، «قاينارمۇنايگاز»، «دوسسورمۇنايگاز» كومپانيالارمەن بىرگە «وندىرىستىك-تەحنيكالىق قامتۋ جانە جابدىقتارمەن كومپلەكتاتسيالاۋ» مەن «ەمبىمۇنايەنەرگو» باسقارمالارى دا بار. كومپانيا باسشىسى ەسەن قايىرجان اۋەلى وندىرىستىك تەحنولوگيالار قارىشتاپ دامىپ جاتقان قازىرگى كەزەڭدە مۇناي ءوندىرىسىن دە وزىق تەحنولوگيالارمەن قامتاماسىز ەتۋ وزەكتى ەكەندىگىن ايتتى. ويتكەنى ەمبى مۇنايى وندىرىستىك تۇرعىدا كۇردەلى كەن ورنىنا جاتادى. دەگەنمەن كومپانيا ۋاقىتپەن ۇندەسە جۇمىس ىستەپ وتىر دەۋگە بولادى. ماسەلەن، «قاينارمۇنايگاز» مۇناي-گاز ءوندىرۋ باسقارماسىنىڭ ۋاز كەن ورنىندا ەنگىزىلگەن «ينتەللەكتۋالدى كەن الاڭى» قاناتقاقتى جوباسى ءوزىن ءوزى اقتاپ، قازىر كومپانيانىڭ وزگە مۇناي-گاز ءوندىرۋ باسقارمالارىنا دا ەنگىزىلىپ جاتىر. ال «ساپارلاردى باسقارۋ» جوباسى بيىلعى قىركۇيەك ايىندا استانادا وتكەن «قازمۇنايگاز» ۇك» اق باس ديرەكتورلارىنىڭ VII فورۋمىندا كولىك قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى ۇزدىك جوبا رەتىندە تانىلعانىن اتاپ وتكەن ءجون. قازىرگى تاڭدا كومپانيا تەڭگەرىمىندە 46 كەن ورنى بار بولسا، ونىڭ يگەرىلەتىنى – 32، بارلاناتىنى – 4، ال 10 كەن ورنى كونسەرۆاتسيادا تۇر. وتكەن جىلى ەمگ 2،5 ملن توننا مۇناي وندىرىلگەن. ال بيىلعى جەتى ايدا – 1،5 ملن توننا «قارا التىن» الىنعان. ءسويتىپ ءجۇز جىل ىشىندە 188 ملن توننادان استام مۇناي وندىرىلگەن. قالاي دەسەك تە، مەملەكەت قورجىنىنا سالىقتىڭ بەس ءتۇرىن قۇيىپ وتىرعان «ەمبىمۇنايگاز» اق قازاقستاننىڭ ءىرى سالىق تولەۋشىلەرىنىڭ قاتارىنا كىرەدى.

«ەمبىمۇنايگاز» 2012 جىلى اكتسيونەر­لىك قوعام بولىپ قايتا قۇرىلعالى ۇلتتىق قور، رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋد­جەتكە سالىق تولەمدەرى رەتىندە 1 ترلن 303 ملرد تەڭگە تولەگەن. بۇل تۋرالى باس ديرەكتوردىڭ ەكونوميكا جانە قار­جى جونىندەگى ورىنباسارى رىستى تاسما­عام­بەتوۆا: «2018 جىلدان بەرى كومپانيا مەم­لەكەت قازىناسىنا 491 ملرد 695 ملن تەڭگە تولەدى. 2022 جىلى 155 ملرد 730 ملن تەڭگە سوماسىندا سالىق تولەۋ جوس­پارلانىپ وتىر»، دەدى. بۇعان قوسا ەمگ سوڭعى ون جىلدا اتىراۋ وبلىسى­ن­ىڭ ينفرا­قۇرىلىمىن دامىتۋعا 5،7 ملرد تەڭ­گە جانە دەمەۋشىلىك پەن قايىرىم­دى­لىق ءىس-شارالارىنا 3،9 ملرد تەڭگە جۇمساعان.

«پاندەمياعا دەيىن كومپانيامىزدىڭ كورسەتكىشتەرى جاقسى ەدى، ىندەت كەزىندە باسقا سالالار سياقتى، ءبىزدىڭ كومپانيا دا شىعىنعا باتتى. ال 2018-2021 جىلداردىڭ ارالىعىندا «ەمبىمۇنايگازدىڭ» تازا تابىسى 280 ملرد تەڭگەنى قۇراعان بولاتىن. مىسالى، 2020 جىلدى 18 ملرد تەڭگە شىعىنمەن اياقتادىق. سەبەبى كومپانيانىڭ نەگىزگى اكتيۆتەرى قۇنسىزداندى. بىراق كەلەسى جىلى قاۋىرت جۇمىس اتقارىپ، پاندەمياعا دەيىنگى كورسەتكىشكە قايتا قول جەتكىزدىك»، دەيدى رىستى تاسماعامبەتوۆا.

بۇگىندە الەمدە بولىپ جاتقان الاساپىران، ءھام گەوساياسي احۋال مۇناي وندىرىسىنە قالاي اسەر ەتەدى دەگەن ساۋالىمىزعا «ەمبىمۇنايگاز» اق باس ديرەكتورى ەسەن قايىرجان وندىرىلگەن مۇنايدىڭ ىشكى نا­رىقپەن قاتار، ەكسپورتقا قالاي جونەل­تىلەتىنىنە توقتالا كەلە: «سوڭعى ۋاقىتتا كورشى ەلدەردە بولىپ جاتقان وقيعالار مەن گەوساياسي جاعدايلاردىڭ ازىرگە مۇناي وندىرىسىنە تىكەلەي اسەرى بايقالا قويعان جوق. الايدا بۇل – باسشىلىقتى عانا ەمەس، بارلىق مۇنايشىنى ۇنەمى الاڭ­داتىپ وتىرعان كوكەيكەستى سۇراق. «ەمبى­مۇنايگاز» تەك مۇناي وندىرەدى، ال ەكس­پورت، ءونىمدى ساتۋ جانە جەتكىزۋمەن ساياسي قا­رىم-قاتىناس ماسەلەلەرىمەن ارنايى مەكە­مەلەر اينالىسادى. ارينە، ءوز تاراپىمىز­دان ءبىز دە بۇل وقيعالار كومپانيانىڭ قار­جى­لىق كورسەتكىشتەرىنە تەرىس اسەر ەتپەۋىن قامتاماسىز ەتۋگە تىرىسامىز»، دەدى.

ورتا ەسەپپەن العاندا، كومپانيا جىلىنا 2-2،5 ملن توننا مۇناي وندىرەتىن بولسا، قازىر بارلانعان مۇناي قورى شامامەن 80 ملن توننا. كومپانيا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل قور ءالى 30 جىلعا جەتەدى. ياعني «مۇناي قورى تاۋسىلىپ، كومپانيا شىعىنعا ۇشىرايدى دەپ الاڭداۋعا سەبەپ جوق»، دەيدى كومپانيا باسشىلارى. ويتكەنى جۋىردا تاعى 2-3 جاڭا كەن ورنىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر.

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەل بىرىنشىلىگى باستالدى

بوكس • بۇگىن، 07:42

دۋبايدا دايىندالادى

تەننيس • بۇگىن، 07:40

«بارىس» تاعى جەڭىلدى

حوككەي • بۇگىن، 07:39

كىشكەنتاي قۇتقارۋشى

قوعام • بۇگىن، 07:38

جاساندى جۇرەك تە ءومىردى ۇزارتادى

مەديتسينا • بۇگىن، 07:37

كارديولوگتەر ەنگىزگەن تەحنولوگيا

مەديتسينا • بۇگىن، 07:35

جىلۋ قۇبىرىنداعى اپات

ايماقتار • بۇگىن، 07:32

مۇز قۇرسانعان ەكىباستۇز

ايماقتار • كەشە

ءۇمىت ساۋلەسى

ساياسات • كەشە

ساڭلاقتىڭ سوڭعى سامعاۋى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار