قازاقستان • 03 قازان، 2022

مۇحتار مەن قايىم

797 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اباي وبلىسىنا بارعان ساپارىندا سەمەيدىڭ تورىنەن قازاق كوركەمسوز ونەرىنىڭ الىبى مۇحتار اۋەزوۆ پەن شاكىرتى، كورنەكتى عالىم قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ تۇلعالارى بىرگە سومدالعان «ۇستاز بەن شاكىرت» ەسكەرتكىش-كومپوزيتسياسىنىڭ اق جامىلعىسىن ءتۇسىرىپ، قولادان قۇيىلعان قوڭىر جۇزدەرىن الاش جۇرتىنا ايگىلەدى. ەڭسەلى ەسكەرتكىشتىڭ اۆتورى – نۇربول قاليەۆ.

مۇحاڭنىڭ جولى سياقتى قايىم جولى دا – قيامەت جولىنداي، سوعان با­را­بار سوقپاق. ەندى شە، الاش ارىس­تارىن اياماعاندار، ابايعا كۇيە جاققى­سى كەلگەندەر، مۇحتاردى مۇقاتۋعا تىرىس­قانداردىڭ ءبارى قايىمعا قايىرىلا سوق­تىقتى. جاستايىنان جاۋ كوردى، وقۋ­دان قۋدى، ەلۋىنشى جىلدارداعى رەپرەس­سيامەن 25 جىلعا سوتتادى. ەسىل عۇمىر­دى كوكتەي سولدىرماق بولدى. عىلىم­داعى ىزدەنىستەرىن مايشاممەن قاراپ، ىلىك ىزدەدى. ءوزى ومىردەن وتكەن سوڭ دا وسى ءبىر سۇرگىننىڭ ينەرتسياسى ءبىراز جەرگە بارعانداي.

انەبىر جىلدارى سە­مەيدەگى كەۋدەمۇسىنى دەگەن اتى عانا، ايت­پەسە تالعامسىز جاسالعان، ورتا عاسىرلار­داعى سىرىققا ىلگەن كەسىلگەن باستاي قايىم ەسكەرتكىشى سەمەيلىكتەردىڭ، جالپى قوعامنىڭ اشۋ-ىزاسىنا تيگەن، بۇل از بولعانداي، سول ءبىر جارتىكەش ءمۇسىننىڭ وزىنە تاسادان تاس اتىپ، بۇلدىر­گەندەر بولعان. ءتىپتى ەلورداداعى جاڭا كوشەلەردىڭ بىرىنە ەسىمى بەرىلگەندە دە ەڭ جوعارى مىنبەردەن ەلدىڭ كوڭىلىنە كىربىڭ تۇسىرەرلىكتەي ءسوز ايتىلعان...

دەسە دە ۋاقىتتان سابىرلى ەشنارسە جوق ەكەنىنە تاعى دا كوز جەتتى. ءار ءىستىڭ قايىرى بار. ورنىندا بار دۇنيە وڭالدى. ۇلى مۇحاڭمەن بىرگە قايىمداي قايىسپاس ەردىڭ، قازاق ادەبيەتى ءىلىمىنىڭ قارا نارىنىڭ ەسىمى ارداقتالىپ جاتىر. قازاقتىڭ «ولگەنى ءتىرىلدى، وشكەنى جاندى» دەگەنى وسى عوي. حاكىم اباي «ادىلەت، شاپقات كىمدە بار» دەيدى. «ادىلەتتى قازاقستان» دەپ جاتقان وسى ءبىر تۇستا ولقىلىعىمىزدى تۇزەپ، ادىلدىك قايتا سالتانات قۇراتىنىنا يلاندىق.

«بۇل – ۇستاز بەن شاكىرت، اعا مەن ءىنى اراسىنداعى رۋحاني بىرلىكتىڭ سيمۆولى. شىن مانىندە، قوس الىپتى بولە جارىپ قاراۋ مۇمكىن ەمەس»، دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءادىلىن ايتتى. راسىندا، قايىم تۇلعاسىن ۇلى مۇحاڭنان بولەك قاراۋعا بولمايدى. بۇل – اباي يدەيا­سى بىرىكتىرگەن الاش مۇددەسى. سول جولعا عۇمىرىن ارناعان زاڭعار جازۋشىنىڭ ەستافەتانى جاس بۋىنعا ۇستاتۋدا قايىمعا سەنىم ارتقانى بەكەر ەمەس. بۇل اڭگىمەنى قايىمنىڭ عۇمىربايانىمەن بىرگە تار­قات­ساق، وقىرمانعا اناعۇرلىم تۇسىنىكتى بولار.

قايىمنىڭ شىن ەسىمى – عابدۋلقايىم. ول 1916 جىلى 5 قاڭتاردا زارەچنايا سلوبودكا اتالاتىن قازىرگى جاڭا سەمەي اۋماعىندا دۇنيەگە كەلگەن. بۇل مەكەننىڭ 1917 جىلدان باستاپ 1930 جىلعا دەيىن الاش اتالىپ كەلگەنى ءمالىم. ياعني قايىمعا الاش رۋحى تۋعان توپىراقتان سىڭگەن دەۋگە بولادى. اكەسى مۇحامەدحان اۋقاتتى، مۇسىلمانشا-ورىسشا ساۋاتتى، «قازاق» گازەتىن، «ايقاپ»، «سارىارقا»، «اباي» جۋرنالدارىن ۇزبەي وقىعان، جەكە كىتاپحاناسى بولعان وتە مادەنيەتتى جان بولعان. مۇحامەدحان – الاش ازاماتتارىمەن قويان-قولتىق ارالاسقان ادام. احمەت بايتۇرسىن ۇلى، ءاليحان بوكەيحان، ماعجان جۇماباەۆ، مۇحامەدجان تىنىشباەۆ، مۇحتار اۋەزوۆ سىندى زامانىنىڭ وزىق ويلى پەرزەنتتەرى مۇحامەدحاننىڭ شاڭىراعىندا ءجيى مەيمان بولعان. سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ تا كەلىپ تۇرعان ەكەن. مىنە، وسىنداي سانالى ازامات بالاسىنىڭ دا ءبىلىمدى بولۋىن قالايدى. 1928 جىلى مۇحامەدحان قۋدالاۋعا ۇشىراعاندا، باستاۋىش مەكتەپتى بىتىرگەن قايىمنىڭ دا باي بالاسى رەتىندە ءارى قاراي وقۋىن جالعاستىرۋىنا تىيىم سالىنادى. 1930 جىلى وزدەرى تۇراتىن ەرتىستىڭ سول جاعالاۋىنداعى جاڭا سەمەيدە «كولحوز جاستار مەكتەبى» اشىلىپ، ونى باسقارۋعا تۇرلىقان قاسەن ۇلى (ايگىلى بالۋان داۋلەت تۇرلىقانوۆتىڭ اتاسى) تاعايىندالادى. اياگوزدەن قالاعا قىزمەتكە كەلىپ، پاتەر ىزدەگەن ونى جاقىن دوسى رەتىندە مۇحامەدحان ۇيىنە تۇرعىزادى. دومبىراشى، ءانشى، اباي مەن ءارىپ اقىننىڭ ولەڭ-جىرلارىن جاتقا ايتاتىن تۇرلىقان قاسەن ۇلى قايىمنىڭ دا ۇستازى بولىپ، وقۋ-بىلىمگە باۋلىپ قانا قويماي، جۇرەگىنە جىر ۇيالاتىپ، ساناسىنا ساۋلە تۇسىرەدى.

مۇعالىمدەر دايارلايتىن ەكى جىلدىق كۋرستا وقىپ جۇرگەنىندە بۇرىن سەميناريادا وقىعان كەزىندە-اق مۇحامەدحاننىڭ ىنىسىندەي بولىپ جاقىن ارالاسىپ كەتكەن مۇحتار دا جاس قايىمدى باۋىرىنا جاقىن تارتادى.

وتىز جەتىنىڭ دۇربەلەڭى تۋىپ، استاڭ-كەستەڭ بولعان زاماندا وسى ءبىر زيالى شا­ڭىراققا كەلىپ جۇرگەن الاش ارىستا­رى­نىڭ دا دەنى اتىلىپ، ايدالىپ كەتكەن ەدى.

1940 جىلى سەمەي پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىن ۇزدىك بىتىرگەن قايىم وقۋ ورنىنا وقىتۋشى بولىپ قالدىرىلادى. وسى ۋاقىتتان باستاپ مۇحتاردىڭ ۇسىنىسىمەن ابايتانۋعا، ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىن زەرتتەۋگە دەن قويادى. مۇحاڭ شاكىرتىنە 1909 جىلى ابايدىڭ كىتابى باسپادان شىققان سوڭ حاكىمگە ەلىكتەپ، سونىڭ ولەڭدەرى ۇلگىسىندە ولەڭ جازاتىن تالاي اقىننىڭ بار ەكەنىن ايتا كەلىپ، ابايدىڭ تاربيەسىندە بولعان، وسيەتتەرىن ءوز اۋزىنان ەستىپ، ءتالىم العان، ۇلى ۇستازدىڭ الدىن كورگەن شاكىرتتەرىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىق ەڭبەكتەرىن جەتە زەرتتەۋدى مىندەت ەتىپ قويادى. قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ قازاق ادەبيەتى عىلىمىنداعى شوقتىعى بيىك وسى ەڭبەگى «ابايدىڭ اقىن شاكىرتتەرى» اتاۋىمەن ءتورت كىتاپ بولىپ جارىق كور­گەنى ءمالىم. بىرىنشىسىنە – اقىلباي، ما­عاۋيا، تۋراعۇل، ەكىنشى كىتاپقا – كاكى­تاي ىسقاق ۇلى قۇنانباەۆ، كوكباي جانا­تاي ۇلى، ءۋايىس شوندىباي ۇلى، ءۇشىنشى كىتاپقا – ءارىپ تاڭىربەرگەن ۇلى، اسەت ناي­مان­باي ۇلى، مۇقان ءادىلحان ۇلى، اۋباكىر اقىلباي ۇلى، ءتورتىنشى كىتاپقا – تايىر جومارتباي ۇلى، بايماعامبەت ايتقو­جا ۇلى، يمانبازار قازانعاپ ۇلى، ءارحام كا­كىتاي ۇلى ەندى. ارينە، بۇدان باسقا دا اباي شاكىرتتەرى تۋرالى مۇرا قال­دىر­دى. وسى ەڭبەكتەرى ءۇشىن قايىم مۇحا­مەد­حانوۆقا 1996 جىلى قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعى بەرىلدى.

قايىم مەن مۇحتار اراسىنداعى ءنازيرا بايلانىس مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. ابايتانۋ ماسەلەسى توڭىرەگىندە ادەيى، قاساقانا ۇيىمداستىرىلعان ايتىستا كەڭەستىك ادەبيەتتىڭ وكىلى سانالاتىن ءمۇيىزى قاراعايداي جازۋشىلار باستاپ، سودىر ساياساتتىڭ سويىلىن سوققان عالىمدار قوستاپ، شابۋىلدى ۇدەتكەن تۇستا ۇستاز اۋەزوۆ پەن شاكىرت مۇحامەدحانوۆ بىرگە شامىرقانعان-دى. ولار اۋەزوۆتى اشكەرەلەمەك ماقساتتا مۇحامەدحانوۆتىڭ ەڭبەكتەرىن ساياسي يدەيالىق تۇرعىدان تالداپ، وعان جاۋلىق پيعىلداعى ديسسەرتاتسيا رەتىندە باعا بەردى. اۋەزوۆتى اسا اۋىر قاتەلىكتەرى مەن بۇلدىرۋشىلىگى ءۇشىن عانا ەمەس، سونىمەن بىرگە وسى پيعىلىنىڭ ناسيحاتشىسى بولعانى ءۇشىن دە ايىپتى دەپ تانيدى. بۇل قۇجات تۋرالى عالىم تۇرسىن جۇرتبايدىڭ زەرتتەۋ ەڭبەگىندە ەگجەي-تەگجەي جازىلعان. وسىلايشا، اباي مۋزەيىنىڭ نەگىزىن سالعان، مۋزەيدىڭ سول كەزدەگى العاشقى ديرەكتورى قايىم مۇحامەدحانوۆ 1951 جىلى قاراشادا سەمەي وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ پلەنۋمىندا بۋرجۋازيا­شىل ۇلتشىل كوزقاراسى تاعى دا سىنالىپ، سەگىز ايدان سوڭ «انتيسوۆەتتىك ۇلتشىلدىق قىزمەتى ءۇشىن» تۇتقىنعا الىنىپ، 25 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. قايىم مۇحامەدحانوۆپەن قاتار ەرمۇحان بەكماحانوۆ، ەسماعامبەت ىسمايىلوۆ، بەكەجان سۇلەيمەنوۆ بىرگە ايدالادى. ولاردىڭ سوڭىنان قاجىم جۇماليەۆ تە سوتتالادى.

ۇزاق جىل شىعىس قازاقستان وب­لىس­تىق «ديدار» گازەتىنىڭ باس رەداك­تورى بولعان، بەلگىلى كوسەمسوزشى، باسپا­سوز­دەگى ۇستازدارىمىزدىڭ ءبىرى ءۋاليحان توقپاتاەۆقا ءومىرىنىڭ سوڭعى ساتتەرىندە بەرگەن سۇحباتىندا قايىم اقساقال سول ءبىر اۋىر كەزەڭ تۋرالى بىلاي دەپ ەسكە العان ەكەن: «سەگىز اي تەرگەۋدە جاتقاندا جەتى تەرگەۋشىنى اۋىستىردىم. العان بەتىمنەن قايتپاي قويدىم. «مۇحتاردى سات، ول ساعان ديسسەرتاتسيانى زورلاپ جازعىزدى، عىلىمي ەڭبەكتەرىڭنەن باس تارت، جازاڭ جەڭىلدەيدى»، دەيدى ولار. ودان دا ولگەنىم ارتىق ەمەس پە، جالعان ايتىپ، قايتىپ جەر باسىپ جۇرەمىن. ولار مەنى سىندىرعىسى كەلدى. ءبىر كۇنى ىستىق كارتسەرگە قامادى. جالاڭاش كۇيىمدە ويماقتاي تەسىكتەن ساۋلە سەبەزگىلەگەن قارا تۇنەك كامەراعا ەنگىزدى. تاس ەدەننىڭ سۋىعى ميىڭا جەتەدى. ورتادا جەز تاباق قاعىلعان دىڭگەك-ورىندىقتان باسقا ەشتەڭە جوق. ءبىر ساتتە تابانىم جىلىنا باستادى. جىلۋ كۇشەيدى، تابانىڭ كۇيگەندە شىداي الماي بيلەيسىڭ. جانىمدى قويارعا جەر تابا الماي، دىڭگەك-ورىندىققا اتىپ شىقتىم. جەز تاباعىڭ ودان بەتەر جالىنداپ تۇر ەكەن. قابىرعانىڭ ءبارى جالىن شا­شادى. تىنىسىم تارىلىپ، تاماعىم قۇر­عادى، ءتىلىم اۋزىما سىيمايدى. وسى ءسات تەمىر ەسىك سىقىرلاي اشىلدى دا، ەكى ەزۋى ەكى قۇلاعىنا جەتكەن كۇزەتشى جىر­تىق اياققا قۇيىلعان سۋ ۇسىندى. ءبىر ۇرت­تام سۋدى جوندەپ ىشە المادىم، اعىپ كەتتى. و دۇنيەدەگى ناعىز تامۇق وسى ەكەن عوي دەپ ويلادىم. ارعى جاعىن بىلمەي­مىن. بۇل مەن باسىمنان كەشىرگەن قورلىق-زور­لىقتىڭ ءبىر-اق كورىنىسى عوي، قاراعىم...».

قايىم اقساقال اڭگىمەسىن ءارى قاراي بىلاي جالعايدى: «ەلۋ التىنشى جىلى اقتالىپ تۇرمەدەن بوسادىم. مويىن-شۋمەن كەلىپ، الماتى ۆوكزالىنا ءتۇستىم دە ەسماعامبەتتىڭ ۇيىنە تەلەفون شالدىم. ول كەلىپ قويىپتى. اماندىق-ساۋلىقتان سوڭ-اق ول: «ويباي، باۋىرىم، مۇحتارعا تەلەفون شال. ءبارىڭ كەلىپ، قايىمدى تاستاپ كەتتىڭدەر دەپ توبەمىزگە شاي قايناتىپ جاتىر، بىزبەن سويلەسكەندى قويدى. ءوزى يندياعا جۇرگەلى جاتىر». مۇحتارمەن سويلەستىم. بايقايمىن، تەلەفوننىڭ ار جاعىندا بۋلىعىپ تۇر. «ۇيگە كەل!» دەيدى. ۇستىمدە تۇرمەنىڭ كيىمى، قالتامدا التى-اق سوم اقشا بار. ءارى پوەزد ءۇش ساعاتتان كەيىن سەمەيگە جۇرەدى. مۇحتار بۇل كەزدە كەيبىر ماسەلەلەرگە بايلانىستى كەشىرىم دە سۇراپ قويعان. سول دا قيتىعىما ءتيىپ تۇر».

«وتىردىق تار قاپاستا كۇندى ساناپ،

ۇيقىسىز وتكەن ءتۇندى جىلعا بالاپ»، دەپ مۇحاڭا قاماۋداعى جىلدارىندا كورگەن قورلىعىن ايتىپ، اقتارىلاتىنى وسى كەز. ىشتەي ەگىلسە دە ۇستاز بەن شاكىرت ءوزارا اقىلداسا كەلە العان بەتتەن قايتپاي، قايىم اباي شىعارمالارىنىڭ تەكستولوگياسى جايىنداعى عىلىمي ەڭبەگىن جازۋعا كىرىسەدى.

مىنە، وسىنداي قيلى-قىستاۋ كەزەڭدە ءومىر سۇرسە دە الاش اماناتىنا ادالدىق تا­نىتىپ، ۇرپاققا ۇلان-بايتاق مۇرا قال­دىر­عان قايراتكەر تۇلعالاردىڭ عۇ­مىرى­نىڭ ءار ءساتى تۇنعان ونەگەدەن ورىلەدى ەكەن عوي.

سونىڭ ءبىر دالەلى – قايىم مۇحامەد­حا­نوۆتىڭ قازاق ەلىنىڭ العاشقى گيمنىنىڭ اۆتورى ەكەنى. بۇل وقيعادا دا مۇحاڭنىڭ تىكەلەي قاتىسى بار. 1945 جىلى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى وكىلى ءارى ابايدىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان ۇكىمەتتىك كوميسسيانىڭ مۇشەسى بولىپ جۇرگەن كەزىندە الماتىداعى مۇحاڭنىڭ ۇيىندە ءجيى بولاتىن قايىم ءبىر كۇنى ورتالىق كوميتەتتەن جازۋشىعا تەلەفون سوعىپ، كەڭەسكە شاقىرعانىن، مۇحاڭ قاسىنا ءوزىن دا ەرتىپ العانىن اڭگىمەلەيدى. ءار رەسپۋبليكانىڭ ءوز گيمنى بولسىن دەگەن ءستاليننىڭ نۇسقاۋ حاتى كەلىپ، جابىق كونكۋرس جاريالانعان ەكەن. ۇيگە كەلگەن سوڭ مۇقاڭ مەملەكەتتىك، اسكەري، ءدىني گيمندەردىڭ بولاتىنىن ايتىپ، سارالاپ، تۇسىندىرەدى.

«ارتىمىزدان ءسوز ىلىنبەگەن، شابىتتى شاعىمىز. ماعان جاز دەپ قولقا سالدى. اقىن-جازۋشى بىتكەن گيمنگە باس قويدى. مۇحتاردى جاعالاۋشىلار كوپ، بىرىگىپ جازايىق دەيدى. ساپارعالي بەگالين جارىقتىق ۇيدەن شىقپاي قويدى. جازىپ اكەلىپ وقيدى. مەنىڭ وتىرعانىمدى جاقتىرمايدى. ءبىر كۇنى مۇحاڭنىڭ ىزاسى كەلدى. «ساپەكە-اۋ، مىناۋىڭىز گيمن ەمەس، قازاقتىڭ قارا ولەڭى عوي»، دەيدى. بولماعان سوڭ ءبىر نۇسقاسىنا قول قويىپ بەردى. مەن دە ويلانىپ، تولعاندىم. اقىرى «ەر قازاق ەجەلدەن ەركىندىك اڭساعان»، دەپ باستالاتىن گيمن ءماتىنى تۋدى. مۇحتارعا شىنىمەن ۇنادى. ال قولىڭدى قوي دەسەم، ساپارعاليدان ۇيات قوي دەيدى. گيمن ءسوزىن كوميسسياعا قالدىرىپ كەتتىم. توعىز ادامنان قۇرالعان كوميسسيا ەكى جىل جۇمىس ىستەدى. شۇعىل تۇردە الماتىعا شاقىرىلدىم. قوناقۇيدە ەدىم، ءابدىلدا تاۋىپ الىپ، ۇيىنە الىپ بارىپ، ەرەكشە كۇتىم كورسەتتى. ودان عابيتتىڭ ۇيىنە اپاردى.

– قايىم، سەنىڭ ولەڭىڭنىڭ وتەتىن ءتۇرى بار، – دەدى عابيت. – ءبىز ءابدىلدا ەكەۋىمىز «ەر» دەگەندى «بىزگە» تۇزەپ قول قويدىق.

كەلىسپەيتىنىمدى بىردەن ايتتىم. سوز­گە كەلدىك. ماسكەۋگە بەكىتتىرۋگە عابيت اپارعان ەكەن، دەگەندەرىن ورىنداپ قاي­تىپتى. ءجۇز مىڭ سوم قالاماقىسىن دا وزدەرى الىپتى. بانكەتتە مۇحتار ەكەۋىنە قاتتى رەنىش ءبىلدىرىپ، بەتتەرىنە ايتىپ سالدى. سويتسەم، مەن جاس اقىنمىن، گيمنگە قوسىمشا «اۆتوريتەتتەر» كەرەك ەكەن».

مىنە، قىرىق جىلدان استام قازاق كوگىندە قالىقتاعان گيمن وسىلاي تۋعان ەكەن. ءيا، قاپاستا ءجۇرىپ قانشاما تولايىم مۇرا قالدىرسا دا اقساقال ءومىرىنىڭ سوڭعى ساتىندەگى وكىنىشى دە جەتەرلىك. «دەنساۋلىعىمىز مىقتى، ويىمىز ورنىندا تۇرعان شاقتا اۋزىمىز بۋىلدى، ايتايىن دەگەنىمىزدى ايتا المادىق. زامان ىڭعايىمەن سۇڭقىلدادىق. مەنى قويشى، مۇحتاردى، ابايدى ايايمىن. ءومىر بويى مۇحتاردى يت تارتقان تەرىدەي قىلدى. ايتاتىنىن ايتقىزبادى» دەگەن قايىم اقساقال سول ءبىر تار كەزەڭدە تارتۋ ەتە الماعان ۇلەسىن ابايدىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىندا تاعى دا مولىنان بەرىپ، اقىننىڭ ەكى تومدىق اكادەميالىق جيناعىن، «اباي» ەنتسيكلوپەدياسىن شىعارۋعا قاتىستى، «اباي مۇراگەرلەرىن» جارىققا شىعاردى.

مىنە، الاشقا قىزمەت ەتۋدىڭ ۇزدىك ۇلگىسى! الاش دەمەكشى، الاش زيالى­لارى­نىڭ ءىزى قالعان سەمەيدىڭ حح عاسىر باسىنداعى ءبىر اتاۋى الاش ەكەنى جوعارىدا ايتىلدى. ياعني الاش قالاسىنىڭ ءار كوشەسىنەن الاش رۋحى كورىنىپ تۇرۋعا ءتيىس. سوندىقتان پرەزيدەنت اشقان مۇحاڭ مەن قايىمنىڭ ەسكەرتكىشى شىن مانىندە، وسى سيپاتقا ورالىپ جاتقانىمىزدىڭ ايعاعى بولسا كەرەك. وعان دالەل، الاش يدەياسىنا ازىق، ءنار بەرگەن اباي جولى دەسەك، ەكى جىل بۇرىن حاكىمنىڭ 175 جىل­دىق مەرەيتويى اياسىندا ومىردە تۇسكەن فوتوسۋرەتى نەگىزىندە ۇلدارى اقىل­باي جانە تۋراعۇلمەن بىرگە بەينەلەن­گەن ەسكەرتكىشى دە پرەزيدەنتتىڭ قاتىسۋىمەن اشىلعان ەدى. اقىننىڭ ۇلدارى دا الاش كوسەمدەرىمەن ماقساتتاس-مۇددەلەس سەرىك­تەرى بولعانى بەلگىلى. كۇنى كەشەگى ەسكەرت­كىش تە مۇحتار اۋەزوۆتىڭ 125 جىلدىق مەرەيتويىنا تاماشا تارتۋ بولىپ وتىر. مۇنىڭ ءبارى وسى ۇلىلار تۋعان ءوڭىردىڭ ءوز ال­دىنا وتاۋ تىگىپ، جەكە وبلىس رەتىندە دا­مي باستاۋىنىڭ جارقىن كورىنىسى. پرە­زيدەنت ايتقانداي، بۇل شەشىم – شىن ما­نىندە، تاريحي ادىلدىكتىڭ سالتانات قۇرۋى!

ء«بىز جاڭادان قۇرىلعان وبلىستى ۇلتتىڭ ۇلى تۇلعاسىنا دەگەن ەرەكشە قۇرمەت بەلگىسى رەتىندە اباي دەپ اتادىق. ويتكەنى اباي – ۇلت پەن جۇرتتىڭ سيمۆولىنا اينالعان ۇلى تۇلعا. سەمەي مەن اباي – ءبىر-بىرىنەن ەشقاشان اجىرامايتىن ۇعىمدار» دەگەن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ بۇل ساپارى سەمەيلىكتەردى سەرپىلتكەن رۋحاني ساپار بولدى.

پرەزيدەنت اباي تۋعان توپىراقتا دۇنيەگە كەلگەن، ءىلىم-بىلىمگە كەنەلگەن ۇلتىمىزعا قىزمەت ەتكەن ۇلى تۇلعالار ەسىمدەرىنە ءار سويلەگەن سوزىندە توقتالىپ، ولاردىڭ جارقىن ىستەرىن ۇلگى ەتىپ وتىردى. سەمەيدە م.اۋەزوۆ، ج.ايماۋىتوۆ، ق.ساتباەۆ، ءا.مارعۇلان، ش.ايمانوۆ سىندى ۇلت زيالىلارى ءبىلىم العانىن، وسىدان 120 جىل بۇرىن ەلىمىزدەگى العاشقى مۇعالىمدەر دايارلايتىن سەميناريانىڭ اشىلعانىن، العاشقى تەاتر ونەرىنىڭ ءبىر وشاعى بولعانىن، ءتىپتى ۇلت فۋتبولىنىڭ دا ىرگەتاسى وسى قالادا قالانعانىن، العاشقى ولكەتانۋ مۋزەيى، قوعامدىق كىتاپحانا، تەلەگراف اشىلعانى تۋرالى ارىدەن ءسوز قوزعادى. ءوزى دە اتالعان سەمي­نا­ريانىڭ قازىرگى جالعاسى – م.اۋەزوۆ اتىن­داعى پەداگوگيكالىق كوللەدجدە بولىپ، ۇستازدار قاۋىمىن تىكەلەي كەزدەسۋدە ءتول مەرەكەلەرىمەن قۇتتىقتادى. بۇدان بولەك وبلىس جۇرتشىلىعىمەن جۇزدەسۋدە كوپ جىل بويى نازاردان تىس قالىپ، توقىراعان شاھاردىڭ شارۋاشىلىعىنداعى ما­سە­لەلەردى ءجىتى بىلەتىنىن، بارلىعىنىڭ شە­شىمى قاراستىرىلعانىن، الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ وركەندەگەن ءوڭىرىنىڭ ءبىرى بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.

وسىنىڭ بارلىعى دا اباي، مۇحتار مەن قايىمدار ارمانداعان ادىلدىكتىڭ ورناي باستاعانىن كورسەتەدى. ءيا، «ادىلەتتى قازاقستان» وسىلاي قۇرىلادى!

سوڭعى جاڭالىقتار

كونستيتۋتسيالىق مارتەبە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 01:05

بلوگەر جۋرناليست ەمەس!

قوعام • بۇگىن، 00:52

سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ

ساياسات • بۇگىن، 00:06

ماقتاشىلاردىڭ مۇڭى

ەكونوميكا • كەشە

ۋاقىت تالابى

قوعام • كەشە

كۇرەسكەر گەينە

ادەبيەت • كەشە

اجالدى جەڭگەن اسپان

ادەبيەت • كەشە

اعاش كوشەتى ەگىلدى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار